Bộ Y tế cho biết, chi lương và hành chính của trạm y tế tuyến xã đã chiếm khoảng 25% tổng chi sự nghiệp y tế được phân bổ theo đầu dân Ảnh: TL

Chênh lệch phân bổ giữa các địa phương

Thực hiện theo Quyết định 46/2016/QĐ-TTg ngày 19/10/2016 về định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước năm 2017, năm đầu của thời kỳ ổn định ngân sách 2017 - 2020, Bộ Y tế đã tổng hợp tình hình phân bổ ngân sách cho y tế địa phương của 47 tỉnh, thành phố.

Theo đó, các địa phương thực hiện phân bổ ngân sách theo hình thức: phân bổ cả lương và chi hoạt động cho trạm y tế xã; phân bổ theo hình thức tiền lương theo thực tế và chi khác tính theo trạm y tế; phân bổ tiền lương theo thực tế và chi khác theo biên chế; phân bổ theo tiêu chí dân số. Cụ thể:

Có 5 tỉnh phân bổ cả lương và chi hoạt động cho trạm y tế xã: Gia Lai phân bổ 489 triệu đồng/trạm (bình quân 5 biên chế/trạm); Hà Giang phân bổ từ 97 - 109 triệu đồng/biên chế + hỗ trợ thêm 5 triệu đồng/trạm để chi phòng bệnh; hỗ trợ tiêm chủng đầy đủ cho trẻ em mới sinh là 25 - 30.000 đồng/trẻ; Khánh Hòa 360 triệu đồng/trạm/năm; Tây Ninh: 57 triệu đồng/biên chế, riêng các xã khó khăn 70 triệu đồng/biên chế, nếu tỷ trọng chi lương/chi hoạt động không bảo đảm tỷ lệ 85/15 thì hỗ trợ bổ sung chi hoạt động để bảo đảm tỷ lệ 85/15.

Có 19 tỉnh phân bổ theo hình thức tiền lương theo thực tế và chi khác tính theo trạm y tế nhưng mức rất chênh lệch, mức thấp nhất là dưới 20 triệu đồng/trạm (Thanh Hóa và Yên Bái); mức cao nhất là 75 triệu đồng/trạm (Thái Bình, Hòa Bình);

Có 13 tỉnh phân bổ tiền lương theo thực tế và chi khác theo biên chế, có sự chênh lệch giữa các tỉnh. Có 5 tỉnh phân bổ từ 8 - 11 triệu đồng/biên chế. Với mức phân bổ này thì bình quân 01 trạm y tế xã có 05 biên chế sẽ được phân bổ 40 - 55 triệu đồng/năm. Có 3 tỉnh phân bổ từ 13 - 15 triệu đồng/biên chế.

Như vậy, bình quân 1 trạm y tế xã có 5 biên chế sẽ được phân bổ 65 - 75 triệu đồng/năm. Có 4 tỉnh phân bổ từ 18 - 25 triệu đồng/biên chế, bình quân 01 trạm y tế xã có 5 biên chế sẽ được phân bổ 80 - 125 triệu đồng/năm. Riêng tỉnh Sóc Trăng phân bổ chi khác bằng khoảng 20% tiền lương.

Có 4 tỉnh phân bổ theo tiêu chí dân số là Bạc Liêu (6.500 đ/người dân/trạm/năm); Đồng Nai (10.000 đ/người dân/năm ở đô thị; các xã khác 16.000 - 20.000 đ/người dân/năm); Cà Mau (46.000 đ/người dân/trạm/năm); Quảng Bình (Trạm y tế ở đô thị 49.322 đồng/người dân/năm; đồng bằng 54.305 đồng/người dân; núi thấp 103.488 đồng/người dân; núi cao 158.122 đồng/người dân)

Như vậy, tính bình quân cả chi lương và chi hoạt động, các tỉnh đang phân bổ chi y tế xã đối với xã vùng núi cao khoảng 130.000 - 200.000 đồng/người dân; vùng núi thấp khoảng 95.000 - 130.000 đồng/người dân; đồng bằng khoảng 60.000 - 80.000 đồng/người dân.

Tỷ lệ chi cho y tế xã tăng

Bộ Y tế đánh giá, tỷ lệ chi cho y tế xã so với tổng chi sự nghiệp y tế theo đầu dân tăng từ 24,8% năm 2015 lên 25,3% năm 2016 và 30,7% năm 2017 nhưng về cơ bản các trạm y tế xã cũng chỉ đủ chi lương, chi hành chính của trạm.

Theo tính toán của các địa phương, chi lương và hành chính của trạm y tế tuyến xã đã chiếm khoảng 25% tổng chi sự nghiệp y tế được phân bổ theo đầu dân, nên mặc dù nhiều địa phương đã phân bổ tới 30% cho trạm y tế xã, nhưng trạm y tế xã vẫn bố trí được rất ít kinh phí để thực hiện các nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Trong khi đó, chức năng, nhiệm vụ của y tế xã là phải thực hiện đầy đủ các hoạt động về chăm sóc sức khỏe ban đầu, truyền thông giáo dục sức khỏe, quản lý sức khỏe.Tại Quyết định số 2348/QĐ-TTg ngày 5/12/2016 phê duyệt Đề án xây dựng và phát triển mạng lưới y tế cơ sở trong tình hình mới; trong đó đã đề ra mục tiêu đến năm 2020, phấn đấu 90% dân số được quản lý, theo dõi sức khỏe.

Một trong các nhiệm vụ và giải pháp để thực hiện là phải đổi mới cơ chế tài chính cho hoạt động của y tế cơ sở.

Bộ Y tế cho biết, nếu có kinh phí để trạm y tế xã chủ động triển khai các hoạt động theo chức năng, nhiệm vụ được giao dưới sự hướng dẫn, kiểm tra, giám sát của trung tâm y tế huyện, sở y tế thì sẽ sử dụng có hiệu quả đội ngũ nhân lực trạm y tế xã (khoảng trên 60.000 người) cho chăm sóc sức khỏe nhân dân, người dân được thụ hưởng và được nhân viên y tế chăm sóc sức khỏe ngay tại địa bàn./.

Bùi Tư