Quy hoạch không chỉ phác họa không gian đô thị mà còn đặt nền móng cho mô hình tăng trưởng mới, hướng tới một Thủ đô hiện đại, xanh và có sức cạnh tranh toàn cầu.

Theo tờ trình của UBND thành phố, quy hoạch được xây dựng theo các giai đoạn rõ ràng: đến năm 2035, 2045, 2065 và tầm nhìn 100 năm. Mục tiêu đến năm 2035, Hà Nội cơ bản trở thành đô thị “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, là trung tâm kinh tế, giáo dục, y tế và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Đến năm 2045, Thủ đô hướng tới vị thế ngang tầm các thủ đô phát triển, hội tụ tri thức và công nghệ toàn cầu; và xa hơn, trở thành thành phố toàn cầu với chất lượng sống cao.

Điểm đột phá của quy hoạch lần này là tư duy phát triển không gian đô thị mở, đa tầng, đa lớp, đa cực và đa trung tâm. Trong đó, sông Hồng được xác định là trục cảnh quan sinh thái – văn hóa chủ đạo, đóng vai trò “xương sống” kết nối không gian đô thị với vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng và các hành lang kinh tế trong nước, quốc tế.

Hà Nội sẽ phát triển theo mô hình “chùm đô thị hướng tâm”, với đô thị trung tâm giữ vai trò hạt nhân, kết nối quốc gia và quốc tế, trong khi các đô thị vệ tinh được phân vai rõ ràng để giãn dân và tạo động lực phát triển mới. Quy hoạch xác định 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực, hình thành mạng lưới liên kết không gian kinh tế hiện đại, đồng bộ.

Một điểm đáng chú ý là chuyển đổi mạnh mẽ từ “quy hoạch hàn lâm” sang “quy hoạch hành động”. Các định hướng không dừng ở tầm nhìn mà được gắn chặt với chương trình, dự án cụ thể, có thể triển khai ngay, đặc biệt trong lĩnh vực hạ tầng giao thông. Đường sắt đô thị được xác định là trụ cột để giải quyết các điểm nghẽn của đô thị lớn, đồng thời thúc đẩy phát triển theo mô hình TOD lấy giao thông công cộng làm trung tâm.

Quy hoạch cũng mở ra hướng khai thác không gian đô thị theo chiều sâu. Trong bối cảnh quỹ đất hạn chế, Hà Nội sẽ phát triển không gian đa tầng: không gian ngầm dành cho hạ tầng và dịch vụ; không gian mặt đất cho sinh hoạt và giao thông; không gian trên cao cho các mô hình phát triển mới. Đồng thời, cấu trúc đô thị đa lớp được hình thành trên nền tảng tích hợp các giá trị di sản - văn hóa, sinh thái, tự nhiên và kinh tế số.

Các đại biểu ấn nút thông qua nghị quyết.

Đối với khu vực nông thôn, quy hoạch chuyển hướng sang phát triển kinh tế nông nghiệp sinh thái, ứng dụng công nghệ cao, gia tăng giá trị, đồng thời bảo tồn cấu trúc làng truyền thống gắn với du lịch và văn hóa. Thành phố cũng đặt mục tiêu phát triển không gian xanh chiếm 40-50% diện tích tự nhiên, bảo đảm cân bằng giữa phát triển và bảo vệ môi trường.

Để đưa quy hoạch vào thực tiễn, Hà Nội xây dựng lộ trình triển khai theo từng giai đoạn 5 năm, gắn với kế hoạch đầu tư công và phát triển kinh tế - xã hội. Các quy hoạch ngành, lĩnh vực sẽ được rà soát, điều chỉnh đồng bộ; trách nhiệm thực hiện được phân công rõ ràng, đi kèm cơ chế giám sát chặt chẽ. Thành phố cũng sẽ thiết lập hệ thống quản lý đầu tư liên ngành, kết nối các lĩnh vực kế hoạch, tài chính, xây dựng và quy hoạch nhằm nâng cao hiệu quả điều phối.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, Hà Nội ưu tiên hoàn thiện các tuyến vành đai, trục giao thông hướng tâm, cầu vượt sông và đẩy nhanh các tuyến đường sắt đô thị, đồng thời xử lý các vấn đề môi trường cấp bách. Các giai đoạn tiếp theo sẽ tập trung hoàn thiện hạ tầng đồng bộ, xây dựng sân bay thứ hai và các trung tâm y tế, giáo dục quy mô lớn.

Nhu cầu vốn cho quy hoạch là rất lớn, ước tính khoảng 11 triệu tỷ đồng giai đoạn 2026 - 2035, tăng lên 25,3 triệu tỷ đồng giai đoạn 2030 - 2045 và hơn 100 triệu tỷ đồng cho giai đoạn sau. Để đáp ứng, Hà Nội sẽ đẩy mạnh khai thác giá trị đất đai theo mô hình TOD, phát hành trái phiếu đô thị, mở rộng hợp tác công - tư và thu hút nguồn lực xã hội.

Cùng với đó, ứng dụng công nghệ số trong quản lý quy hoạch sẽ được đẩy mạnh thông qua hệ thống dữ liệu không gian và mô hình “bản sao số”, giúp nâng cao minh bạch, giám sát và hiệu quả triển khai.

Với tầm nhìn dài hạn, cách tiếp cận đột phá và lộ trình rõ ràng, Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm được kỳ vọng sẽ mở ra không gian phát triển mới, đưa Hà Nội trở thành đô thị toàn cầu, xanh, thông minh và đáng sống trong tương lai./.