Cần thiết và cấp bách

Bộ Xây dựng vừa có công văn gửi Cục Hàng không Việt Nam, yêu cầu rà soát, điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Trong công văn, Bộ Xây dựng cho biết, việc triển khai Quy hoạch hệ thống cảng hàng không đến nay đã xuất hiện nhiều yếu tố mới so với thời điểm được phê duyệt (các yếu tố ảnh hưởng tới thị trường vận tải hàng không thời gian vừa qua; chủ trương phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và định hướng mở rộng không gian phát triển kinh tế; kiến nghị của một số địa phương về bổ sung cảng hàng không mới...).

Thi công mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc phục vụ APEC 2027.

Để có cơ sở báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, chấp thuận chủ trương điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không, Bộ Xây dựng yêu cầu Cục Hàng không Việt Nam khẩn trương rà soát, làm rõ các nội dung cần điều chỉnh.

Trong đó, Cục Hàng không Việt Nam được giao nghiên cứu, đề xuất điều chỉnh, bổ sung quy hoạch đối với các cảng hàng không đủ điều kiện, đồng thời xem xét đưa ra khỏi quy hoạch những cảng hàng không chưa bảo đảm hiệu quả, tính khả thi.

“Việc rà soát, nghiên cứu điều chỉnh tổng thể Quy hoạch hệ thống cảng hàng không là cần thiết và cấp bách; cần thực hiện sớm trong quý II/2026” - ông Lê Anh Tuấn - Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho biết.

Theo Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 648/QĐ-TTg ngày 7/6/2023 (Quy hoạch số 648), trong giai đoạn 2021 - 2030, hệ thống cảng hàng không toàn quốc có 31 cảng hàng không, gồm 15 cảng hàng không quốc tế và 16 cảng hàng không quốc nội; tầm nhìn đến năm 2050, số lượng cảng hàng không dự kiến tăng lên 34, gồm 15 cảng hàng không quốc tế và 19 cảng hàng không quốc nội.

Quy hoạch số 648 cũng xác định 12 cảng hàng không, sân bay tiềm năng, phân bố tại các địa phương trên cả nước. Các sân bay này có thể được xem xét bổ sung vào quy hoạch khi đáp ứng đủ điều kiện, trên cơ sở đánh giá kỹ lưỡng về nhu cầu, yêu cầu kỹ thuật, nguồn lực đầu tư và các tác động liên quan.

Trong vòng 3 năm thực hiện Quy hoạch số 648, Bộ Xây dựng đã 2 lần điều chỉnh quy hoạch để bổ sung Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và điều chỉnh chỉ tiêu quy hoạch Cảng hàng không quốc tế Nội Bài.

Loạt biến số mới

Theo Cục Hàng không Việt Nam, Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt khoảng 275,9 triệu lượt hành khách và 4,1 triệu tấn hàng hóa. Tuy nhiên, đến cuối năm 2025, sản lượng hành khách mới đạt 120,4 triệu lượt, tương đương khoảng 44% mục tiêu, cho thấy tiến độ thực hiện còn hạn chế.

Thực tế, mục tiêu tại một số cảng hàng không là khó khả thi. Trong đó, Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn đặt mục tiêu 5 triệu lượt hành khách/năm, nhưng năm 2025 mới đạt khoảng 78.000 lượt hành khách; Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh đặt mục tiêu 25 triệu lượt hành khách/năm, song mới đạt 7,3 triệu lượt hành khách; Cảng hàng không quốc tế Phú Bài đặt mục tiêu 7 triệu lượt hành khách/năm, nhưng mới đạt khoảng 2 triệu lượt hành khách.

“Sau giai đoạn chịu tác động của đại dịch Covid-19, thị trường hàng không phục hồi chậm hơn dự báo, đặt ra yêu cầu cần rà soát, điều chỉnh các mục tiêu quy hoạch để bảo đảm tính khả thi” - ông Đào Xuân Hoạch - Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam cho biết.

Bên cạnh đó, từ năm 2023 đến nay, nhiều chủ trương, đường lối, chính sách và chiến lược phát triển của đất nước đã có sự điều chỉnh. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026 - 2030 từ 10%/năm trở lên. Những định hướng mới này đặt ra yêu cầu cao hơn về tốc độ và quy mô phát triển kết cấu hạ tầng.

Cùng với đó, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cùng các nghị quyết liên quan đến cấp xã tại các địa phương, nhằm tổ chức lại không gian phát triển, mở rộng quy mô kinh tế, tối ưu hóa nguồn lực và tạo động lực tăng trưởng mới.

Trên cơ sở đó, nhiều địa phương đã đề xuất quy hoạch, xây dựng mới một số cảng hàng không như Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, Cảng hàng không Măng Đen, Cảng hàng không Vân Phong, Cảng hàng không Ninh Bình, Cảng hàng không Thổ Chu. Một số cảng hàng không hiện hữu cũng được đề xuất nâng cấp, mở rộng, như Cảng hàng không quốc tế Nội Bài, Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, Cảng hàng không Phù Cát, Cảng hàng không Côn Đảo, Cảng hàng không Quảng Trị nhằm phục vụ phát triển kinh tế và bảo đảm quốc phòng - an ninh.

Đáng chú ý, một số dự án như Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc đã được phê duyệt quy hoạch chi tiết và đang triển khai đầu tư xây dựng, phục vụ các nhiệm vụ quốc gia quan trọng, như Hội nghị cấp cao APEC năm 2027.

Hiện nay, các bộ, ngành và địa phương đang đồng loạt rà soát, điều chỉnh các quy hoạch ngành quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch tỉnh, gắn với các định hướng lớn về phát triển kinh tế - xã hội nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, mở rộng không gian phát triển và hoàn thiện hệ thống giao thông kết nối đồng bộ.

Cụ thể, Quy hoạch Vùng Thủ đô định hướng duy trì Cảng hàng không quốc tế Nội Bài đạt công suất 100 triệu lượt hành khách/năm, đồng thời quy hoạch Cảng hàng không quốc tế thứ hai với công suất khoảng 50 triệu lượt hành khách/năm. Tỉnh Hưng Yên cũng đang nghiên cứu đề xuất bổ sung quy hoạch một cảng hàng không mới trên địa bàn.

“Những yếu tố trên đang tác động đáng kể đến sơ đồ mạng cảng hàng không và thị phần của ngành hàng không trong hệ thống giao thông vận tải quốc gia, có thể làm thay đổi nhu cầu vận tải, quy mô, công suất và vùng ảnh hưởng của các cảng hàng không so với thời điểm phê duyệt Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc năm 2023” - lãnh đạo Cục Hàng không Việt Nam đánh giá.