Bước sang năm 2026, thị trường vốn Việt Nam đứng trước giai đoạn phát triển mang tính bản lề, khi hàng loạt cải cách về cấu trúc thị trường, quản trị rủi ro, nâng cấp công nghệ và chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ được triển khai đồng bộ.
Chia sẻ tại diễn đàn “Triển vọng thị trường vốn Việt Nam 2026: Bứt phá trên nền tảng mới”, ông Nguyễn Sơn - Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) nhận định, đây là nền tảng quan trọng giúp thị trường tiến gần hơn tới các chuẩn mực của thị trường phát triển, đồng thời phát huy rõ nét vai trò huy động và phân bổ vốn trung, dài hạn cho nền kinh tế.
Với thị trường chứng khoán Việt Nam, năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt khi là năm đầu tiên được nâng hạng chính thức theo tiêu chuẩn FTSE, đồng thời mở ra lộ trình hướng tới các tiêu chuẩn cao hơn của FTSE và xa hơn là MSCI. Tuy nhiên, để quá trình nâng hạng diễn ra thực chất và bền vững, yêu cầu hoàn thiện hạ tầng thị trường không chỉ dừng ở yếu tố kỹ thuật, mà cần được nhìn nhận như một trụ cột cốt lõi của sự phát triển dài hạn.
 |
| Toàn cảnh diễn đàn. |
Theo ông Sơn, ưu tiên hàng đầu trong thời gian tới là nâng cấp toàn diện hạ tầng thanh toán, bù trừ và lưu ký theo chuẩn mực quốc tế. Trên nền tảng hệ thống KRX đã được đưa vào vận hành, nhiều tính năng nghiệp vụ mới sẽ được xem xét triển khai phù hợp với tốc độ phát triển của thị trường, như giao dịch xuyên trưa, kéo dài thời gian giao dịch sau giờ, giao dịch bán chứng khoán chờ về hay giao dịch trong ngày, đi kèm với lộ trình quản trị và kiểm soát rủi ro chặt chẽ.
Song song với đó, việc chuẩn hóa dữ liệu và áp dụng bộ tiêu chuẩn điện chuẩn ISO 20022 được xác định là bước đi quan trọng nhằm nâng cao mức độ tự động hóa, giảm thiểu sai sót nghiệp vụ và tăng khả năng kết nối xuyên biên giới. Hiện VSDC đã áp dụng ISO 20022 cho dịch vụ đại lý chuyển nhượng quỹ mở, trong khi các mảng cổ phiếu, trái phiếu và chứng khoán phái sinh vẫn đang sử dụng chuẩn ISO 15022 theo hệ thống KRX. Trong thời gian tới, VSDC sẽ nghiên cứu và đề xuất lộ trình chuyển đổi sang ISO 20022 cho toàn bộ thị trường, tiệm cận thông lệ quốc tế.
Cùng với hạ tầng kỹ thuật, chất lượng công bố thông tin và cơ chế thực hiện quyền của nhà đầu tư cũng cần tiếp tục được cải thiện. Việc đơn giản hóa quy trình, rút ngắn thời gian xử lý nhưng vẫn đảm bảo tính đầy đủ và chính xác của thông tin không chỉ phục vụ mục tiêu nâng hạng, mà còn trực tiếp củng cố niềm tin của nhà đầu tư trong và ngoài nước.
Đối với hoạt động thực hiện quyền, thực tế cho thấy vẫn còn phụ thuộc nhiều vào xử lý thủ công và đối chiếu qua nhiều khâu trung gian, tiềm ẩn rủi ro chậm trễ và sai lệch. Do đó, yêu cầu đặt ra là chuẩn hóa quy trình và số hóa dữ liệu, áp dụng định dạng thông tin thống nhất nhằm nâng cao tính tự động và minh bạch trong toàn bộ chuỗi xử lý.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc thúc đẩy ứng dụng công nghệ và hiện đại hóa vận hành thị trường sau giao dịch được xem là xu hướng tất yếu. Các giải pháp tự động hóa, phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và quản trị rủi ro theo thời gian thực ngày càng đóng vai trò quan trọng, không chỉ giúp nâng cao hiệu suất, mà còn tạo nền tảng cho mô hình vận hành tinh gọn, an toàn và có khả năng mở rộng.
“Cần tiếp tục nghiên cứu các công nghệ mới như sổ cái phân tán (DLT), mã hóa tài sản và khả năng tích hợp DLT với hạ tầng lưu ký, bù trừ truyền thống nhằm rút ngắn thời gian xử lý, giảm rủi ro vận hành và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn” - ông Sơn nhấn mạnh.
Cuối cùng, việc hoàn thiện khung pháp lý theo hướng đồng bộ và tương thích quốc tế được xác định là điều kiện không thể thiếu. Các quy định liên quan đến tài sản số, giao dịch xuyên biên giới, quản trị rủi ro hệ thống, giám sát tuân thủ và tiêu chuẩn vận hành của các tổ chức hạ tầng thị trường cần được cập nhật phù hợp với xu thế toàn cầu.
“Đây là yếu tố then chốt giúp thị trường vốn Việt Nam thu hút mạnh hơn dòng vốn tổ chức và từng bước tham gia sâu vào chuỗi thị trường tài chính khu vực và quốc tế” - ông Sơn khẳng định.
