Văn bản nêu rõ, kết quả theo dõi trong nhiều năm, từ tháng 10 đến hết tháng 3 năm sau, tình trạng ô nhiễm không khí, đặc biệt bụi mịn PM2.5 thường gia tăng, có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và các hoạt động kinh tế - xã hội. Mức độ phổ biến ô nhiễm (bụi PM10, PM2.5) tập trung cao nhất tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, một số điểm ô nhiễm cục bộ cũng xuất hiện thường xuyên tại các tỉnh lân cận Hà Nội.

Nhằm chủ động trong tổ chức, triển khai các biện pháp kiểm soát, ngăn ngừa và giảm thiểu tình trạng ô nhiễm, bảo vệ sức khỏe nhân dân, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương tập trung chỉ đạo, đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm cấp bách như tăng cường kiểm soát các nguồn phát sinh khí thải, bụi từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có tác động, ảnh hưởng đến môi trường không khí.

Trước thực trạng ô nhiễm không khí có xu hướng gia tăng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị đẩy nhanh xây dựng và thực hiện các chương trình “vùng phát thải thấp” ở đô thị lớn; thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện công cộng, năng lượng sạch, năng lượng xanh.

Về công nghiệp, tập trung rà soát, thanh tra, kiểm tra đột xuất và xử lý nghiêm các cơ sở có nguồn thải khí lớn như xi măng, nhiệt điện, sắt thép..., cũng như các loại hình sản xuất có nguy cơ cao gây ô nhiễm.

Xây dựng và thực hiện các chương trình “vùng phát thải thấp” ở đô thị lớn

Trong lĩnh vực giao thông vận tải, cần đẩy nhanh xây dựng và thực hiện các chương trình "vùng phát thải thấp" ở đô thị lớn; thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện công cộng, năng lượng sạch, năng lượng xanh. Các phương tiện chở hàng hóa, vật liệu xây dựng không che chắn gây bụi phải được kiểm soát và xử lý nghiêm.

Trong lĩnh vực xây dựng yêu cầu 100% dự án, công trình phải tuân thủ các biện pháp giảm thiểu bụi, khí thải như che chắn, phun nước, rửa xe ra vào công trình. Các công trình tái phạm nhiều lần sẽ bị tạm đình chỉ.

Đối với các hoạt động đốt mở, đề nghị chính quyền cơ sở tăng cường tuyên truyền, giám sát và xử lý để chấm dứt tình trạng đốt rác, phụ phẩm nông nghiệp (rơm rạ) trái quy định. Đồng thời thúc đẩy các giải pháp thu gom, tái sử dụng phụ phẩm theo mô hình kinh tế tuần hoàn.

Các tỉnh, thành phố cũng được yêu cầu vận hành ổn định hệ thống trạm quan trắc không khí và khí thải tự động, không để gián đoạn số liệu; đồng thời tăng cường tần suất đo đạc ở các khu vực nguy cơ ô nhiễm cao.

Bộ này cũng đề nghị địa phương xây dựng dự án đầu tư đồng bộ các trạm quan trắc theo Quy hoạch số 224; công bố chỉ số chất lượng không khí (AQI) hằng ngày trên báo chí, cổng thông tin điện tử, ứng dụng di động kèm khuyến cáo bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Trường hợp AQI vượt mức 300, các địa phương phải thực hiện ngay biện pháp khẩn cấp để giảm ô nhiễm, theo quy định tại Điều 10 Nghị định 08 ngày 10/01/2025.

Với Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu tập trung tối đa nguồn lực để xây dựng, ban hành kế hoạch chi tiết, lộ trình kiểm soát phương tiện giao thông; đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng giao thông công cộng như đường sắt đô thị, xe buýt điện; triển khai đề án xử lý ô nhiễm tại các sông, kênh, rạch nội thành; di dời cơ sở sản xuất gây ô nhiễm ra khỏi khu dân cư, đô thị.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định sẽ phối hợp chặt chẽ với các địa phương để triển khai các hoạt động cần thiết. Các địa phương phải gửi kế hoạch triển khai và kết quả thực hiện (nếu có) về Bộ trước ngày 15/10/2025 để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.