Tổng thống Trump muốn giảm lãi suất, ông Warsh, tân Chủ tịch Fed có thể sẽ gặp khó khăn

Sẽ rất khó để ông Kevin M. Warsh, người được Tổng thống Trump lựa chọn để lãnh đạo Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), đáp ứng được kỳ vọng. Ảnh TL

Tuyên bố của Tổng thống Trump đề cử ông Kevin M. Warsh làm Chủ tịch tiếp theo của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tràn ngập những lời khen ngợi dành cho vị cựu Thống đốc Fed 55 tuổi, người có mối quan hệ sâu rộng với Phố Wall. Mô tả ông là "người hoàn hảo", Tổng thống Trump nói rằng ông Warsh sẽ "được ghi nhận là một trong những Chủ tịch Fed vĩ đại, có thể là người giỏi nhất".

Nhưng Tổng thống Trump cũng không ngần ngại bày tỏ rõ ràng kỳ vọng cao của mình đối với một trong những quyết định bổ nhiệm quan trọng nhất trong nhiệm kỳ thứ hai của ông tại Nhà Trắng. "Ông ấy sẽ không bao giờ làm các bạn thất vọng", ông Trump viết về ông Warsh hôm thứ Sáu.

Đáp ứng những kỳ vọng đó sẽ không dễ dàng

Tổng thống Trump muốn giảm đáng kể chi phí vay và đã nỗ lực hết sức để gây áp lực lên Cục Dự trữ Liên bang (Fed) nhằm đạt được điều đó. Những lời chỉ trích gay gắt đến mức Chủ tịch Fed Jerome H. Powell đã lên tiếng chỉ trích chính quyền sau khi Bộ Tư pháp mở cuộc điều tra hình sự về việc liệu ông có nói dối Quốc hội về việc cải tạo trụ sở Fed hay không. Ông Powell, người từ lâu đã tránh đáp trả bất kỳ lời công kích nào của Tổng thống Trump, gọi cuộc điều tra là cái cớ để ép buộc Fed hạ lãi suất.

Vào cuối ngày thứ Sáu, Tổng thống Trump một lần nữa đề cập đến mong muốn cắt giảm chi tiêu, nói rằng mặc dù ông chưa nhận được cam kết cắt giảm từ ông Warsh, nhưng ông kỳ vọng ông ấy sẽ làm như vậy.

“Ông ấy chắc chắn muốn giảm lãi suất, tôi đã theo dõi ông ấy từ lâu rồi”, Tổng thống Trump nói.

Con đường dẫn đến mức lãi suất cực thấp mà Tổng thống Trump yêu cầu đầy rẫy những trở ngại. Nền kinh tế, vốn đang tăng trưởng ổn định, đơn giản là không cần mức lãi suất khoảng 1% mà ông Trump mong muốn. Các quan chức ngân hàng trung ương biết điều này, và điều đó được phản ánh trong quyết định gần như nhất trí của họ trong tuần này về việc giữ lãi suất ổn định trong khoảng từ 3,5% đến 3,75%.

Uy tín của ông Warsh cũng là trở ngại khiến tổng thống không thể đạt được điều mình muốn. Để được xem là một chủ tịch đáng tin cậy, ông Warsh không thể theo đuổi các quyết định chính sách tiền tệ không phù hợp với dữ liệu kinh tế sắp tới hoặc có nguy cơ làm dấy lên lo ngại về cam kết của ngân hàng trung ương trong việc giữ lạm phát ở mức thấp và ổn định.

“Ông ấy sẽ cố gắng dung hòa giữa việc tôn trọng nguyện vọng của Tổng thống Trump và đồng thời tôn trọng các quy trình thể chế”, Dennis Lockhart, người từng làm việc cùng ông Warsh tại ngân hàng trung ương khi ông giữ chức chủ tịch Ngân hàng Dự trữ Liên bang Atlanta từ năm 2007 đến 2017, cho biết.

Sự phản đối việc cắt giảm lãi suất

Sự phản đối việc cắt giảm lãi suất có thể khá gay gắt từ cả bên trong và bên ngoài ngân hàng trung ương nếu nền kinh tế tiếp tục phát triển mạnh mẽ như dự kiến ​​trong năm tới. Nếu được Thượng viện phê chuẩn, ông Warsh sẽ không chủ trì cuộc họp của Fed cho đến tháng Sáu, điều đó có nghĩa là bối cảnh có thể sẽ rất khác vào thời điểm đó.

