Nâng ngưỡng cho người phụ thuộc lên 3 triệu đồng

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến rộng rãi cho dự thảo thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025). Tại dự thảo thông tư, Bộ Tài chính đề xuất, mức thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập của người phụ thuộc quy định tại điểm b khoản 4 Điều 10 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 và điểm c khoản 2, điểm a và b khoản 3 Điều 47 dự thảo nghị định quy định chi tiết Luật này không vượt quá 3 triệu đồng.

Đồng thời, dự thảo thông tư cũng đưa ra quy định, người nộp thuế chịu trách nhiệm về việc xác định người phụ thuộc không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá mức quy định và có trách nhiệm kê khai đúng, trung thực thu nhập của người phụ thuộc. Trường hợp trong quá trình thực hiện cơ quan thuế phát hiện kê khai không đúng sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Bộ Tài chính đề xuất nâng mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc lên 3 triệu đồng/tháng, cao hơn 2 triệu đồng so với hiện hành. Ảnh: An Thư

Theo Bộ Tài chính, quy định hiện hành, mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc là không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá 1 triệu đồng. Mức này được quy định cụ thể tại điểm d, điểm đ khoản 1 Điều 9 Thông tư số 111/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính và một số văn bản pháp luật liên quan khác.

Tuy nhiên, số liệu của Cục Thống kê cho thấy, chi tiêu bình quân đầu người năm 2024 (2,977 triệu đồng/người/tháng) tăng khoảng 1,6 lần so với năm 2014 (1,888 triệu đồng/người/tháng). Trong khi đó, thu nhập bình quân đầu người năm 2024 (5,15 triệu đồng/người/tháng) tăng khoảng 2 lần so với năm 2014 (2,637 triệu đồng/người/tháng).

Do đó, căn cứ mức thu nhập bình quân, mức chi tiêu bình quân và tiêu chí về thu nhập của hộ nghèo, hộ cận nghèo giai đoạn 2026 - 2030, Bộ Tài chính đề xuất nâng mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc lên 3 triệu đồng/tháng, cao hơn 2 triệu đồng so với hiện hành. Mức tăng này cao hơn tốc độ tăng của chi tiêu và thu nhập bình quân đầu người trong giai đoạn từ năm 2014 đến nay và dự báo cho một số năm tiếp theo. Đồng thời, mức đề xuất này cũng cao hơn mức thu nhập bình quân để xác định hộ nghèo tại khu vực thành thị quy định tại Nghị định số 351/2025/NĐ-CP của Chính phủ.

Đưa chính sách thuế tiệm cận với thực tế đời sống

Góp ý cho dự thảo thông tư, Cục Thuế đề nghị đơn vị soạn thảo nghiên cứu, xem xét điều chỉnh mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc đối với trường hợp con trên 18 tuổi đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, dạy nghề, học bậc học phổ thông.

Theo Cục Thuế, hiện nay chi phí giáo dục đại học đối với sinh viên khá cao (ví dụ: 1 gia đình có con đang theo học bậc đại học sẽ phải chi trả học phí, tiền ăn, tiền sinh hoạt, nhà ở,...). Việc sinh viên đi làm thêm để nâng cao kỹ năng và phụ giúp gia đình là điều phổ biến. Như vậy, nếu thực hiện theo quy định tại dự thảo thông tư như trên thì con đang học đại học mà có thu nhập hơn 3 triệu đồng/tháng (tương đương 36 triệu đồng/năm) thì không được xác định là người phụ thuộc được giảm trừ. Điều này là chưa phù hợp với thực tế mức sinh hoạt phí của sinh viên hiện nay.

Cạnh đó, Cục Thuế cũng đề nghị đơn vị soạn thảo nghiên cứu bổ sung hướng dẫn về cách xác lập “thu nhập bình quân tháng” đối với các cá nhân có thu nhập không ổn định trong năm để người nộp thuế tự kê khai và chịu trách nhiệm.

Cục Thuế ví dụ trong trường hợp, người phụ thuộc là con trên 18 tuổi theo học bậc đại học, tháng 6 năm 2026 đi làm tại công ty và có thu nhập từ tháng 9 đến hết tháng 12 năm 2026 là 250 triệu đồng, nếu tính thu nhập bình quân tháng trong năm (12 tháng) thì thu nhập là 20 triệu

đồng/tháng. Như vậy, từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2026, khi người phụ thuộc vẫn đang học bậc đại học thì người nộp thuế không được tính giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc là con trong khi từ tháng 1 đến tháng 5 thì người phụ thuộc vẫn chưa có thu nhập.

Do đó, cần làm rõ “thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn” được tính theo 12 tháng hay số tháng phát sinh thu nhập, thu nhập để xác định thu nhập bình quân có bao gồm thu nhập miễn thuế hay không.

Từ các phân tích nêu trên, Cục Thuế đề xuất, thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn được tính theo số tháng phát sinh thu nhập.

Một nội dung khác cũng được Cục Thuế đề xuất với ban soạn thảo thông tư về quy định “trong độ tuổi lao động”, cần có dẫn chiếu căn cứ quy định của pháp luật để quy định cho các đối tượng là cá nhân trong độ tuổi lao động. Bởi theo quy định của Bộ Luật lao động, trong độ tuổi lao động có nhiều khung do áp dụng theo ngành nghề thông thường và các ngành nghề đặc thù có khung xác định độ tuổi lao động khác nhau.

Cùng góp ý cho dự thảo thông tư, TS Nguyễn Ngọc Tú - chuyên gia thuế, giảng viên Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội nêu quan điểm, con số này vẫn chưa phản ánh đúng thực tế chi phí sinh hoạt tối thiểu. Chuyên gia phân tích rằng, để đảm bảo tính nhân văn và công bằng, mức thu nhập của người phụ thuộc nên được tham chiếu với mức giảm trừ gia cảnh hiện tại (6,2 triệu đồng) hoặc mức lương tối thiểu vùng (dự kiến khoảng 4,5 triệu đồng vào năm 2026).

Còn theo chuyên gia thuế Nguyễn Văn Được - Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín, điểm nên tiếp tục hoàn thiện trong lần điều chỉnh này là cơ chế xác định ngưỡng thu nhập theo hướng linh hoạt hơn. Theo đó, cơ quan soạn thảo có thể nghiên cứu quy định ngưỡng thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc theo cơ chế điều chỉnh tự động khi các căn cứ tính toán như chi tiêu bình quân, mức lương tối thiểu hoặc mức lương cơ sở thay đổi, thay vì phải chờ sửa đổi các văn bản pháp luật.

Vị chuyên gia cũng đề xuất có thể xem xét thêm yếu tố mức lương cơ sở, hiện là 2,34 triệu đồng/tháng, làm một trong các tham chiếu để tính toán điều chỉnh ngưỡng thu nhập trong thời gian tới.

Theo các chuyên gia, việc nới lỏng ngưỡng thu nhập này được kỳ vọng sẽ giảm bớt áp lực tài chính cho người lao động, giúp chính sách thuế thu nhập cá nhân tiệm cận hơn với thực tế đời sống.