Hoàn thiện khuôn khổ hành nghề chứng khoán, tạo nền cho chuyển đổi số và nâng hạng thị trường

Chuẩn hóa hệ thống chứng chỉ chuyên môn

Việc ban hành Thông tư nhằm tạo cơ sở pháp lý cho ứng dụng chuyển đổi số, đồng thời nâng cao chất lượng đội ngũ người hành nghề chứng khoán, đáp ứng yêu cầu nâng hạng thị trường và thực hiện Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1726/QĐ-TTg ngày 29/12/2023.

Theo đó, Thông tư hướng dẫn chi tiết việc thực hiện quy định tại điểm e khoản 73 Điều 1 Nghị định số 245/2025/NĐ-CP, theo hướng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho cá nhân tham gia các khóa học cấp chứng chỉ chuyên môn về chứng khoán. Đáng chú ý, Thông tư định hướng mở rộng sự tham gia của các cơ sở đào tạo chứng chỉ chuyên môn, qua đó tăng nguồn cung đào tạo, song vẫn bảo đảm kiểm soát chất lượng.

Cụ thể, học viên sau khi hoàn thành khóa học sẽ tham gia bài kiểm tra trình độ chuyên môn tập trung do Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Đào tạo chứng khoán thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) tổ chức. Cách tiếp cận này vừa tạo thuận lợi cho người học, vừa bảo đảm thống nhất về chuẩn đánh giá năng lực chuyên môn.

Người hành nghề chứng khoán phải tham gia tập huấn kiến thức hằng năm với thời lượng tối thiểu 8 giờ. Ảnh: Đức Thanh

Bên cạnh việc kế thừa các quy định về chứng chỉ tương đương tại Thông tư số 197/2015/TT-BTC, Thông tư số 135/2025/TT-BTC mở rộng phạm vi công nhận đối với các chứng chỉ quốc tế. Theo đó, các chứng chỉ CIIA, CFA bậc II trở lên được quy đổi tương đương với Chứng chỉ Quản lý quỹ và tài sản, Chứng chỉ chứng khoán phái sinh và thị trường chứng khoán phái sinh.

Đồng thời, Thông tư cũng khắc phục những hạn chế của quy định cũ khi làm rõ các ngành đào tạo mà cá nhân được miễn tham gia khóa học chuyên môn nhưng vẫn phải tham gia kiểm tra trình độ để được cấp chứng chỉ. Quy định này giúp tạo thuận lợi trong quá trình triển khai thực tiễn, giảm vướng mắc cho người hành nghề.

Triển khai chứng chỉ hành nghề chứng khoán điện tử

Một điểm mới quan trọng khác của Thông tư số 135/2025/TT-BTC là quy định về việc triển khai cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán điện tử. Theo đó, khi hệ thống công nghệ thông tin quản lý người hành nghề chứng khoán của UBCKNN đi vào hoạt động (dự kiến trong năm 2026), UBCKNN sẽ không cấp CCHN bản giấy.

Việc số hóa chứng chỉ hành nghề được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính, hình thành hệ sinh thái dịch vụ công thống nhất, thuận tiện và hiệu quả hơn cho người dân và doanh nghiệp.

Để bảo đảm quá trình chuyển đổi từ chứng chỉ hành nghề bản giấy sang chứng chỉ hành nghề điện tử được thực hiện thông suốt, Thông tư quy định rõ các mốc thời hạn. Cụ thể, trong thời hạn 1 năm kể từ ngày UBCKNN ban hành hướng dẫn chuyển đổi, người được cấp chứng chỉ hành nghề và tổ chức sử dụng người hành nghề chứng khoán có trách nhiệm thực hiện chuyển đổi sang chứng chỉ hành nghề điện tử. Sau thời hạn này, trường hợp chưa hoàn tất chuyển đổi sẽ không được ghi nhận trạng thái “người hành nghề chứng khoán” trên hệ thống công nghệ thông tin của UBCKNN.

Chứng chỉ hành nghề điện tử cùng với thông tin về quá trình hành nghề được cập nhật trên hệ thống công nghệ thông tin quản lý người hành nghề chứng khoán sẽ là căn cứ để UBCKNN thực hiện công tác quản lý, giám sát theo quy định tại Điều 216 Nghị định số 155/2020/NĐ-CP. Người được cấp chứng chỉ hành nghề chỉ được ghi nhận hành nghề khi hệ thống xác nhận trạng thái hợp lệ.

Thông tư cũng quy định rõ trách nhiệm của người hành nghề và tổ chức sử dụng người hành nghề trong việc tuân thủ các quy định, hướng dẫn của UBCKNN; thực hiện cập nhật thông tin đầy đủ, chính xác và trung thực trên hệ thống. Đồng thời, cá nhân và tổ chức có thể tra cứu trạng thái hành nghề của người hành nghề chứng khoán trên hệ thống để bảo đảm công khai, minh bạch và bảo vệ quyền lợi khi sử dụng dịch vụ chứng khoán.

Người hành nghề chứng khoán phải tham gia tập huấn kiến thức hằng năm

Thông tư số 135/2025/TT-BTC được ban hành làm cơ sở triển khai quy định tại khoản 3 Điều 98 Luật Chứng khoán 2019, với định hướng ứng dụng chuyển đổi số và tạo thuận lợi tối đa cho người hành nghề trong quá trình tham gia tập huấn kiến thức.

Theo đó, người hành nghề chứng khoán phải tham gia tập huấn kiến thức hằng năm với thời lượng tối thiểu 8 giờ. Quy định này nhằm tăng cường năng lực chuyên môn, giúp đội ngũ người hành nghề kịp thời cập nhật kiến thức, kỹ năng đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Đào tạo chứng khoán thuộc UBCKNN sẽ chủ trì, phối hợp với Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam và các đơn vị liên quan, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam tổ chức tập huấn. Trên cơ sở khung chương trình do UBCKNN ban hành trước ngày 31/12 hằng năm, đơn vị tổ chức sẽ xây dựng tài liệu tập huấn dưới dạng văn bản hoặc dữ liệu điện tử, triển khai theo hình thức trực tiếp hoặc trực tuyến.

Thông tư định hướng đẩy mạnh hình thức tập huấn trực tuyến, tạo điều kiện để người hành nghề chủ động cập nhật kiến thức mọi lúc, mọi nơi, giảm chi phí và cho phép cá nhân hóa lộ trình học tập phù hợp với định hướng phát triển nghề nghiệp.

Đáng chú ý, Thông tư quy định việc công khai danh sách người hành nghề chứng khoán không hoàn thành yêu cầu tập huấn kiến thức hằng năm trên cổng thông tin điện tử và hệ thống quản lý của UBCKNN. Đây là cơ sở quan trọng để tăng cường quản lý, giám sát, đồng thời nâng cao tính tuân thủ và tính chuyên nghiệp của đội ngũ người hành nghề chứng khoán./.