Nhưng nếu dự báo của các nhà kinh tế dù chỉ chính xác một phần nhỏ, thì tăng trưởng kinh tế sẽ phục hồi, thị trường lao động sẽ ổn định và lạm phát sẽ chỉ giảm dần. Trong bối cảnh đó, vẫn có khả năng cắt giảm chi tiêu, nhưng sẽ diễn ra từ từ hơn nhiều so với mong muốn của tổng thống.

Để điều đó thay đổi, thị trường lao động có lẽ phải cho thấy những dấu hiệu suy yếu đáng kể - vượt xa những gì phần lớn các nhà hoạch định chính sách đang dự đoán.

Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) có ảnh hưởng lớn đến phạm vi tranh luận về lãi suất và các quyết định chính sách khác, nhưng chỉ có một phiếu bầu, nghĩa là ông Warsh sẽ cần thuyết phục các đồng nghiệp của mình. Trong những thập kỷ gần đây, các chủ tịch Fed luôn tìm cách tạo ra sự đồng thuận rộng rãi nhất có thể, điều này được coi là rất quan trọng để ngân hàng trung ương có thể truyền đạt rõ ràng quan điểm chính sách của mình và điều hành nền kinh tế một cách hiệu quả.

“Bạn không muốn cảm thấy mình bị cuốn theo chính sách của người khác”, James Bullard, người từng làm việc cùng ông Warsh khi ông giữ chức chủ tịch Ngân hàng Dự trữ Liên bang St. Louis, cho biết. “Nếu bạn không cảm thấy đó là chính sách đúng đắn - và mọi người đều rất nghiêm túc với vai trò của mình - họ sẽ chỉ nói, ‘Không, tôi không nghĩ đó là chính sách đúng đắn’”.

Ông Bullard, hiện là trưởng khoa kinh doanh của Đại học Purdue, cho biết điều đó “sẽ khiến công việc của chủ nhiệm khoa trở nên rất khó khăn”.

Thị trường tài chính cũng có khả năng phản ứng dữ dội nếu có những lo ngại về các chính sách mà ông Warsh đang theo đuổi, có thể dẫn đến lãi suất dài hạn cao hơn.

“Để duy trì niềm tin và uy tín của thị trường, cũng giống như bất kỳ chủ tịch nào của Fed, Kevin có thể cung cấp một nền tảng phân tích vững chắc dựa trên dữ liệu và các mô hình kinh tế để chứng minh quan điểm của mình”, Randall S. Kroszner, một nhà kinh tế học của Đại học Chicago, người từng giữ chức thống đốc ngân hàng trung ương cùng với ông Warsh, cho biết. “Đó cũng là cách tốt nhất để thuyết phục các đồng nghiệp tác động đến các quyết định của FOMC”.

Nền kinh tế Mỹ, vốn đang tăng trưởng ổn định, đơn giản là không cần mức lãi suất khoảng 1% mà Tổng thống Trump mong muốn. Ảnh TL

Một "dao đa năng Thụy Sĩ"

Những người quen biết ông Warsh cho rằng ông sẽ khéo léo xử lý môi trường đầy thách thức này, đồng thời thực hiện lời kêu gọi "thay đổi chế độ" tại ngân hàng trung ương.

Trong suốt quá trình tuyển chọn kéo dài nhiều tháng và được công khai rộng rãi, ông Warsh, người suýt trở thành chủ tịch Fed trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, đã tự định vị mình là người hiểu rõ cách thức hoạt động của ngân hàng trung ương sau khoảng 5 năm làm thống đốc. Ông đã phục vụ trong suốt cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu và "rất có giá trị", theo lời Donald Kohn, người giữ chức phó chủ tịch vào thời điểm đó và làm việc chặt chẽ với ông Warsh.

Trong thời gian làm việc tại Cục Dự trữ Liên bang (Fed), ông Warsh liên tục bày tỏ lo ngại về tình trạng lạm phát đang gia tăng và muốn ngân hàng trung ương thận trọng hơn trong việc sử dụng các công cụ chống khủng hoảng, bao gồm cả quyết định can thiệp mạnh mẽ vào thị trường tài chính và mua trái phiếu chính phủ trong chương trình được gọi là "nới lỏng định lượng".

