Chủ động ứng phó, tận dụng cơ hội

Ba kịch bản tăng trưởng cho giai đoạn 2026 - 2030 được ngành Công thương xây dựng để chủ động, linh hoạt ứng phó với rủi ro và tận dụng cơ hội phát triển.

Trong đó, kịch bản cơ sở được xem là phương án khả thi, cân bằng giữa tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô, với GDP cả nước tăng bình quân khoảng 8,5%/năm. Trong kịch bản này, ở lĩnh vực thương mại, xuất khẩu tăng 9 - 10%/năm, nhập khẩu tăng 10,5 - 11,5%/năm, gắn với mở rộng quy mô sản xuất và đầu tư. Thị trường trong nước tiếp tục là trụ đỡ quan trọng, với tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13 - 14%/năm. Thương mại điện tử duy trì tốc độ tăng trưởng 20 - 22%/năm, chiếm 14 - 16% tổng mức bán lẻ, cho thấy sự chuyển dịch rõ nét trong mô hình tiêu dùng và phân phối.

Nguồn: Bộ Công thương. Đồ họa: Phương Anh

Kịch bản tăng trưởng cao phản ánh kỳ vọng về một giai đoạn thuận lợi hơn, khi kinh tế thế giới phục hồi tích cực, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào công nghiệp chế biến, chế tạo, năng lượng và logistics tăng mạnh, cải cách thể chế và chuyển đổi số tạo đột phá. Trong kịch bản này, GDP có thể tăng bình quân 10%/năm. Việt Nam sẽ trở thành trung tâm sản xuất - xuất khẩu quan trọng trong một số ngành hàng chủ lực với hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn. Thương mại điện tử chiếm 16 - 18% tổng mức bán lẻ; logistics xanh và thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển mạnh, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Kịch bản tăng trưởng thấp được xây dựng như phương án dự phòng trong trường hợp bối cảnh quốc tế diễn biến bất lợi, kinh tế thế giới suy giảm kéo dài, xung đột địa chính trị và bảo hộ thương mại gia tăng, chi phí năng lượng và logistics biến động mạnh. Khi đó, GDP có thể chỉ tăng khoảng 7,5%/năm. Tại kịch bản này, ngành Công thương sẽ ưu tiên ổn định thị trường trong nước, bảo đảm an ninh năng lượng, hỗ trợ doanh nghiệp duy trì sản xuất và hạn chế đứt gãy chuỗi cung ứng, đồng thời đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường xuất khẩu để giảm thiểu rủi ro…

"Chuyển đổi kép" để tạo đột phá

Bộ Công thương cho biết, các kịch bản tăng trưởng ngành không chỉ là những mục tiêu định lượng, mà còn phản ánh cách tiếp cận điều hành chủ động, linh hoạt và dựa trên thị trường. Đặc biệt, kết quả tăng trưởng GDP năm 2025 đạt 8,02% là cơ sở quan trọng củng cố niềm tin vào các kịch bản trên.

Thứ trưởng Bộ Công thương Phan Thị Thắng nhấn mạnh, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số, góp phần thực hiện thắng lợi, toàn diện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới, ngành Công thương sẽ tiếp tục quán triệt, thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các quan điểm, chủ trương, Nghị quyết của Đảng về phát triển kinh tế - xã hội và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa thành các cơ chế, chính sách đồng bộ, khả thi.

Cùng với đó, tập trung hoàn thiện thể chế, lấy “chuyển đổi kép” (chuyển đổi xanh và chuyển đổi số) làm "đột phá của đột phá", tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, tháo gỡ điểm nghẽn, làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống và thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới.

Ngành sẽ đổi mới tư duy, cơ cấu lại ngành công nghiệp, thương mại theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh. Lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển kinh tế tư nhân làm động lực chủ yếu; tập trung phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, chiến lược và từng bước làm chủ công nghệ trong một số ngành mới nổi; thu hút đầu tư đồng bộ hạ tầng năng lượng, công nghiệp, thương mại và logistics theo hướng hiện đại, xanh, số hóa, gắn với yêu cầu hội nhập sâu.

Cùng với đó, ngành Công thương tiếp tục nâng cấp, phát triển toàn diện chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng nhằm tăng tính tự chủ của nền kinh tế và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu; đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế gắn với cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng...

Theo ông Nguyễn Đức Hiển - Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển có ý nghĩa lịch sử. Đảng và Nhà nước đã đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số trong giai đoạn 2026 - 2030; đồng thời, coi đây không chỉ là khát vọng chiến lược, mà còn là thước đo bản lĩnh, tầm nhìn và năng lực điều hành kinh tế vĩ mô của đất nước.

Để đạt được những mục tiêu đó, ông Nguyễn Đức Hiển cho rằng, Việt Nam cần kiến tạo những động lực hiện đại, bền vững, phù hợp với kỷ nguyên số và kỷ nguyên xanh; đồng thời, tận dụng tốt các cơ hội từ hội nhập kinh tế quốc tế để bứt phá mạnh mẽ.

Đánh giá về triển vọng tăng trưởng của Việt Nam, ông Eric Van Vaerenbergh - chuyên gia năng lượng, giảng viên Trường Cao đẳng Kỹ nghệ Brussels (Bỉ) nhận định, trong giai đoạn 2026 - 2030, kinh tế Việt Nam có thể vận động theo 3 kịch bản. Kịch bản trung tâm cho phép tăng trưởng 6,5 - 7,5%/năm; kịch bản cao đạt 8 - 9%/năm; kịch bản rất cao, GDP tăng khoảng 10%/năm, có thể đạt được nhưng đòi hỏi nhiều điều kiện đồng thời.