Sau gần 5 tháng hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (hộ kinh doanh) thực hiện chuyển đổi từ thuế khoán sang phương pháp tự kê khai, tự nộp thuế bước đầu đạt được thành công nhất định. Nhiều hộ kinh doanh có quy mô lớn đã chủ động chuyển đổi thành công lên mô hình doanh nghiệp để tự tin gia nhập các sân chơi lớn, ký kết các hợp đồng kinh tế giá trị. Trong quý I/2026, có khoảng 1.600 hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp, gấp 7,7 lần so với cùng kỳ.
Theo số liệu báo cáo của cơ quan thuế, số thuế kê khai bình quân tính riêng trên nhóm hộ thuộc diện chịu thuế đạt khoảng 4,6 triệu đồng/tháng/hộ. Con số này cao gấp gần 7 lần so với mức thuế khoán bình quân của các hộ cùng quy mô trước đây (chỉ khoảng 672,3 nghìn đồng/tháng/hộ).
 |
| Nhiều hộ kinh doanh có quy mô lớn đã chủ động chuyển đổi thành công lên mô hình doanh nghiệp để tự tin gia nhập các sân chơi lớn. Ảnh: Đức Thanh |
Tuy nhiên trong thực tế, còn một bộ phận hộ kinh doanh vẫn đang tỏ ra lo lắng, trước những thông tin sai lệch, bị thổi phồng được cắt ghép đăng tải trên mạng xã hội về việc bị truy thu, bị phạt nặng khi kê khai sai khiến hộ kinh doanh hoang mang, lo lắng.
Chị Kim Oanh - hộ kinh doanh các loại áo mưa tại chợ Đồng Xuân (Hà Nội) cho biết, do không có thời gian đọc và tìm hiểu chính sách mới, chỉ tranh thủ lướt xem các clip được cắt ghép đăng tải trên mạng xã hội, ban đầu cũng cảm thấy lo lắng.
Tuy nhiên, ngay sau đó, Thuế TP Hà Nội đã phối hợp cùng UBND phường, Ban quản lý chợ và doanh nghiệp cung cấp phần mềm xuống tận chợ tuyên truyền, hướng dẫn và giải thích, khi đó hộ kinh doanh mới nắm được chính sách khác xa với những đồn thổi trên mạng xã hội. “Sự vào cuộc kịp thời của cơ quan thuế và chính quyền phường giúp hộ kinh doanh bớt lo lắng, yên tâm kinh doanh” - chị Oanh nói.
Còn chị Duyên - Hộ kinh doanh mỹ phẩm tại chợ Ba Hàng, phường Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên chia sẻ, ban đầu chị cũng rất lo lắng do đọc tin đồn trên mạng. Nhưng khi chủ động tìm hiểu và nhờ cơ quan thuế hướng dẫn và làm đúng thủ tục, đến nay mọi việc bán hàng, xuất hóa đơn điện tử từ máy tính tiền, khai thuế đều rất suôn sẻ.
| “Một trong những khó khăn lớn hiện nay là mức độ hiểu biết về chính sách pháp luật, công nghệ và khả năng tiếp cận chuyển đổi số của nhiều hộ kinh doanh còn hạn chế, nhất là tại khu vực vùng sâu, vùng xa hoặc với người lớn tuổi. Vì vậy, chính sách quản lý cần bảo đảm tính đơn giản, dễ thực hiện và phù hợp với thực tế hoạt động của hộ kinh doanh”. Ông Nguyễn Văn Được - Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín |
Chuyên gia thuế Nguyễn Văn Được - Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín cho biết, đã từng nhận được những comment bình luận bức xúc khi đăng thông tin hướng dẫn chính sách thuế mới cho hộ kinh doanh trên mạng xã hội. “Nhưng đến khi biết mình là chuyên gia, chuyên hướng dẫn và đã có những kiến nghị về chính sách bảo vệ quyền lợi cũng như giải quyết bất cập cho hộ kinh doanh, tiểu thương thì họ quay lại hỏi kiến thức và nhờ được hướng dẫn, hỗ trợ” - ông Được cho biết.
Theo ông Được, hộ kinh doanh hiện đang chịu áp lực lớn từ chi phí đầu vào gia tăng như vận hành, hàng hóa, quảng cáo, mặt bằng cũng như những tác động từ bối cảnh kinh tế chung chứ không phải do chính sách thuế. Bởi trước đây, ngưỡng doanh thu không chịu thuế giá trị gia tăng và miễn thuế thu nhập cá nhân là 100 triệu đồng/năm. Đến nay, ngưỡng doanh thu không chịu thuế được nâng lên mức 1 tỷ đồng/năm.
