Kỷ nguyên mới: Lấy dữ liệu làm nguồn lực, AI làm công cụ

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Việt Hà - Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số (Bộ Tài chính), nhận định chuyển đổi số của ngành Tài chính đang bước sang một giai đoạn phát triển hoàn toàn mới.

Theo ông Nguyễn Việt Hà, nếu như trong giai đoạn trước, ngành Tài chính tập trung nhiều vào việc số hóa quy trình, xây dựng hạ tầng hệ thống và đưa các dịch vụ lên môi trường số, thì bước sang giai đoạn 2026 - 2030, yêu cầu đặt ra đòi hỏi phải tiến thêm một bước dài.

Toàn cảnh phiên toàn thể. Ảnh: Đức Minh

Cụ thể, ngành phải lấy dữ liệu làm nguồn lực cốt lõi, lấy kết nối và chia sẻ làm phương thức vận hành, lấy AI cùng các công nghệ số làm công cụ đắc lực, đồng thời lấy hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo thành công.

Cục trưởng Nguyễn Việt Hà chỉ rõ, trong giai đoạn tới, ngành Tài chính cần tập trung thực hiện thành công bốn cuộc chuyển đổi lớn: Thứ nhất, chuyển từ số hóa đơn thuần sang quản trị dựa trên dữ liệu. Thứ hai, chuyển từ việc ứng dụng AI đơn lẻ sang xây dựng năng lực AI toàn diện cho toàn ngành. Thứ ba, chuyển từ các hệ thống công nghệ riêng lẻ, khép kín sang một hệ sinh thái kết nối và liên thông đồng bộ.Thứ tư, chuyển từ tư duy “an toàn đi sau” sang nguyên tắc “an toàn ngay từ thiết kế”.

Ông Nguyễn Việt Hà - Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số, Bộ Tài chính phát biểu khai mạc. Ảnh: Đức Minh

Nhấn mạnh tầm quan trọng của VDF-2026, ông Nguyễn Việt Hà kỳ vọng sự kiện không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu các xu hướng công nghệ mới, mà còn là diễn đàn trao đổi thực chất giữa cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp.

Ông Hà đề nghị các đại biểu tập trung mổ xẻ những bài toán mang tính cấp thiết: Làm thế nào để dữ liệu được kết nối và khai thác hiệu quả hơn? AI nên được ưu tiên giải quyết cho những bài toán nghiệp vụ nào? Hạ tầng nào là tối ưu cho AI quy mô lớn? Và làm thế nào để đổi mới sáng tạo nhanh chóng nhưng vẫn bảo đảm tuyệt đối an toàn, bảo mật cũng như đề cao trách nhiệm của con người?

Mục tiêu tối thượng của chuyển đổi số ngành Tài chính không phải là xây dựng thêm thật nhiều hệ thống công nghệ, mà là kiến tạo một nền tài chính số hiện đại, thông minh, minh bạch và an toàn hơn. Qua đó, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày một tốt hơn. Đó cũng chính là linh hồn của bốn từ khóa chủ đạo tại hội thảo năm nay: Thông minh – An toàn – Kết nối – Bền vững.

Dữ liệu phải trở thành hạ tầng nền tảng và công cụ điều hành

Phát biểu tại phiên toàn thể, Đại tá Hà Nam Trung - Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia (Bộ Công an) nhấn mạnh rằng, để xây dựng thành công hệ sinh thái tài chính số toàn diện, cần tập trung mạnh mẽ vào các định hướng chiến lược trọng tâm.

Đại tá Hà Nam Trung - Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia, Bộ Công an phát biểu. Ảnh: Đức Minh

Theo Đại tá Hà Nam Trung, dữ liệu phải thực sự trở thành hạ tầng nền tảng, là công cụ cốt lõi cho phân tích, dự báo và điều hành của toàn bộ hệ sinh thái tài chính số. Ngành Tài chính phải có sự dịch chuyển mạnh mẽ từ trạng thái “có cơ sở dữ liệu” sang “khai thác tối đa giá trị từ dữ liệu”. Việc khai thác và tái sử dụng dữ liệu tài chính phải được xem là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm cắt giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm chi phí tối đa cho người dân và doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, hệ sinh thái tài chính số bắt buộc phải hình thành trên nền tảng kết nối, khai thác đa nguồn dữ liệu theo mô hình an toàn và có kiểm soát chặt chẽ. Đặc biệt, an ninh, an toàn, quản lý, giám sát cùng kiểm toán dữ liệu phải được thiết kế ngay từ bước khởi đầu và duy trì xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dữ liệu.

Đại tá Hà Nam Trung đánh giá, Việt Nam hiện đã sở hữu những nền tảng vô cùng quan trọng để bứt phá, từ hành lang pháp lý hoàn thiện về dữ liệu, hạ tầng Trung tâm Dữ liệu quốc gia cho đến các cơ sở dữ liệu lớn của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Bài toán trọng tâm trong giai đoạn tới không nằm ở việc chúng ta có bao nhiêu dữ liệu, mà là dữ liệu đó có đủ chất lượng, có liên thông và tạo ra giá trị thực tiễn hay không.

Các đại biểu tham dự phiên toàn thể. Ảnh: Đức Minh

Trung tâm Dữ liệu quốc gia cam kết sẽ tiếp tục sát cánh, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, tổ chức tài chính, ngân hàng và cộng đồng doanh nghiệp để thúc đẩy công tác chuẩn hóa, làm sạch, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu, phục vụ trực tiếp cho công tác quản lý, điều hành cũng như phát triển các dịch vụ tài chính số thông minh.

