Thị trường vốn vào nhịp tăng trưởng mới

Bước sang năm 2026, thị trường vốn Việt Nam chứng kiến sự trở lại rõ nét của hoạt động IPO và kế hoạch niêm yết. Sau giai đoạn trầm lắng 2023 - 2024, khi thanh khoản suy giảm và tâm lý đầu tư thận trọng bao trùm, năm 2025 đã ghi nhận những tín hiệu khởi sắc với 13 doanh nghiệp niêm yết mới trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) cùng 4 thương vụ IPO (nếu tính cả thương vụ Công ty cổ phần Phát triển Nông nghiệp Hòa Phát hoàn tất IPO vào tháng 1/2026 là 5 thương vụ). Phần lớn các thương vụ đến từ nhóm công ty chứng khoán - những đơn vị sớm nhận diện nhu cầu tăng vốn trong bối cảnh dư nợ cho vay ký quỹ và thanh khoản thị trường gia tăng trở lại.

Năng lực của các công ty chứng khoán trở thành yếu tố then chốt quyết định thành công của thương vụ IPO. Ảnh: Đức Thanh

Đà phục hồi này tiếp tục được nối dài trong năm 2026 khi nhiều doanh nghiệp ở các lĩnh vực bán lẻ, chứng khoán, vật liệu xây dựng, hạ tầng chủ động thúc đẩy kế hoạch IPO và niêm yết. Động lực không chỉ dừng ở nhu cầu bổ sung vốn phục vụ mở rộng hoạt động, mà còn gắn với yêu cầu tái cấu trúc, nâng cao tính minh bạch và tách bạch các mảng kinh doanh để tối ưu hóa giá trị doanh nghiệp. Việc đưa các công ty con hoặc từng mảng hoạt động chuyên biệt lên sàn chứng khoán đang trở thành một xu hướng đáng chú ý, phản ánh cách tiếp cận chủ động hơn của doanh nghiệp đối với thị trường vốn.

Ở góc độ chính sách, định hướng thúc đẩy thị trường sơ cấp cũng được nhấn mạnh. Tại Lễ đánh cồng Khai trương giao dịch chứng khoán đầu xuân Bính Ngọ 2026 tại HOSE, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng yêu cầu ngành chứng khoán tiếp tục đổi mới theo hướng chủ động, linh hoạt, triển khai đồng bộ 8 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, nội dung đẩy mạnh IPO gắn với niêm yết để gia tăng nguồn cung hàng hóa, đa dạng hóa sản phẩm và khuyến khích doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lên sàn được coi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm quan trọng.

Thông điệp này không chỉ tạo kỳ vọng về một chu kỳ phát triển mới của thị trường sơ cấp, mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng hàng hóa và năng lực trung gian.

Thực tế, trong năm 2026, bên cạnh các doanh nghiệp thuộc nhóm bán lẻ, vật liệu xây dựng và hạ tầng, thị trường còn ghi nhận thêm khá nhiều kế hoạch IPO từ chính các công ty trong ngành chứng khoán, trong đó có Công ty cổ phần Chứng khoán LPBank (LPBS). Sự tham gia của các tổ chức tài chính cho thấy nhu cầu nâng cao năng lực tài chính để đáp ứng quy mô thị trường ngày càng lớn, đồng thời phản ánh niềm tin vào triển vọng dài hạn của thị trường vốn.

Nâng cấp trung gian đón chu kỳ IPO

Dưới góc nhìn của khối trung gian, ông Thomas Nguyễn - Giám đốc thị trường nước ngoài, Công ty cổ phần Chứng khoán SSI (SSI) cho rằng, thị trường IPO Việt Nam đang phục hồi mạnh mẽ, mở ra cơ hội cho cả doanh nghiệp lẫn nhà đầu tư. Tuy nhiên, môi trường cạnh tranh trong một thị trường mới nổi ngày càng phát triển cũng đòi hỏi các công ty chứng khoán phải nâng cấp toàn diện năng lực tư vấn, phân phối và kết nối vốn.

