Cuộc xung đột tại Trung Đông đã làm cho giá năng lượng, đặc biệt là dầu mỏ và khí đốt biến động mạnh, nguồn cung xăng dầu bị gián đoạn, giá dầu thô thế giới có xu hướng tăng cao. Các tác động này đã ảnh hưởng lớn đến nguồn cung và thị trường xăng dầu trong nước làm giá xăng, dầu tăng cao trong thời gian ngắn, ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và sinh hoạt, thu nhập của người dân.
Trước những biến động nhanh chóng và phức tạp nêu trên, Bộ Chính trị, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã có những chỉ đạo quyết liệt phải có những giải pháp cấp bách để ổn định thị trường xăng dầu, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
 |
| Đồ họa: Phương Anh |
Để đảm bảo nguồn cung, giá nhiên liệu ổn định trong tình hình mới, ngày 20/3/2026, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 14-KL/TW chỉ đạo: “xem xét sử dụng ngay các công cụ chính sách tài khóa (các loại thuế, phí, chi, ứng ngân sách…) để bảo đảm ổn định nguồn cung, giảm thiểu biến động tăng giá nguyên liệu, nhiên liệu trong nước làm ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, đời sống nhân dân, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an ninh trật tự xã hội”.
Thực hiện Kết luận số 14-KL/TW của Bộ Chính trị, ngay tối 26/3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 482/QĐ-TTg (Quyết định 482) về việc áp dụng mức thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay trong trường hợp cần thiết vì lợi ích quốc gia. Quyết định có hiệu lực ngay từ 24h00 ngày 26/3/2026 đến hết ngày 15/4/2026.
Theo Chính phủ, đây là giải pháp cấp bách và hiệu quả nhằm ổn định thị trường xăng dầu, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh căng thẳng xung đột tại eo biển Hormuz đang tạo ra “nút thắt năng lượng lớn nhất từ trước tới nay” đẩy giá dầu thô vượt ngưỡng 100 USD/thùng và kéo theo mặt bằng giá năng lượng thế giới và trong nước tăng mạnh.
Theo Quyết định 482 của Thủ tướng Chính phủ, mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ etanol), dầu diezel và nhiên liệu bay là 0 đồng/lít; Xăng, dầu diezel và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào; Mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại là 0%.
Trước đó, để ổn định giá xăng dầu trong nước, Bộ Tài chính đã kịp thời, khẩn trương tham mưu, trình Chính phủ ký ban hành Nghị định số 72/2026/NĐ-CP ngày 9/3/2026 sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng, dầu và nguyên liệu sản xuất xăng, dầu tại Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi ban hành kèm theo Nghị định số 26/2023/NĐ-CP ngày
31/5/2023 của Chính phủ về Biểu thuế xuất khẩu, Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi, Danh mục hàng hóa và mức thuế tuyệt đối, thuế hỗn hợp, thuế nhập khẩu ngoài hạn ngạch thuế quan. Chính sách này cũng đã góp phần giúp doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn cung, qua đó, góp phần ổn định thị trường trong nước, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
Ngân sách hỗ trợ, đồng hành cùng người dân và doanh nghiệpTheo Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương, với việc giảm toàn bộ thuế đối với một số mặt hàng xăng dầu, giá của nhiều sản phẩm xăng dầu ở trong nước đã có bước giảm đáng kể, đặc biệt có những sản phẩm giảm tới 6.000 đồng/lít, qua đó giúp thu hẹp mức tăng giá năng lượng ở trong nước từ 50% xuống còn khoảng 25%. Tác động của lần giảm thuế này là rất tích cực, giúp ổn định tâm lý của người dân và doanh nghiệp trong việc ổn định kế hoạch sản xuất kinh doanh cũng như đời sống, phục vụ cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế của năm 2026 mà Trung ương Đảng cũng như Chính phủ đã đề ra từ đầu năm. Việc giảm thuế lần này có thể tác động làm giảm thu ngân sách nhà nước bình quân khoảng 7.200 tỷ đồng/tháng, nhưng chính sách tài khóa này được coi như phần hỗ trợ của ngân sách nhà nước đối với người dân và doanh nghiệp trong bối cảnh khó khăn như hiện nay. |
Đồng thời, thực hiện Kết luận số 14-KL/TW và để đảm bảo tính kịp thời, Bộ Tài chính đã chủ động xây dựng hồ sơ dự án Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu theo trình tự, thủ tục rút gọn; dự án Nghị quyết này đang được Bộ Tài chính tổ chức lấy ý kiến.