Hiện thực hóa Chiến lược Chuyển đổi số ngành Tài chính đến năm 2030

Nhìn lại bức tranh tổng thể, trong thời gian qua, Đảng, Nhà nước, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều chỉ đạo mang tầm chiến lược về chuyển đổi số, hướng tới mục tiêu xây dựng thành công Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số và công dân số. Chuyển đổi số hiện được xác định là động lực chủ chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hiện đại hóa nền quản trị công, gắn liền với sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và điện toán đám mây.

Nhiều chủ trương lớn như Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Chiến lược dữ liệu quốc gia; Chiến lược phát triển Chính phủ số cùng các chương trình hành động trọng điểm đang được triển khai quyết liệt.

Đón bắt xu thế đó, Bộ Tài chính đang tiên phong thực hiện các nhiệm vụ chuyển đổi số với mục tiêu xây dựng nền Tài chính số hiện đại, minh bạch, hiệu quả và an toàn, lấy dữ liệu làm nền tảng cho mọi quyết định quản trị. Các lĩnh vực then chốt như: Thuế, Hải quan, Kho bạc, Chứng khoán, Dự trữ Nhà nước, Thống kê và Bảo hiểm xã hội đang đẩy mạnh ứng dụng AI, điện toán đám mây cùng các công nghệ số tiên tiến.

Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và chuyển đổi số, Bộ Tài chính, ông Nguyễn Minh Ngọc giới thiệu về Kế hoạch chuyển đổi số của Bộ Tài chính giai đoạn 2026-2030. Ảnh: Đức Minh

Một dấu mốc quan trọng là ngày 20/10/2025, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 3546/QĐ-BTC phê duyệt Chiến lược Chuyển đổi số của Bộ Tài chính đến năm 2030. Chiến lược đặt ra tầm nhìn xây dựng ngành Tài chính hiện đại, có độ thích ứng cao dựa trên nền tảng công nghệ số và dữ liệu số.

Đáng chú ý, chiến lược đề ra các chỉ tiêu rất cụ thể:

100% cơ sở dữ liệu chuyên ngành của Bộ được tạo lập, cập nhật, khai thác, chia sẻ, bảo đảm nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung” và tích hợp vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về Tài chính.

100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình.

100% hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa, người dân và doanh nghiệp định danh, xác thực thông suốt qua ứng dụng VNeID.

100% cơ sở dữ liệu đạt cấp độ 4 và 90% đạt cấp độ 5 về mức độ trưởng thành trong quản trị dữ liệu.

Thông qua việc tổ chức VDF-2026, Bộ Tài chính một lần nữa khẳng định quyết tâm tạo lập một không gian đối thoại đa chiều, tăng cường gắn kết hợp tác giữa khu vực công và khu vực tư nhân. Sự kiện không chỉ góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu quốc gia về chuyển đổi số đến năm 2030, tầm nhìn 2045, mà còn củng cố vị thế của VDF như một diễn đàn thường niên uy tín hàng đầu trong lĩnh vực tài chính số tại Việt Nam.

VDF-2026 tập trung sâu vào Dữ liệu và AI

VDF-2026 gồm Phiên toàn thể vào buổi sáng, 2 chuyên đề diễn ra song song vào buổi chiều và hoạt động triển lãm công nghệ xuyên suốt sự kiện. Chương trình tập trung vào những vấn đề đang đặt ra đối với chuyển đổi số ngành Tài chính, từ xây dựng dữ liệu sẵn sàng cho AI, phát triển AI đáng tin cậy, Agentic AI đến ứng dụng AI và dữ liệu trong quản trị tài chính công và phát triển hệ sinh thái dịch vụ tài chính.

Phiên toàn thể tập trung vào Kế hoạch chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030; nền tảng cho AI đáng tin cậy, Agentic AI và tương lai của hệ sinh thái tài chính số thông minh; xây dựng dữ liệu sẵn sàng cho AI, từ quản trị đến khai thác giá trị. Phiên toàn thể cũng có tọa đàm giữa đại diện Bộ Tài chính, doanh nghiệp và chuyên gia công nghệ về các định hướng, giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số ngành Tài chính trong giai đoạn mới.

Buổi chiều, 2 chuyên đề được tổ chức song song. Chuyên đề “Kiến tạo tài chính công thông minh thông qua dữ liệu và AI” tập trung vào kết nối dữ liệu liên ngành giữa Thuế – Kho bạc – Hải quan và các đơn vị liên quan; ứng dụng AI trong phân tích thuế; giám sát giao dịch thời gian thực; bảo hiểm xã hội số; nền tảng đám mây an toàn và các giải pháp ngăn ngừa mất dữ liệu (DLP). Chuyên đề “Phát triển hệ sinh thái dịch vụ tài chính trong kỷ nguyên AI” tập trung vào chuyển đổi số từ chiến lược đến hành động, an toàn dữ liệu, triển khai AI quy mô lớn, quản trị dữ liệu, bảo vệ dữ liệu khách hàng và mô hình vận hành mới cho ngành dịch vụ tài chính.

Các đại biểu thăm quan Khu triển lãm VDF-2026. Ảnh: Đức Minh

Song song với chương trình hội thảo, khu triển lãm VDF-2026 giới thiệu các giải pháp công nghệ mới về tài chính số, dữ liệu, AI, an toàn thông tin, điện toán đám mây và tự động hóa nghiệp vụ tài chính công, tạo cơ hội để doanh nghiệp trình diễn công nghệ, kết nối với các cơ quan, tổ chức và tìm kiếm cơ hội ứng dụng vào thực tiễn quản lý, điều hành tài chính công./.