PV: Thưa ông, việc Bộ Tài chính phê duyệt Đề án “Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán” được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển thị trường vốn. Ông đánh giá ý nghĩa và tác động dài hạn của Đề án này như thế nào đối với sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam?

Ông Lương Duy Phước

Ông Lương Duy Phước: Việc phát triển ngành quỹ và nâng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức là điều kiện then chốt để thị trường chứng khoán vận hành theo hướng bền vững và cân bằng hơn. Ở các thị trường phát triển như Mỹ, nhà đầu tư tổ chức chiếm khoảng 70% giá trị giao dịch hằng ngày, đồng thời quản lý hơn 80% vốn hóa của chỉ số S&P 500.

Cấu trúc đó tạo ra nền tảng cho dòng vốn dài hạn, giảm sự chi phối của giao dịch ngắn hạn và giúp thị trường duy trì ổn định ngay cả trong các giai đoạn biến động mạnh. Trong khi đó, tại Việt Nam, khối tổ chức mới đóng góp khoảng 10% giá trị giao dịch - một tỷ lệ còn rất khiêm tốn so với quy mô thị trường hiện tại và định hướng nâng hạng quốc tế. Điều này cũng cho thấy dư địa lớn để mở rộng vai trò của nhóm nhà đầu tư chuyên nghiệp, từ đó nâng chất lượng vận hành của thị trường.

Việc gia tăng sự hiện diện của nhà đầu tư tổ chức không chỉ góp phần kéo dài chu kỳ nắm giữ, hạn chế dao động quá mức, mà còn tạo động lực để doanh nghiệp mạnh dạn niêm yết, qua đó cải thiện nguồn cung cổ phiếu chất lượng. Đây cũng là xu thế toàn cầu, khi dòng tiền cá nhân đang chuyển dịch mạnh sang các sản phẩm quản lý chuyên nghiệp như quỹ đầu tư, quỹ hưu trí hay ETF.

Ngoài ra, nhà đầu tư tổ chức nước ngoài đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thu hút và duy trì dòng vốn ngoại, giúp mở rộng quy mô thị trường, cải thiện tiêu chuẩn minh bạch và nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chí nâng hạng. Khi tỷ trọng của nhóm này tăng lên, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ tiến gần hơn tới cấu trúc ổn định, minh bạch và phát triển theo chiều sâu.

Kênh phân phối chứng chỉ quỹ hiện vẫn còn hạn chế do hạ tầng phân phối chưa theo kịp tiêu chuẩn quốc tế. Ảnh: Dũng Minh

PV: Một trong những mục tiêu lớn của Đề án là tái cấu trúc cơ cấu nhà đầu tư, khuyến khích đầu tư dài hạn và gia tăng vai trò khối tổ chức. Theo ông, mục tiêu này phù hợp thế nào với thực trạng thị trường hiện nay và đâu là những thách thức lớn nhất khi triển khai?

Ông Lương Duy Phước: Đây là mục tiêu hoàn toàn phù hợp, nhất là trong bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập sâu với thị trường tài chính quốc tế và vừa được FTSE công bố nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi. Tuy nhiên, quá trình triển khai sẽ đối mặt không ít thách thức. Đáng chú ý nhất là các rào cản trong tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài. Hiện thủ tục mở tài khoản đầu tư gián tiếp vẫn khá phức tạp, gây trở ngại cho các dòng vốn lớn vốn yêu cầu quy trình nhanh, chuẩn và đồng bộ.

Bên cạnh đó, nguồn cung “hàng hóa” trên thị trường vẫn còn hạn chế. Các doanh nghiệp có nền tảng tài chính tốt và quản trị minh bạch thường kín room ngoại hoặc thanh khoản thấp, khiến các tổ chức đầu tư khó xây dựng danh mục phù hợp. Thị trường hiện cũng thiếu sự đa dạng về sản phẩm tài chính, đặc biệt các công cụ đầu tư chuyên sâu, khiến chiến lược phân bổ vốn của các tổ chức chuyên nghiệp bị thu hẹp khi so sánh với các thị trường phát triển trong khu vực.

PV: Trong bối cảnh ngành quản lý quỹ trong nước đang mở rộng nhanh, liệu hệ sinh thái quỹ nội địa có thể trở thành “cầu nối” thu hút và giữ chân dòng vốn ngoại dài hạn hay không, thưa ông?

Ông Lương Duy Phước: Lợi thế nổi bật nhất của các quỹ nội nằm ở mức độ am hiểu thị trường, từ đặc điểm doanh nghiệp đến khung pháp lý và hành vi nhà đầu tư trong nước. Đây là yếu tố mà các tổ chức quốc tế rất cần khi tham gia thị trường mới. Tuy vậy, cần thẳng thắn nhìn nhận rằng phần lớn quỹ nội hiện vẫn vận hành theo chuẩn mực trong nước, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu khắt khe của các định chế ngoại về quản trị rủi ro, hệ thống vận hành và mức độ minh bạch thông tin. Khi chất lượng quản trị được nâng cấp, quỹ nội hoàn toàn có thể trở thành đối tác đáng tin cậy của dòng vốn ngoại, tương tự mô hình tại Thái Lan, Malaysia, Hàn Quốc hay Nhật Bản – những quốc gia đã thành công trong việc dùng hệ sinh thái quỹ nội để hỗ trợ nâng cao tính bền vững cho thị trường.

Sự phát triển của hệ sinh thái quỹ nội địa không chỉ giúp thu hút thêm dòng vốn mới mà còn thúc đẩy chuyển dịch từ giao dịch ngắn hạn sang đầu tư dài hạn, tạo nền tảng để thị trường phát triển theo chiều sâu. Điều này kỳ vọng sẽ góp phần hình thành cơ cấu nhà đầu tư cân bằng hơn, cải thiện thanh khoản, nâng chất lượng định giá và tăng sức chống chịu của thị trường chứng khoán Việt Nam trong trung và dài hạn.

PV: Xin cảm ơn ông!