Theo Bộ Tài chính, tình hình thế giới diễn biến phức tạp, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông trong thời gian qua đã làm gián đoạn nguồn cung năng lượng, đẩy giá dầu thô và xăng dầu thành phẩm tăng mạnh. Diễn biến này tác động trực tiếp đến thị trường trong nước, làm gia tăng chi phí sản xuất, kinh doanh và ảnh hưởng đến đời sống người dân.
Bộ Tài chính cho biết, dù đã sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu để giảm bớt đà tăng, song trong bối cảnh giá nhiên liệu toàn cầu tiếp tục diễn biến khó lường. Cụ thể, trong các kỳ điều chỉnh đầu tháng 3/2026, giá xăng dầu trong nước đã tăng mạnh, có thời điểm xăng RON95-III tăng hơn 5.000 đồng mỗi lít, trong khi dầu diesel tăng trên 6.000 đồng mỗi lít. Trên thị trường thế giới, giá dầu thô cũng biến động mạnh, có lúc vượt mốc 108 USD/thùng, tạo áp lực lớn lên công tác điều hành trong nước.
Theo Bộ Tài chính, việc bổ sung các công cụ điều tiết là yêu cầu cấp thiết. Trong đó, chính sách thuế được đánh giá là giải pháp có thể tác động nhanh và trực tiếp đến giá bán lẻ. Việc điều chỉnh thuế được kỳ vọng sẽ góp phần trực tiếp hạ nhiệt giá nhiên liệu, qua đó giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và hỗ trợ tiêu dùng của người dân. Đồng thời, đây cũng là giải pháp quan trọng nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026.
Cũng theo Bộ Tài chính, với mức giảm thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt và thời gian áp dụng theo Quyết định số 482/QĐ-TTg của Chính phủ dự kiến sẽ làm giảm thu ngân sách nhà nước bình quân khoảng 7.200 tỷ đồng/tháng. Tuy vậy, đây sẽ là khoản tiền quan trọng hỗ trợ người dân giảm bớt khó khăn và thúc đẩy sản xuất, kinh doanh cho doanh nghiệp.
Các chuyên gia kinh tế cho rằng, việc giảm thuế sẽ giúp giảm chi phí đầu vào và mở rộng khả năng tiếp cận nguồn cung, song cơ quan quản lý nhà nước cần tăng cường kiểm tra, giám sát thị trường, nhằm ngăn chặn đầu cơ, găm hàng, buôn lậu, góp phần ổn định tâm lý thị trường.
| Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), vừa đưa ra nhận định, xung đột tại Trung Đông có thể khiến tăng trưởng kinh tế của khu vực châu Á và Thái Bình Dương đang phát triển giảm tới 1,3 điểm phần trăm trong giai đoạn 2026 - 2027 và làm tăng lạm phát thêm 3,2 điểm phần trăm nếu gián đoạn trên thị trường năng lượng kéo dài hơn một năm. Ông Albert Park - Chuyên gia Kinh tế trưởng của ADB khuyến nghị, các chính phủ cần tập trung kiềm chế căng thẳng thị trường và bảo vệ các nhóm dễ tổn thương nhất, đồng thời triển khai các chính sách nhằm tăng cường khả năng chống chịu trong dài hạn. Cạnh đó, các chính phủ cần kiểm soát nhu cầu năng lượng khi có thể. Các biện pháp thực tiễn bao gồm quy định bắt buộc về mức nhiệt độ nhằm hạn chế sử dụng điều hòa, cắt giảm chiếu sáng không thiết yếu, triển khai các chiến dịch tiết kiệm điện trong giờ cao điểm, cũng như khuyến khích làm việc từ xa hoặc bố trí lịch làm việc linh hoạt. Việc khuyến khích sử dụng phương tiện công cộng và tổ chức ngày không sử dụng xe cá nhân tại khu vực đô thị trong các dịp nghỉ lễ cũng có thể góp phần giảm tiêu thụ nhiên liệu giao thông. |