Quan điểm này phần nào phản ánh thực tế rằng, khi quy mô và độ phức tạp của các thương vụ gia tăng, vai trò của tổ chức tư vấn không chỉ dừng ở việc hoàn tất thủ tục, mà còn ở khả năng thiết kế cấu trúc giao dịch và chiến lược phân phối phù hợp.

Triển vọng giai đoạn 2026 - 2027 được đánh giá tích cực hơn trong bối cảnh cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, đồng thời tiếp tục đẩy mạnh cải cách nhằm cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài. Những thay đổi liên quan đến cơ chế non-prefunding (giao dịch mua cổ phiếu không yêu cầu ký quỹ trước bằng tiền), hệ thống KRX và định hướng mở rộng mô hình môi giới toàn cầu được kỳ vọng tạo nền tảng thuận lợi cho thị trường sơ cấp.

“Đặc biệt, chủ trương khuyến khích doanh nghiệp FDI niêm yết nếu được hiện thực hóa sẽ bổ sung nguồn hàng hóa chất lượng, phản ánh đầy đủ hơn cấu trúc của nền kinh tế Việt Nam, nơi khu vực FDI chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu và sản xuất công nghiệp” - ông Thomas Nguyễn nhận định.

Song song với đó, xu hướng doanh nghiệp trong nước tái cấu trúc và đưa công ty con lên sàn cũng được ghi nhận ngày càng rõ nét. Các thương vụ tương tự như việc niêm yết một số đơn vị thành viên trong năm 2025 cho thấy, chiến lược khai mở giá trị đang được nhiều tập đoàn cân nhắc. Việc tách bạch mảng kinh doanh giúp nhà đầu tư định vị rõ hơn câu chuyện tăng trưởng của từng đơn vị, đồng thời tạo cơ hội huy động vốn chuyên biệt thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào công ty mẹ.

Trong bối cảnh đó, năng lực của các công ty chứng khoán trở thành yếu tố then chốt quyết định thành công của thương vụ. Một thương vụ IPO hiệu quả không chỉ cần nền tảng tài chính và câu chuyện tăng trưởng thuyết phục, mà còn phụ thuộc vào khả năng tiếp cận đa dạng nhóm nhà đầu tư.

Thị trường Việt Nam hiện vẫn có cấu trúc đặc thù khi nhà đầu tư cá nhân chiếm khoảng 80% giá trị giao dịch toàn thị trường, trong khi các quỹ đầu tư trong nước đóng vai trò “xương sống” ở nhiều thương vụ lớn. Đồng thời, dòng vốn quốc tế, đặc biệt từ các quỹ khu vực và toàn cầu, ngày càng quan tâm nhiều hơn tới Việt Nam trong bối cảnh kỳ vọng nâng hạng thị trường.

Theo đại diện SSI, để đáp ứng yêu cầu mới, các công ty chứng khoán cần xây dựng hệ năng lực toàn diện, kết hợp giữa tư vấn tài chính doanh nghiệp, nghiên cứu phân tích, phân phối cho nhà đầu tư tổ chức và mạng lưới môi giới bán lẻ. Cách tiếp cận tích hợp này không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp hoàn tất quy trình niêm yết trong bối cảnh khung pháp lý tiếp tục hoàn thiện, mà còn giúp xác định đúng nhu cầu của từng nhóm nhà đầu tư, từ đó xây dựng chiến lược phân phối cân bằng và bền vững hơn.

Nhìn tổng thể, các yếu tố từ chính sách, nhu cầu tái cấu trúc doanh nghiệp đến sự nâng cấp của khối trung gian đang tạo nên một chuỗi liên kết chặt chẽ, củng cố cho làn sóng IPO mới. Nếu những cải cách tiếp tục được triển khai đồng bộ và nguồn hàng hóa chất lượng được bổ sung, thị trường sơ cấp Việt Nam có thể bước vào giai đoạn tăng tốc, đóng góp tích cực vào quá trình huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.