Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội tham gia góp ý cho dự thảo Thông tư quy định về hoàn thuế GTGT đối với hàng hóa của người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mang theo khi xuất cảnh. Dự thảo Thông tư này đang được Bộ Tài chính xây dựng và hoàn thiện.
 |
| Hải quan Việt Nam hỗ trợ khách nước ngoài thực hiện thủ tục xuất nhập cảnh. Ảnh: Văn Tá. |
Dự kiến, Thông tư mới sẽ tác động trực tiếp đến nhóm doanh nghiệp bán lẻ như siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng lưu niệm, những đơn vị có khách hàng là du khách quốc tế. Việc tham gia chương trình bán hàng hoàn thuế không chỉ giúp tăng doanh thu, mà còn nâng cao sức cạnh tranh, song cũng đòi hỏi doanh nghiệp phải tuân thủ chặt chẽ quy trình, đặc biệt là về hóa đơn điện tử và kết nối dữ liệu.
Đây được xem là bước quan trọng nhằm hoàn thiện chính sách theo hướng khả thi, sát thực tế và cân bằng lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Việc lấy ý kiến rộng rãi để hoàn thiện dự thảo Thông tư cũng phản ánh cách tiếp cận mới trong xây dựng chính sách theo hướng minh bạch, có sự tham gia của các bên liên quan, phù hợp với xu hướng quản trị hiện đại.
Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng Thông tư mới không chỉ mang tính kỹ thuật, mà là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hệ thống pháp luật thuế đã có sự thay đổi căn bản. Từ ngày 1/7/2025, Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 và Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 có hiệu lực, kéo theo việc các văn bản cũ như số Thông tư số 72/2014/TT-BTC và Thông tư số 92/2019/TT-BTC không còn phù hợp toàn diện.
Trong khi đó, Nghị định số 181/2025/NĐ-CP mới chỉ quy định về hồ sơ, thủ tục, mức hoàn thuế, nhưng chưa làm rõ nhiều nội dung quan trọng như lựa chọn doanh nghiệp bán hàng hoàn thuế, ngân hàng đại lý hoàn thuế hay cơ chế áp dụng tại sân bay, cảng biển quốc tế. Điều này khiến cả cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp gặp lúng túng trong triển khai thực tế.
Thực tiễn cũng cho thấy, sau khi các quy định cũ hết hiệu lực, cơ quan chức năng chưa có đủ cơ sở pháp lý để lựa chọn hoặc chấm dứt doanh nghiệp bán hàng hoàn thuế, ngân hàng đại lý hoàn thuế, cũng như mở rộng điểm hoàn thuế tại các cửa khẩu. Đây là “điểm nghẽn” ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động hoàn thuế cho khách quốc tế - một chính sách quan trọng nhằm kích cầu du lịch và tiêu dùng.
Không chỉ dừng ở yêu cầu pháp lý, việc ban hành Thông tư còn bám sát các chủ trương lớn về cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản lý. Các nghị quyết của Bộ Chính trị gần đây đều nhấn mạnh việc xây dựng hệ thống quản lý thuế hiện đại, minh bạch, lấy người nộp thuế làm trung tâm, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong cung cấp dịch vụ công.
Trong bối cảnh đó, việc hoàn thiện khung pháp lý về hoàn thuế GTGT cho khách xuất cảnh được xem là một bước đi cần thiết, vừa đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật, vừa tạo nền tảng cho cải cách thủ tục theo hướng hiện đại, thuận tiện hơn.
Một trong những điểm đáng chú ý của Dự thảo là định hướng xây dựng hệ thống quản lý hoàn thuế GTGT tập trung, tích hợp giữa hải quan, thuế, ngân hàng và doanh nghiệp. Hệ thống này do Cục Hải quan quản lý, cho phép các bên kết nối, trao đổi dữ liệu điện tử, thay thế dần quy trình thủ công trước đây.
Việc kết nối trực tiếp với hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan thuế giúp kiểm tra, đối chiếu thông tin nhanh chóng, giảm rủi ro gian lận và rút ngắn thời gian xử lý hoàn thuế cho du khách. Đây là bước tiến quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính - hải quan.
Đáng chú ý, Dự thảo bổ sung quy định doanh nghiệp bán hàng phải lập hóa đơn kiêm tờ khai hoàn thuế trực tiếp trên hệ thống điện tử và truyền dữ liệu ngay cho cơ quan hải quan. Trường hợp hệ thống gặp sự cố, doanh nghiệp vẫn có thể xử lý bằng hóa đơn giấy, nhưng phải cập nhật lại đầy đủ sau khi hệ thống hoạt động bình thường. Cách tiếp cận này vừa đảm bảo linh hoạt, vừa giữ tính minh bạch và đồng bộ dữ liệu.
Bên cạnh đó, Dự thảo mở rộng đối tượng tham gia bán hàng hoàn thuế, không chỉ bao gồm doanh nghiệp, mà còn có hộ kinh doanh, hợp tác xã, chi nhánh, địa điểm kinh doanh… nếu đáp ứng điều kiện. Điều này tạo thêm cơ hội cho các đơn vị bán lẻ, đặc biệt là các cửa hàng lưu niệm, trung tâm thương mại phục vụ khách du lịch.
Một điểm mới quan trọng khác là quy định chặt chẽ hơn về lựa chọn và chấm dứt ngân hàng thương mại làm đại lý hoàn thuế. Theo đó, ngân hàng chỉ được chấm dứt hoạt động khi có đơn vị thay thế, nhằm tránh tình trạng “đứt gãy” dịch vụ hoàn thuế tại sân bay, vấn đề từng phát sinh trong thực tế.
Đối với cơ quan quản lý, Dự thảo làm rõ hơn trách nhiệm của từng bên: hải quan, thuế, ngân hàng và doanh nghiệp. Đặc biệt, cơ quan hải quan được giao vai trò trung tâm trong vận hành hệ thống, kết nối dữ liệu và trình cấp có thẩm quyền quyết định việc áp dụng hoàn thuế tại các sân bay, cảng biển quốc tế.
Về phía du khách, các cải cách này hướng tới mục tiêu rút ngắn thời gian làm thủ tục, tăng tính minh bạch và thuận tiện khi hoàn thuế tại cửa khẩu. Việc bố trí rõ ràng khu vực kiểm tra hàng hóa, hóa đơn và quầy trả tiền hoàn thuế tại sân bay quốc tế cũng góp phần nâng cao trải nghiệm của khách khi rời Việt Nam.
Với hàng loạt điểm mới về số hóa, mở rộng đối tượng và hoàn thiện quy trình, Dự thảo Thông tư được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển rõ nét trong cơ chế hoàn thuế GTGT cho khách xuất cảnh.
Không chỉ góp phần tháo gỡ vướng mắc pháp lý, chính sách này còn mang ý nghĩa lớn hơn trong việc thúc đẩy tiêu dùng của khách quốc tế, nâng cao hình ảnh môi trường kinh doanh và dịch vụ của Việt Nam.
| Trong dài hạn, khi hệ thống công nghệ được hoàn thiện và vận hành đồng bộ, việc hoàn thuế có thể trở thành một “điểm cộng” quan trọng trong trải nghiệm của du khách, đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý nâng cao hiệu quả giám sát, giảm chi phí tuân thủ và tiến tới mô hình hải quan số, tài chính số theo định hướng chiến lược. |
