Những ngày đầu tháng 3/2026, thị trường tài chính toàn cầu chịu tác động mạnh từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, kéo theo sự tăng vọt của giá dầu. Sự leo thang nhanh chóng của giá năng lượng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lạm phát quay trở lại, khiến nhiều thị trường chứng khoán rung lắc mạnh.

Cú sốc giá dầu và phản ứng quá mức của thị trường

Tại Việt Nam, tác động tâm lý từ biến động giá hàng hóa đã khiến thị trường có những phiên giảm sâu, thậm chí mức giảm còn mạnh hơn một số thị trường trong khu vực trong phiên giao dịch 9/3 vừa qua. Tuy nhiên, theo ông Phạm Lưu Hưng, Giám đốc Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư của SSI, phản ứng này phần nào mang tính cảm xúc và chưa phản ánh đầy đủ các yếu tố vĩ mô.

“Đà hồi phục phiên 10/3 sẽ khá dễ dàng vì phản ứng hôm qua không chỉ là quá đà mà là rất quá đà", ông Hưng cũng nhận định.

Thị trường chứng khoán Việt Nam nằm trong nhóm thị trường tài chính phản ứng tiêu cực nhất phiên 9/3 - Nguồn: StockQ

Theo Báo cáo chiến lược tháng Ba của SSI Research, kịch bản cơ sở cho thấy nếu giá dầu duy trì quanh mức 90 USD/thùng trong khoảng hai tháng tới, lạm phát bình quân năm 2026 của Việt Nam có thể ở mức khoảng 4,12%.

Theo kịch bản cơ sở, lạm phát nhiều khả năng sẽ gia tăng trong giai đoạn tháng 3-4, nhưng CPI bình quân cả năm vẫn có khả năng duy trì trong mục tiêu 4-4,5% dưới phần lớn các kịch bản diễn biến giá dầu. Ngân hàng Nhà nước nhiều khả năng chưa có dư địa để thắt chặt chính sách tiền tệ và sẽ tiếp tục ưu tiên ổn định tỷ giá cũng như điều hành tăng trưởng tín dụng thông qua hạn mức tín dụng. SSI Research cho rằng cú sốc năng lượng có thể tạo lực cản tăng trưởng ở mức vừa phải, chủ yếu thông qua việc chi phí vận tải và logistics gia tăng. Tuy nhiên, tác động này chưa đủ lớn để làm thay đổi quỹ đạo vĩ mô tổng thể của nền kinh tế.

Ngay cả trong kịch bản kém tích cực hơn, khi giá dầu tăng lên khoảng 100 USD/thùng và kéo dài tới giữa năm, lạm phát ước tính ở mức khoảng 5,06%.

Dự báo diễn biến giá năng lượng tác động đến lạm phát - Nguồn: SSI

Theo các chuyên gia từ SSI Research, trong ngắn hạn, áp lực lạm phát gia tăng do tác động từ cú sốc giá dầu sau hai đợt điều chỉnh mạnh gần đây. Tuy nhiên, CPI bình quân cả năm vẫn được kỳ vọng nằm trong mục tiêu kiểm soát 4-4,5% của Chính phủ. Trong bối cảnh này, Ngân hàng Nhà nước nhiều khả năng không có thay đổi đáng kể về định hướng chính sách, tiếp tục ưu tiên ổn định tỷ giá và kiểm soát tăng trưởng tín dụng.

Chất xúc tác từ nâng hạng thị trường

Trong khi các yếu tố ngắn hạn đang gây ra biến động lớn, câu chuyện nâng hạng thị trường vẫn được xem là động lực quan trọng của chứng khoán Việt Nam trong năm 2026. Theo Báo cáo chiến lược tháng Ba của SSI Research, câu chuyện nâng hạng thị trường tiếp tục là chất xúc tác quan trọng trong trung hạn. FTSE dự kiến công bố quyết định vào ngày 7/4/2026. Việt Nam có khả năng cao được đưa vào rổ chỉ số thị trường mới nổi từ tháng 9. Kịch bản này có thể thu hút dòng vốn ngoại đáng kể vào các cổ phiếu vốn hóa lớn như VIC, HPG, FPT, VHM và VCB.

Tuy vậy, chuyên gia từ Chứng khoán SSI cũng lưu ý thị trường vẫn đối mặt với một số rủi ro ngắn hạn, bao gồm áp lực thanh khoản và việc chênh lệch giữa tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán và mặt bằng lãi suất có xu hướng thu hẹp.

Theo các chuyên gia từ SSI Research, nhịp điều chỉnh 12% trong sáu phiên giao dịch đầu tiên của tháng 3 đang tạo nền tảng cho khả năng hồi phục trong ngắn hạn. Trong bối cảnh đó, chiến lược đầu tư phù hợp là tập trung vào các doanh nghiệp hưởng lợi từ xu hướng giá hàng hóa; các công ty dự kiến ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận tích cực trong quý I/2026, nhóm cổ phiếu gắn với câu chuyện nâng hạng thị trường và các cổ phiếu mang tính phòng thủ.