Theo đánh giá cập nhật của Công ty Chứng khoán Vietcap, kỳ rà soát phân loại thị trường sắp tới của FTSE Russell chủ yếu mang tính xác nhận về mặt thủ tục, khi nhiều điều chỉnh quan trọng đã được triển khai trước đó. Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ tiếp tục củng cố vị thế của thị trường chứng khoán Việt Nam trên bản đồ đầu tư toàn cầu, đồng thời giảm bớt các rào cản đối với dòng vốn quốc tế.

Theo lịch trình công bố, FTSE Russell sẽ tổ chức hai cuộc họp quan trọng trong tháng 3, gồm cuộc họp của Ủy ban Tư vấn Phân loại quốc gia và phiên họp của Hội đồng Tư vấn chính sách. Kết quả chính thức dự kiến được công bố ngày 7/4, tạo cơ sở cho các bước tiếp theo trong lộ trình đánh giá và nâng hạng thị trường.

Vietcap duy trì kịch bản Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp vào tháng 9/2026. Ảnh: Đức Thanh.

Vietcap cho rằng, kỳ rà soát lần này có ý nghĩa khẳng định các cải cách đã được thực thi, đặc biệt sau khi Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BTC, có hiệu lực từ ngày 3/2/2026. Văn bản này được đánh giá là bước tiến quan trọng nhằm tháo gỡ các vướng mắc kỹ thuật, qua đó hỗ trợ các quỹ mô phỏng chỉ số tiếp cận thị trường Việt Nam thuận lợi hơn.

Điểm mới đáng chú ý là nhà đầu tư tổ chức nước ngoài có thể đặt lệnh thông qua một công ty chứng khoán nước ngoài mà không cần mở tài khoản giao dịch trực tiếp tại Việt Nam. Quy định này loại bỏ yêu cầu đăng ký hồ sơ trực tiếp, giúp rút ngắn quy trình chuẩn bị và giảm đáng kể thủ tục hành chính đối với các nhà đầu tư lớn.

Theo đó, các quỹ đầu tư toàn cầu có thể sử dụng “global broker” (cơ chế cho phép nhà đầu tư giao dịch chứng khoán tại nhiều thị trường khác nhau thông qua một công ty môi giới quốc tế và một hệ thống tài khoản tập trung) đã hoàn tất thẩm định và phê duyệt một nhóm công ty chứng khoán trong nước, thay vì phải thực hiện quy trình KYC riêng lẻ với từng đơn vị.

Song song với cơ chế môi giới toàn cầu, năng lực giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước của các công ty chứng khoán trong nước cũng được xem xét. Với mức trần bằng 2 lần vốn chủ sở hữu trừ dư nợ cho vay ký quỹ, tổng năng lực của 5 công ty lớn nhất, bao gồm Vietcap, ước đạt gần 5 tỷ USD. Con số này vượt đáng kể nhu cầu mua tối thiểu khoảng 1,5 tỷ USD cổ phiếu từ các quỹ mô phỏng chỉ số, qua đó giảm bớt lo ngại về khả năng đáp ứng thanh khoản khi dòng vốn giải ngân.

Ngoài ra, các quỹ dự kiến phân bổ vốn theo nhiều đợt, thay vì giải ngân tập trung trong một thời điểm. Chẳng hạn, mức giải ngân có thể chia thành khoảng 300 triệu USD mỗi đợt trong năm đợt, giúp giảm áp lực lên hệ thống giao dịch và tăng tính linh hoạt cho thị trường. Thông tin chi tiết về số lượng đợt giải ngân dự kiến sẽ rõ hơn sau khi FTSE Russell công bố kết quả chính thức.

Trên cơ sở những điều chỉnh đã thực hiện, Vietcap duy trì kịch bản cơ sở rằng Việt Nam có thể được FTSE Russell chính thức nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp vào tháng 9/2026, nếu các tiêu chí tiếp tục được đáp ứng đầy đủ. Việc nâng hạng không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động mô phỏng chỉ số, mà còn mở rộng cơ hội thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài trung và dài hạn.

Theo tài liệu FAQ do FTSE Russell công bố tháng 11/2025, tỷ trọng dự kiến của Việt Nam trong các bộ chỉ số toàn cầu vẫn còn ở mức khiêm tốn, như 0,04% trong FTSE Global All Cap, 0,34% trong FTSE Emerging All Cap, 0,02% trong FTSE All-World và 0,22% trong FTSE Emerging. Điều này cho thấy, dư địa thu hút vốn ngoại vẫn còn đáng kể nếu tiến trình nâng hạng được hoàn tất.

Danh sách cổ phiếu đáp ứng tiêu chí sơ bộ cho FTSE Global All Cap Index hiện bao gồm các mã vốn hóa lớn và thanh khoản cao, được sàng lọc dựa trên tỷ lệ sở hữu nước ngoài còn lại, quy mô vốn hóa, thanh khoản và tỷ lệ free float tính đến cuối năm 2024. FTSE Russell dự kiến công bố danh sách chính thức vào tháng 8/2026, qua đó cung cấp bức tranh chi tiết hơn về cơ hội cụ thể đối với từng cổ phiếu.

Nhìn chung, sự kết hợp giữa cải cách hành chính, nâng cao năng lực thị trường và cải thiện khung pháp lý đang tạo nền tảng thuận lợi cho tiến trình nâng hạng. Nếu kịch bản cơ sở được hiện thực hóa, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ tiến thêm một bước quan trọng trong quá trình hội nhập sâu rộng với thị trường vốn quốc tế, đồng thời mở ra triển vọng dài hạn cho cả nhà đầu tư trong và ngoài nước.