Ngân hàng Nhà nước đang lấy ý kiến hoàn thiện Dự thảo Thông tư quy định về xếp hạng tổ chức tài chính vi mô.
Điểm nổi bật là dự thảo đã áp dụng chấm điểm xếp hạng tổ chức tài chính vi mô theo mô hình rút gọn CAMEL. Đây là hệ thống xếp hạng phù hợp với thông lệ, được sử dụng rộng rãi bởi các cơ quan quản lý trên thế giới trong việc giám sát hoạt động của các định chế tài chính, dựa trên 5 cấu phần là: (i) Vốn (Capital Adequacy); (ii) Chất lượng tài sản (Asset Quality); (iii) Quản trị điều hành (Management); (iv) Kết quả hoạt động kinh doanh (Earnings); (v) Khả năng thanh khoản (Liquidity).
 |
| Nguồn: Dự thảo của Ngân hàng Nhà nước. |
Dự thảo Thông tư đi sâu vào chi tiết bằng việc thiết lập ngưỡng chấm điểm và trọng số rõ ràng. Từ tỷ lệ an toàn vốn, tỷ lệ nợ xấu, nợ nhóm 2, nợ nhóm 5 đến tỷ lệ dự phòng, ROA, ROE hay tỷ lệ chi phí trên thu nhập… đều được thiết lập thành các mức ngưỡng 1 - 2 - 3, được xác định dựa trên dữ liệu lịch sử và phương pháp thống kê mô tả.
Trọng số giữa các tiêu chí được công bố tạo ra một thước đo công bằng, minh bạch và có khả năng so sánh giữa các tổ chức, chẳng hạn quản trị điều hành và chất lượng tài sản chiếm tới 60% tổng điểm.
| "Các chỉ tiêu định lượng được lựa chọn giúp đo lường hiệu quả sinh lời và hiệu quả quản lý tài sản trong hoạt động kinh doanh, thể hiện sức khỏe tài chính của tổ chức tổ chức tài chính vi mô. Chỉ tiêu định tính được lựa chọn hướng đến tổ chức tổ chức tài chính vi mô phải đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật về chế độ tài chính theo quy định của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước" - Ngân hàng Nhà nước nêu rõ. |
Ngoài ra, dự thảo Thông tư có các quy định về cơ chế trừ điểm vi phạm định tính được cụ thể hóa chi tiết sẽ gắn việc tuân thủ pháp luật và quản trị nội bộ vào xếp hạng.
Nếu tổ chức tài chính vi mô có các hoạt động như: cho vay trái luật, thiếu dự phòng, hệ thống kiểm soát nội bộ yếu, công nghệ thông tin lạc hậu, chống rửa tiền yếu kém… đều sẽ bị trừ điểm theo số lần và mức độ vi phạm. Điều này giúp cho kỷ luật thị trường được củng cố, hoạt động tín dụng vi mô được kiểm soát rủi ro chặt chẽ hơn.
Bên cạnh 5 tiêu chí chấm điểm, theo đánh giá của các chuyên gia pháp chế ngân hàng, Dự thảo Thông tư quy định dữ liệu phục vụ xếp hạng phải là “báo cáo kiểm toán” hoặc “kết luận thanh tra” được các tổ chức tài chính vi mô gửi trước ngày cuối năm sẽ tạo ra khung pháp lý chuẩn hóa dữ liệu để cơ quan giám sát ngân hàng đánh giá đồng bộ, chuẩn xác và tăng khả năng kiểm chứng.
Cùng với đó, cơ chế can thiệp sớm theo Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 sẽ giúp cơ quan quản lý chủ động hơn trong việc can thiệp xử lý các tổ chức tài chính vi mô bị xếp nhóm D (dưới điểm 2,0). Từ đó, tăng khả năng phòng ngừa rủi ro lan truyền hệ thống.
Cùng thời gian này, Ngân hàng Nhà nước cũng đang lấy ý kiến cho Dự thảo Thông tư quy định các hạn chế, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của tổ chức tài chính vi mô, thay thế cho Thông tư số 33/2015/TT-NHNN.
Theo nội dung dự thảo, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục duy trì tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 10%, đồng thời quy định rõ hơn cấu phần vốn tự có, tài sản “Có” rủi ro và phương pháp tính theo hướng tiếp cận thống nhất với hệ thống ngân hàng. Dự thảo Thông tư này cũng bổ sung yêu cầu về tỷ lệ khả năng chi trả tối thiểu 20% và quy định cụ thể đối với trường hợp tổ chức có nguy cơ hoặc thực tế mất khả năng chi trả.
Trước đó, trong quý III và IV/2025, Ngân hàng Nhà nước đã lần lượt ban hành hai thông tư mới liên quan đến quản lý hoạt động của các tổ chức tài chính vi mô, bao gồm: Thông tư 19/2025/TT-NHNN về mạng lưới hoạt động của tổ chức tài chính vi mô và Thông tư 42/2025/TT-NHNN về kiểm toán độc lập với tổ chức tín dụng là hợp tác xã./.
