Theo phân tích của ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển khách hàng cá nhân, Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, Nghị định số 20/2026/NĐ-CP ban hành ngày 15/1/2026 đã cụ thể hóa nhiều cơ chế, chính sách đặc biệt nhằm thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân. Các quy định mới không chỉ mở rộng đối tượng thụ hưởng, bao gồm doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh, mà còn tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn lớn về đất đai, thuế, khoa học - công nghệ và thủ tục hành chính.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là việc tăng cường hỗ trợ tiếp cận đất đai và mặt bằng sản xuất. Theo đó, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm công khai quỹ đất dành riêng cho doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như các startup tại các khu công nghiệp và vườn ươm công nghệ.

Nghị định 20/2026/NĐ-CP mở rộng dư địa cho doanh nghiệp tư nhân. Ảnh: Đức Thanh.

Bên cạnh đó, các chủ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp hoặc vườn ươm công nghệ sau khi thực hiện giảm giá thuê đất cho doanh nghiệp sẽ được Nhà nước hoàn trả khoản hỗ trợ này thông qua hình thức bù trừ nghĩa vụ thuế hoặc chi trực tiếp từ ngân sách. Nghị định cũng cho phép doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo được ưu tiên thuê tài sản công với mức giá niêm yết hoặc được giảm tiền thuê, qua đó giúp giảm chi phí đầu vào cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Song song với chính sách về đất đai, các ưu đãi thuế tiếp tục là trụ cột quan trọng nhằm khuyến khích khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo. Doanh nghiệp khởi nghiệp, các tổ chức trung gian hỗ trợ đổi mới sáng tạo và công ty quản lý quỹ đầu tư khởi nghiệp được hưởng các chính sách miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp. Thu nhập từ chuyển nhượng vốn góp, cổ phần vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo cũng được miễn thuế. Đáng chú ý, doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong ba năm đầu hoạt động.

Ở góc độ cá nhân, nhà đầu tư chuyển nhượng vốn vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được miễn thuế thu nhập cá nhân, trong khi các chuyên gia, nhà khoa học làm việc trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo được miễn thuế hai năm đầu và giảm 50% số thuế phải nộp trong 4 năm tiếp theo đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công.

Nghị định 20/2026/NĐ-CP cũng đề cập việc thúc đẩy khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Doanh nghiệp được phép trích tối đa 20% thu nhập tính thuế để lập Quỹ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Cơ chế này được kỳ vọng sẽ tạo nguồn lực tài chính ổn định cho hoạt động nghiên cứu, phát triển sản phẩm và ứng dụng công nghệ mới, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với nhiều ngành nghề.

Về thủ tục hành chính, Nghị định khuyến khích sử dụng văn bản điện tử và chữ ký số thay cho hồ sơ giấy trong các giao dịch và thủ tục đề nghị hỗ trợ. Các mẫu đơn, giấy xác nhận thông tin doanh nghiệp và hồ sơ hoàn trả tiền thuê đất cũng được quy định rõ tại các phụ lục kèm theo, nhằm chuẩn hóa quy trình và giảm bớt thời gian, chi phí cho doanh nghiệp.

Đánh giá về tác động đối với thị trường chứng khoán, ông Minh cho rằng, nhóm doanh nghiệp bất động sản khu công nghiệp và nhóm công nghệ là hai nhóm hưởng lợi rõ nét nhất từ các chính sách mới. Với cơ chế hoàn trả khoản hỗ trợ giảm tiền thuê đất, các chủ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp sẽ được bù đắp phần chi phí đã ưu đãi cho doanh nghiệp công nghệ cao và doanh nghiệp nhỏ và vừa, qua đó cải thiện dòng tiền và hiệu quả kinh doanh.

Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp công nghệ được hưởng lợi từ chính sách khuyến khích chuyển đổi số, cùng các ưu đãi thuế dành cho nhân sự chất lượng cao và cơ chế trích lập quỹ phát triển khoa học công nghệ, giúp giảm áp lực chi phí và tạo dư địa cho hoạt động nghiên cứu, đổi mới sản phẩm.

Nghị định 20/2026/NĐ-CP cho thấy nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc xây dựng một khung chính sách đồng bộ, hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững. Các cơ chế về đất đai, thuế, khoa học - công nghệ và thủ tục hành chính không chỉ giúp cải thiện môi trường kinh doanh, mà còn tạo nền tảng để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn tới./.