Việt Nam hiện có hơn 5,2 triệu hộ kinh doanh, đóng góp gần 30% GDP. Việc chuyển đổi sang kê khai thuế tuy là một bài toán khó trong ngắn hạn, nhưng lại là “cuộc cách mạng minh bạch” tất yếu, giúp tạo dữ liệu chính xác để Chính phủ điều hành nền kinh tế hiệu quả hơn.
Để hộ kinh doanh yên tâm phát triển kinh doanh, chuyên gia thuế Nguyễn Văn Được cho rằng, vấn đề mấu chốt liên quan đến hộ kinh doanh vẫn nằm ở tư tưởng, văn hóa kinh doanh, thói quen và đặc biệt là tâm lý của người kinh doanh. Hiện nay trên các nền tảng như TikTok hay Facebook xuất hiện rất nhiều thông tin chưa chính thống liên quan đến chính sách thuế cho hộ kinh doanh, khiến người dân hoang mang, lo lắng. Theo đó, cơ quan thuế cần có giải pháp phù hợp để từng bước thay đổi văn hóa kinh doanh của hộ kinh doanh, từ đó nâng cao nhận thức và ý thức tuân thủ pháp luật thuế. Đây là yếu tố mang tính quyết định trong quá trình chuyển đổi phương thức quản lý thuế hiện nay.
Để làm được điều này, theo chuyên gia, trước hết cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, cung cấp thông tin chính sách thuế kịp thời, chính xác và đầy đủ, nhằm hạn chế tình trạng xuất hiện các thông tin chưa chính thống như hiện nay.
Bên cạnh đó, cần nâng cao vai trò của các cơ quan báo chí, truyền thông và đội ngũ chuyên gia trong việc truyền tải thông tin chính xác, phù hợp, giúp người dân yên tâm, tránh bị tác động bởi các thông tin sai lệch hoặc thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội.
Đặc biệt, cần giảm áp lực sổ sách đến liên thông dữ liệu, ứng dụng mã QR và phân loại ngưỡng doanh thu theo từng lĩnh vực kinh doanh. Điều này cũng sẽ giúp giảm áp lực đáng kể cho hộ kinh doanh. Bởi lâu nay nhiều hộ chỉ quen ghi chép thủ công trên giấy tờ đơn giản, khi phải thực hiện đầy đủ các loại sổ sách kế toán, họ dễ cảm thấy thủ tục trở nên phức tạp và nặng nề hơn.
Chuyên gia đề xuất thêm, tiến tới cần nghiên cứu tích hợp mã vạch hoặc mã QR trên hóa đơn điện tử. Khi xuất hóa đơn, người kinh doanh chỉ cần quét mã để dữ liệu tự động chuyển vào hệ thống kế toán và kê khai thuế mà không cần nhập liệu thủ công. Nếu làm được như vậy sẽ giảm rất nhiều sai sót và tạo thuận lợi cho hộ kinh doanh.
Một điểm nữa được chuyên gia nhấn mạnh là cần tiếp tục thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và đồng bộ dữ liệu với hệ thống thuế nhằm tăng tính minh bạch và hỗ trợ quá trình chuyển đổi số đối với hộ kinh doanh.
Để đưa chính sách thuế vào cuộc sống, Bộ Tài chính vừa ban hành Quyết định số 1272/QĐ-BTC công bố thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung trong lĩnh vực quản lý thuế có liên quan đến hộ kinh doanh như: Khai thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh; khai thuế đối với cá nhân cho thuê tài sản trực tiếp khai thuế với cơ quan thuế; khai thuế đối với cá nhân trực tiếp ký hợp đồng làm đại lý xổ số, đại lý bảo hiểm, đại lý bán hàng đa cấp và hoạt động kinh doanh khác; hoàn nộp thừa các loại thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh; khai thuế đối với tổ chức khai thuế thay, nộp thuế thay cho cá nhân có bất động sản cho thuê.
Ông Được cho rằng, việc bãi bỏ cũng như sửa đổi, bổ sung thủ tục hành chính này khá kịp thời; với các thủ tục giản đơn, tạo tâm lý thoải mái cho hộ kinh doanh trong việc tuân thủ pháp luật thuế.
