Sáng 2/3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội khai mạc Phiên họp thứ 55. Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, Phiên họp thứ 55 được tổ chức sớm hơn so với thông lệ và chia thành 2 đợt.

Tại phiên họp này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ cho ý kiến đối với 10 dự án luật và 1 dự thảo nghị quyết dự kiến trình thông qua tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Khối lượng nội dung lớn, phạm vi điều chỉnh rộng, nhiều vấn đề còn ý kiến khác nhau, Chủ tịch Quốc hội đề nghị, các đại biểu tập trung làm rõ những vấn đề còn vướng mắc, những chính sách còn có các phương án lựa chọn.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp.

Đối với nhóm dự án luật thuộc lĩnh vực tư pháp, quyền công dân như dự án Luật Công chứng, dự án Luật Trợ giúp pháp lý, dự án Luật Tiếp cận thông tin, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, đây là những dự án luật liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Vì vậy, quy định phải rõ ràng, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện và dễ kiểm tra, giám sát, hạn chế tối đa phát sinh thủ tục không cần thiết.

Đối với dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội lưu ý, phải tạo được cơ chế đặc thù rõ ràng, thực chất, không dàn trải; phân cấp, phân quyền phải đi đôi với kiểm soát quyền lực; chính sách đưa ra phải khả thi, triển khai được ngay, tránh quy định chung chung.

Với dự án Luật Bảo hiểm xã hội, chính sách an sinh phải bảo đảm tính ổn định, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người lao động và doanh nghiệp; không để tạo tâm lý lo lắng trong xã hội. Đối với dự án Luật Thi đua, khen thưởng, phải bảo đảm thi đua thực chất, khắc phục bệnh hình thức, khen thưởng đúng người, đúng việc, tạo động lực phát triển.

Bên cạnh đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng sẽ xem xét các nội dung: công tác chuẩn bị Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI; sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 1744/NQ-UBTVQH15 về danh sách Ủy viên Hội đồng tuyển chọn, giám sát Thẩm phán quốc gia; cho ý kiến về việc áp dụng các quyền ưu đãi, miễn trừ đối với Văn phòng Quỹ hợp tác phát triển kinh tế của Ngân hàng Xuất nhập khẩu Hàn Quốc tại Việt Nam; và Báo cáo công tác dân nguyện theo thường lệ.

Phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục

Sau phần khai mạc, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về 3 dự án luật: dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý và dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh trình bày tờ trình các dự án luật.

Trình bày Tờ trình 3 dự án luật, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng sẽ sửa đổi một số quy định về thủ tục công chứng theo hướng đơn giản hóa, quán triệt nguyên tắc khai thác, sử dụng dữ liệu, nhưng vẫn bảo đảm các nguyên tắc cơ bản của mô hình công chứng nội dung.

Cụ thể, dự thảo Luật sửa đổi một số khoản của Điều 42 của Luật Công chứng năm 2024 theo hướng đa dạng hóa hình thức của giấy tờ cần nộp trong thành phần hồ sơ yêu cầu công chứng và cách thức công chứng viên (CCV) kiểm tra, khai thác thông tin khi giải quyết yêu cầu công chứng.

Dự thảo cũng sửa đổi quy định về thẩm quyền công chứng giao dịch về bất động sản tại Điều 44 của Luật Công chứng năm 2024 theo hướng thay cụm từ “giao dịch về bất động sản” bằng cụm từ “giao dịch có đối tượng là bất động sản” để tránh cách hiểu khác nhau và tranh cãi về những giao dịch về bất động sản cần thực hiện theo thẩm quyền địa hạt.

Ngoài ra, dự thảo Luật cũng quy định việc công nhận tương đương đào tạo nghề công chứng ở nước ngoài, việc bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, miễn nhiệm công chứng viên được giao cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh thay vì giao cho Bộ trưởng Bộ Tư pháp, nhằm đơn giản hóa thủ tục, giảm bớt thời gian giải quyết yêu cầu và làm cơ sở cho việc thực hiện dịch vụ công trực tuyến toàn trình đối với các thủ tục hành chính này.

Bổ sung đối tượng được trợ giúp pháp lý

Tại dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, một số đối tượng được bổ sung gồm: người dân tộc thiểu số thuộc dân tộc rất ít người nhằm thực hiện toàn diện chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước; người có khó khăn về tài chính do gặp thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, mất mùa, sự kiện bất khả kháng, tình trạng khẩn cấp theo quy định của pháp luật; cá nhân bị thiệt hại theo quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và người nước ngoài theo điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo thẩm tra.

Về người có thể trở thành cộng tác viên trợ giúp pháp lý, dự thảo mở rộng nhóm viên chức nhà nước có bằng cử nhân luật, có kinh nghiệm làm công tác pháp luật từ 5 năm trở lên và được sự đồng ý bằng văn bản của cơ quan nơi làm việc để thu hút nguồn lực có trình độ, có kinh nghiệm làm công tác pháp luật tham gia trợ giúp pháp lý. Đồng thời, Dự thảo Luật không giới hạn địa bàn được đăng ký làm cộng tác viên trợ giúp pháp lý.

Dự thảo Luật cũng sửa đổi điều kiện thành lập Chi nhánh của Trung tâm trợ giúp pháp lý theo hướng không giới hạn việc chỉ được thành lập “tại các huyện ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, giao thông không thuận tiện đến Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước và chưa có tổ chức hành nghề luật sư hoặc tổ chức tư vấn pháp luật tham gia trợ giúp pháp lý”.

Theo Tờ trình dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), dự thảo Luật bổ sung các quy định cơ quan, đơn vị có trách nhiệm cung cấp thông tin do mình nắm giữ trong trường hợp việc cung cấp thông tin là cần thiết để bảo vệ lợi ích công cộng, sức khỏe của cộng đồng (khoản 3 Điều 10, khoản 2 Điều 17, khoản 4 Điều 23). Đối với hồ sơ, tài liệu có chứa cả thông tin công dân không được tiếp cận, thông tin công dân được tiếp cận và các phần thông tin có thể được phân tách hợp lý, các cơ quan, đơn vị xem xét, quyết định cung cấp một phần hồ sơ, tài liệu chứa thông tin công dân được tiếp cận (khoản 4 Điều 10).

Dự thảo Luật điều chỉnh phạm vi thông tin mà UBND cấp xã có trách nhiệm cung cấp: UBND cấp xã chỉ cung cấp thông tin do mình tạo ra; không cung cấp thông tin do mình nhận được (trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 10 Luật). Việc điều chỉnh này nhằm bảo đảm phù hợp với nguyên tắc phân cấp, phân quyền, tăng cường trách nhiệm của cơ quan tạo ra thông tin.