Đẩy nhanh cải cách để thích ứng yêu cầu mới

Cùng với tiến trình cải cách nền hành chính nhà nước và chuyển đổi số quốc gia, Kho bạc Nhà nước (KBNN) xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc ứng dụng công nghệ thông tin vào một số khâu nghiệp vụ, mà hướng tới xây dựng Kho bạc số - nơi các hoạt động quản lý ngân sách, ngân quỹ nhà nước được vận hành chủ yếu trên nền tảng dữ liệu số, tự động hóa và kết nối liên thông.

Theo Chiến lược phát triển KBNN đến năm 2030, hệ thống KBNN sẽ từng bước chuyển từ mô hình quản lý truyền thống sang mô hình quản lý hiện đại, dựa trên dữ liệu số và công nghệ số, bảo đảm công khai, minh bạch, an toàn và hiệu quả trong quản lý tài chính công.

Hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc (TABMIS) tiếp tục được Kho bạc Nhà nước nâng cấp. Ảnh: An Thư

Một trong những cải cách mang tính nền tảng là việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy. Trong năm 2025, KBNN đã triển khai tổ chức lại hệ thống theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Cụ thể, KBNN đã chuyển từ mô hình 3 cấp sang mô hình 2 cấp, gồm KBNN trung ương và 20 KBNN khu vực; cắt giảm 465 đầu mối (tương đương hơn 40%). Việc sắp xếp lại tổ chức không chỉ giúp giảm chi phí quản lý, khắc phục tình trạng chồng chéo chức năng, nhiệm vụ, mà còn tạo điều kiện để đơn vị tập trung nguồn lực cho cải cách thủ tục hành chính và đầu tư cho chuyển đổi số.

Quá trình tinh gọn bộ máy của KBNN được triển khai đồng bộ với việc rà soát, chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, bảo đảm các hoạt động thu, chi ngân sách nhà nước diễn ra thông suốt, không bị gián đoạn, đặc biệt trong bối cảnh khối lượng giao dịch ngày càng tăng.

Nâng cấp hạ tầng công nghệ, xây dựng nền tảng Kho bạc số

Song song với việc sắp xếp tổ chức bộ máy, KBNN tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản hóa, chuẩn hóa và điện tử hóa. Nhiều thủ tục liên quan đến kiểm soát chi, thanh toán ngân sách được rút ngắn thời gian xử lý, giảm hồ sơ giấy tờ và tăng cường thực hiện trên môi trường điện tử.

Hiện nay, phần lớn giao dịch giữa KBNN với các đơn vị sử dụng ngân sách được thực hiện thông qua hệ thống dịch vụ công trực tuyến và các ứng dụng công nghệ thông tin chuyên ngành. Việc mở rộng giao dịch điện tử không chỉ giúp các đơn vị sử dụng ngân sách tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại, mà còn góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch trong quản lý chi tiêu công.

Đặc biệt, hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc (TABMIS) tiếp tục được KBNN nâng cấp, đáp ứng yêu cầu kết nối, chia sẻ dữ liệu với các hệ thống thông tin của ngành Tài chính và các bộ, ngành, địa phương. Đây được xem là nền tảng quan trọng để tiến tới hình thành hệ sinh thái Kho bạc số trong thời gian tới.

Xác định công nghệ là trụ cột của Kho bạc số, KBNN đã và đang tập trung đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin. Nhiều ứng dụng nghiệp vụ trọng yếu được rà soát, nâng cấp hoặc xây dựng mới, nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh tổ chức bộ máy được sắp xếp lại và khối lượng dữ liệu ngày càng lớn.

Trong năm 2025, KBNN đã triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật nhằm bảo đảm an toàn hệ thống, duy trì hoạt động liên tục của các ứng dụng khi chuyển sang mô hình tổ chức mới. Đồng thời, các công cụ chuyển đổi và chuẩn hóa dữ liệu cũng được xây dựng, bảo đảm dữ liệu ngân sách, kế toán nhà nước được quản lý tập trung, thống nhất.

Đáng chú ý, dự án Hệ thống thông tin ngân sách nhà nước và kế toán (VDBAS) đã được phê duyệt chủ trương đầu tư và được kỳ vọng trở thành nền tảng công nghệ lõi cho Kho bạc số. Khi hoàn thành, hệ thống này sẽ cho phép tích hợp, khai thác dữ liệu ngân sách theo thời gian thực, hỗ trợ hiệu quả cho công tác điều hành tài chính - ngân sách.

Hướng tới mô hình Kho bạc số hiện đại, minh bạch

Một điểm nhấn trong lộ trình xây dựng Kho bạc số là thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt. KBNN đặt mục tiêu từng bước giảm tỷ trọng giao dịch tiền mặt trong thu, chi ngân sách, tiến tới loại bỏ hoàn toàn các giao dịch tiền mặt tại Kho bạc.

Tại nhiều địa phương, KBNN đã triển khai thanh toán tự động các khoản chi thường xuyên như tiền điện, nước, viễn thông, Internet thông qua kết nối dữ liệu với các đơn vị cung cấp dịch vụ. Việc này không chỉ giúp giảm đáng kể khối lượng hồ sơ giấy tờ, mà còn rút ngắn thời gian thanh toán, hạn chế sai sót trong quá trình xử lý thủ công.

Cùng với đó, KBNN đang mở rộng chi trả các khoản ngân sách cho cá nhân thông qua tài khoản ngân hàng, góp phần thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt trong khu vực công, phù hợp với chủ trương chung của Chính phủ.

Theo định hướng đến năm 2030, KBNN sẽ vận hành trên cơ sở dữ liệu số tập trung, kết nối liên thông với các hệ thống thông tin của ngành Tài chính, thuế, hải quan và các bộ, ngành, địa phương. Dữ liệu lớn (big data) và các công cụ phân tích sẽ được khai thác để phục vụ công tác dự báo, điều hành ngân quỹ nhà nước một cách chủ động, hiệu quả.

Việc ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, tự động hóa quy trình sẽ từng bước được nghiên cứu, triển khai, nhằm giảm sự phụ thuộc vào xử lý thủ công, nâng cao chất lượng kiểm soát chi và quản lý rủi ro.

Kho bạc số không chỉ là mục tiêu công nghệ, mà còn là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý tài chính công - từ quản lý theo quy trình sang quản lý dựa trên dữ liệu, từ phản ứng bị động sang chủ động dự báo và điều hành.

Các cải cách và nỗ lực chuyển đổi số của KBNN đã và đang mang lại nhiều tác động tích cực. Trước hết, tính công khai, minh bạch trong quản lý ngân sách được nâng cao rõ rệt, góp phần tăng cường kỷ luật tài khóa và phòng ngừa rủi ro, sai sót.

Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh giao dịch điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt giúp tiết kiệm thời gian, chi phí cho cả Kho bạc và các đơn vị sử dụng ngân sách, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ công trong lĩnh vực tài chính - ngân sách.

Trong bối cảnh yêu cầu quản lý tài chính công ngày càng cao, KBNN xác định cải cách và chuyển đổi số là quá trình liên tục, lâu dài. Do đó, trong thời gian tới, toàn hệ thống KBNN sẽ tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường đầu tư cho hạ tầng số.