Mở rộng quy mô hàng hóa niêm yết

Năm 2025 được nhìn nhận là giai đoạn chuyển tiếp của thị trường chứng khoán Việt Nam, mở ra kỳ vọng về một chu kỳ tăng trưởng mới. Dù tâm lý nhà đầu tư vẫn thận trọng, những tín hiệu tích cực xuất hiện vào cuối năm cùng sự hỗ trợ quyết liệt từ cơ quan quản lý đã tạo nền tảng cho làn sóng IPO thứ ba, dự kiến bùng nổ trong giai đoạn 2026 - 2027.

Theo dự báo của Công ty Chứng khoán BIDV (BSC), làn sóng IPO trong giai đoạn tới không còn mang nặng tính thời điểm, mà gắn chặt hơn với nhu cầu tái cấu trúc thị trường và mở rộng quy mô hàng hóa niêm yết. Đáng chú ý, động lực chủ đạo đến từ sự quay trở lại của các doanh nghiệp tư nhân lớn, hoạt động trong những lĩnh vực gắn với tiêu dùng và nền kinh tế thực.

Bách Hóa Xanh có khả năng sẽ phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng trong thời gian tới. Ảnh: Đức Thanh

Từ năm 2026 sẽ có sự thay đổi rõ rệt về cơ cấu ngành. Nếu năm 2025 chủ yếu ghi nhận các thương vụ đến từ nhóm tài chính - chứng khoán, thì giai đoạn tiếp theo sẽ tập trung vào các doanh nghiệp bán lẻ, tiêu dùng, công nghệ, sản xuất và y tế. Trong số các thương vụ tiềm năng, nhiều thương hiệu lớn được nhắc tới như Bách Hóa Xanh, Highlands Coffee hay “kỳ lân” công nghệ VNPAY.

Đáng chú ý hơn là khả năng xuất hiện của các doanh nghiệp sản xuất tư nhân quy mô lớn như THACO, với mức định giá dự kiến lên tới 5 tỷ USD, hay nhóm y tế - dược phẩm với Long Châu (khoảng 1,45 tỷ USD). Việc các doanh nghiệp này tham gia niêm yết được kỳ vọng giúp thị trường giảm dần sự phụ thuộc vào nhóm ngân hàng và bất động sản - những ngành đang chiếm tỷ trọng lớn trong vốn hóa và lợi nhuận toàn thị trường.

Một động lực quan trọng thúc đẩy nguồn cung cổ phiếu mới là việc Chính phủ ban hành Nghị định số 245/2025/NĐ-CP, qua đó tháo gỡ đáng kể các vướng mắc về thủ tục trong hoạt động IPO và niêm yết. Nghị định cho phép doanh nghiệp nộp hồ sơ IPO và niêm yết song song, thay vì thực hiện tuần tự như trước đây, giúp rút ngắn thời gian từ khi IPO đến khi cổ phiếu chính thức giao dịch từ trung bình khoảng 90 ngày xuống còn gần 30 ngày.

Bên cạnh đó, một số tiêu chí kỹ thuật cũng được nới lỏng, điển hình là việc bãi bỏ quy định “không có nợ quá hạn trên một năm”, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đang trong quá trình tái cấu trúc tiếp cận thị trường vốn. Việc Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HoSE) trở thành đầu mối duy nhất tiếp nhận hồ sơ niêm yết từ ngày 1/7/2025 cũng thể hiện quyết tâm chuyên biệt hóa và nâng cao tính minh bạch của thị trường.

Yếu tố chọn lọc doanh nghiệp trở nên quan trọng

Theo ông Trần Thăng Long - Giám đốc Phân tích BSC, thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua 2 làn sóng IPO và đang bước vào làn sóng thứ ba, với tốc độ và quy mô chưa từng có. Mức định giá các thương vụ IPO năm 2025 nhìn chung tiệm cận định giá bình quân của thị trường. Đặc biệt, lực cầu chủ đạo đến từ nhà đầu tư trong nước.

BSC cho rằng, hiệu quả đầu tư IPO phụ thuộc lớn vào khung thời gian tham gia. Trong ngắn hạn, dưới 3 tháng, hiệu suất đầu tư chủ yếu chịu tác động của dòng tiền và yếu tố thời điểm, với động lực tăng giá đến từ hiệu ứng truyền thông và sự khan hiếm nguồn cung tạm thời.

Trong khung dài hạn (1 - 3 năm), hiệu suất đầu tư có sự phân hóa rõ nét. Thống kê trong quá khứ cho thấy, dù mức sinh lời trung vị của các cổ phiếu IPO có thể âm, nhưng mức sinh lời trung bình vẫn dương, phản ánh thực tế rằng, những doanh nghiệp có nền tảng kinh doanh tốt vẫn mang lại tăng trưởng vượt trội. Do đó, yếu tố chọn lọc doanh nghiệp trở nên quan trọng hơn xu hướng chung của thị trường.

Báo cáo Chiến lược 2026 của VinaCapital cũng cho thấy, lực cầu nội địa đang đóng vai trò bệ đỡ cho thị trường chứng khoán Việt Nam trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu phân hóa. Trong 2 năm gần đây, dù khối ngoại bán ròng, song lực mua trong nước đã bù đắp phần lớn lượng vốn rút ra, giúp thị trường duy trì thanh khoản và ổn định mặt bằng giao dịch. Đây là điều kiện then chốt để các kế hoạch IPO và niêm yết mới có thể triển khai, với khả năng bổ sung khoảng 20 tỷ USD vốn hóa cho thị trường trong vài năm tới.

VinaCapital cũng lưu ý, giai đoạn 2026 - 2027, nền kinh tế Việt Nam có những động lực tăng trưởng tương đối rõ nét như đầu tư hạ tầng, xuất khẩu và tiêu dùng, song tăng trưởng không còn dựa trên nền tảng tài chính nới lỏng. Chính sách tiền tệ đang vận hành theo hướng thận trọng hơn, khi mặt bằng lãi suất tiền gửi đã tăng trở lại.

Trong bối cảnh chi phí vốn và thanh khoản trở thành những biến số cần được quản trị chặt chẽ, dòng tiền trên thị trường chứng khoán có xu hướng ưu tiên chất lượng hơn là tăng trưởng dàn trải. Theo đó, IPO không còn được nhìn nhận như một làn sóng mang tính ngắn hạn, mà là kết quả của năng lực hấp thụ vốn nội địa và sự cải thiện về cấu trúc thị trường. Các thương vụ IPO và niêm yết mới quy mô lớn sẽ góp phần mở rộng chiều sâu thị trường, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển bền vững tiếp theo.