Ông giữ vững quan điểm đó trong các vai trò tiếp theo sau khi rời Cục Dự trữ Liên bang, làm việc với nhà đầu tư tỷ phú Stanley Druckenmiller và với tư cách là nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Hoover thuộc Đại học Stanford. Ông Warsh, người thường được coi là người có quan điểm cứng rắn về lạm phát, đã thể hiện sự linh hoạt trong quan điểm đó khi điều kiện kinh tế thay đổi. Một bài viết năm 2018 cùng với ông Druckenmiller đã kêu gọi ngân hàng trung ương "tạm dừng chiến lược kép tăng lãi suất và thắt chặt thanh khoản".

Gần đây, ông Warsh lập luận rằng vẫn có khả năng giảm lãi suất vì tăng trưởng cao không nhất thiết dẫn đến lạm phát cao nếu đi kèm với năng suất tăng, như ông cho rằng đang xảy ra hiện nay với sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo. Ông cũng lập luận rằng thuế quan của ông Trump không gây lạm phát mạnh như nhiều người lo ngại. Và ông đã gắn việc giảm lãi suất với một kế hoạch rộng hơn nhằm thu hẹp tầm ảnh hưởng của Fed trên thị trường tài chính và giảm quy mô bảng cân đối kế toán trị giá 6,5 nghìn tỷ USD của cơ quan này.

Ông Druckenmiller mô tả ông Warsh như một “con dao đa năng Thụy Sĩ”. Ông nói rằng ông Warsh đã “trải qua nhiều thử thách” và có nhiều kinh nghiệm về thị trường tài chính, điều rất quan trọng đối với công việc này. Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đã ngừng thu hẹp bảng cân đối kế toán vào năm ngoái, kết thúc một quá trình được gọi là thắt chặt định lượng (QT). Việc theo đuổi một bảng cân đối kế toán nhỏ hơn nhiều, như ông Warsh đã kêu gọi, sẽ cần được quản lý cẩn thận, điều mà ông Druckenmiller cho rằng ông sẽ xử lý tốt.

Ông Druckenmiller nói: “Ông ấy biết cách ứng xử với mọi người, và tôi nghĩ ông ấy sẽ xử lý vấn đề này tốt nhất có thể”, khi được hỏi về cách ông Warsh sẽ đối phó với áp lực chính trị tiềm tàng từ tổng thống.

Những người khác đã quen biết ông hàng chục năm tin rằng ông Warsh sẽ không mạo hiểm danh tiếng của mình để làm hài lòng tổng thống, điều mà ông Powell đã được ca ngợi khi còn giữ chức chủ tịch.

“Kevin sẽ chỉ thúc đẩy việc cắt giảm lãi suất mạnh nếu ông ấy nghĩ rằng điều đó hợp lý”, Michael Boskin, người làm việc tại Viện Hoover và từng giữ chức chủ tịch Hội đồng Cố vấn Kinh tế dưới thời Tổng thống George H.W. Bush, cho biết. “Ông ấy sẽ tự đưa ra phán đoán của riêng mình”.

Sự đảm bảo đó rất quan trọng trong bối cảnh có những lo ngại nghiêm trọng về khả năng hoạt động độc lập khỏi sự can thiệp chính trị của Cục Dự trữ Liên bang sau hàng loạt các cuộc tấn công nhằm vào thể chế này chỉ trong năm ngoái. Điều đó cũng có nghĩa là ông Warsh sẽ bị giám sát chặt chẽ hơn khi nhậm chức, với mọi quyết định đều được phân tích kỹ lưỡng để tránh bất kỳ ảnh hưởng không đáng có nào.

“Dù ông ấy nghĩ gì về lãi suất, tôi biết Kevin hiểu tầm quan trọng của sự độc lập của Cục Dự trữ Liên bang”, bà Elizabeth A. Duke, cựu Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang, người cũng từng làm việc cùng ông Warsh tại ngân hàng trung ương, cho biết. “Hy vọng rằng, với việc được phê chuẩn, ông Kevin có thể đàm phán một thỏa thuận ngừng bắn trong các cuộc tấn công nhằm vào sự độc lập của Cục Dự trữ Liên bang”.