Nâng chất thị trường trái phiếu

Thị trường chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp ngày càng khẳng định được vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, qua đó hỗ trợ san sẻ áp lực với tín dụng ngân hàng và góp phần nâng cao sức chống chịu của hệ thống tài chính.

Báo cáo về tình hình phát triển kinh tế - xã hội năm 2025, nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm năm 2026 của Bộ Tài chính cho thấy, dù bối cảnh trong nước và quốc tế còn nhiều biến động, công tác điều hành chính sách tài chính vẫn đóng góp trực tiếp vào ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn và hỗ trợ tăng trưởng.

Năm 2025, quy mô phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đạt 539,2 nghìn tỷ đồng, tăng 23,1% so với năm 2024. Ảnh tư liệu

Trong dòng chảy đó, thị trường vốn, gồm chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp được ghi nhận phát triển cả về quy mô lẫn chất lượng, từng bước khẳng định vai trò huy động nguồn lực cho khu vực doanh nghiệp.

Riêng với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, báo cáo của Bộ Tài chính nhấn mạnh xu hướng ổn định trở lại và sự cải thiện dần về niềm tin của nhà đầu tư sau giai đoạn nhiều biến động. Năm 2025, quy mô phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đạt 539,2 nghìn tỷ đồng, tăng 23,1% so với năm 2024. Dư nợ trái phiếu doanh nghiệp đến ngày 26/12/2025 đạt 1,15 triệu tỷ đồng, tăng 7,2% so với cuối năm trước.

Việc dư nợ tiếp tục đi lên trong khi quy mô phát hành riêng lẻ tăng mạnh phản ánh nhu cầu vốn của doanh nghiệp vẫn ở mức cao, đồng thời cho thấy kênh trái phiếu đang dần vận hành thông suốt hơn sau những cú sốc về niềm tin và thanh khoản trong các năm trước đó.

Ở góc nhìn dữ liệu thị trường, thống kê của VIS Rating tính đến ngày 31/12/2025 cho thấy, tổng quy mô phát hành trái phiếu doanh nghiệp đạt 591 nghìn tỷ đồng. Trong đó, phát hành riêng lẻ chiếm 536,8 nghìn tỷ đồng, còn phát hành ra công chúng đạt 53,7 nghìn tỷ đồng. Cơ cấu này cho thấy hoạt động huy động vốn không còn phụ thuộc vào một hình thức duy nhất, mà đang được phân bổ giữa hai kênh phát hành với vai trò bổ trợ lẫn nhau. Việc duy trì đồng thời phát hành riêng lẻ và phát hành ra công chúng vừa giúp doanh nghiệp đáp ứng nhu cầu vốn linh hoạt, vừa từng bước nâng cao tính minh bạch, chuẩn hóa công bố thông tin và mở rộng nền tảng nhà đầu tư theo hướng bền vững hơn.

Song song với sự mở rộng về quy mô và kênh phát hành, chất lượng sản phẩm trái phiếu cũng ghi nhận những chuyển biến đáng chú ý. Năm 2025, lượng phát hành trái phiếu doanh nghiệp có tài sản bảo đảm đạt 115 nghìn tỷ đồng, gần gấp đôi so với năm 2024. Xu hướng này không chỉ cho thấy việc nhà đầu tư ngày càng coi trọng yếu tố bảo đảm trong bối cảnh niềm tin thị trường đang được khôi phục, đồng thời chỉ ra các tổ chức phát hành chủ động củng cố cấu trúc sản phẩm nhằm nâng cao khả năng huy động vốn. Tài sản bảo đảm và cơ chế bảo vệ trái chủ vì vậy trở thành cơ sở quan trọng để nhà đầu tư đánh giá mức độ rủi ro của trái phiếu.

Khôi phục niềm tin thị trường

Chia sẻ với phóng viên về triển vọng thị trường, ông Dương Đức Hiếu - Giám đốc, Chuyên gia phân tích cao cấp Khối Xếp hạng tín nhiệm và Nghiên cứu của VIS Rating nhận định, niềm tin của nhà đầu tư đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang được khôi phục nhờ nhiều yếu tố hỗ trợ đan xen. Trước hết, khung pháp lý ngày càng hoàn thiện với các quy định chặt chẽ hơn về điều kiện phát hành, quản lý và sử dụng vốn từ đợt phát hành, cũng như nghĩa vụ công bố thông tin của tổ chức phát hành.

Bên cạnh đó, việc thực thi hiệu quả các biện pháp bảo vệ trái chủ đã góp phần nâng tỷ lệ thu hồi đối với các trái phiếu chậm trả, qua đó củng cố lòng tin chung của thị trường. Hoạt động xếp hạng tín nhiệm cũng được áp dụng rộng rãi hơn, giúp nâng cao tính minh bạch và tăng cường nhận thức của nhà đầu tư về rủi ro. Cùng với đó, môi trường kinh doanh được cải thiện đã tạo điều kiện để các tổ chức phát hành trong những lĩnh vực chủ chốt như bất động sản, ngân hàng và chứng khoán phát triển theo hướng bền vững hơn.

Để duy trì và củng cố niềm tin của nhà đầu tư trong năm 2026 và các năm tiếp theo, theo ông Hiếu, cần tiếp tục tăng mức độ bao phủ của hoạt động xếp hạng tín nhiệm, đặc biệt là xếp hạng tín nhiệm trái phiếu, trong bối cảnh cấu trúc sản phẩm ngày càng phức tạp.

Song song với đó, cơ chế bảo vệ trái chủ cần được tăng cường thông qua các quy định liên quan đến bảo lãnh, đại diện người sở hữu trái phiếu và tổ chức quản lý tài sản bảo đảm. Khung pháp lý cũng cần tiếp tục hoàn thiện để tạo điều kiện phát triển các sản phẩm mới như trái phiếu hạ tầng, trái phiếu xanh, trái phiếu xã hội và trái phiếu bền vững (GSS). Việc mở rộng đối tượng nhà đầu tư được phép tham gia thị trường trái phiếu doanh nghiệp cũng được xem là cần thiết nhằm nâng cao độ sâu và thanh khoản cho thị trường.

Nhìn chung, dựa trên số liệu về phát hành, dư nợ và xu hướng gia tăng trái phiếu có tài sản bảo đảm trong năm 2025 cho thấy, thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang từng bước lấy lại nhịp vận hành theo hướng thận trọng hơn, trong khi cơ quan quản lý ngày càng nhìn nhận rõ vai trò của thị trường vốn trong bài toán huy động nguồn lực dài hạn cho nền kinh tế.

Bước sang năm 2026, câu chuyện không chỉ nằm ở quy mô phát hành, mà ở khả năng duy trì niềm tin thông qua kỷ luật minh bạch, mở rộng xếp hạng tín nhiệm, hoàn thiện cơ chế bảo vệ trái chủ và tạo dư địa cho các sản phẩm mới. Đây sẽ là những yếu tố quyết định chất lượng tăng trưởng của thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong giai đoạn tới.