Vận hành mô hình mới, đồng bộ chính sách tài khóa và an sinh

Năm 2025 là năm tăng tốc hoàn thành Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021-2025, đồng thời đặt nền móng cho giai đoạn phát triển tiếp theo của đất nước. Đây cũng là năm Bảo hiểm xã hội Việt Nam bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng khi chính thức trở thành đơn vị đặc thù trực thuộc Bộ Tài chính.

Việc vận hành theo mô hình mới mang ý nghĩa đặc biệt khi lần đầu tiên chính sách tài khóa và chính sách an sinh xã hội được triển khai trong một chỉnh thể thống nhất, đồng bộ và liên thông. Dưới sự chỉ đạo trực tiếp, xuyên suốt của Bộ Tài chính, nhiều văn bản chỉ đạo quan trọng đã được ban hành, kịp thời tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm quyền lợi của người dân, người lao động và doanh nghiệp trong quá trình thực thi chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.

Tuyên truyền chính sách bảo hiểm xã hội tới hộ kinh doanh tại Bắc Ninh. Ảnh: BHXHVN

Trên cơ sở đó, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã chủ động tham mưu hoàn thiện thể chế an sinh, đồng thời huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị ở địa phương. Đến nay, 34/34 tỉnh, thành phố đã kiện toàn Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; hầu hết các địa phương đưa chỉ tiêu phát triển người tham gia vào nghị quyết của HĐND hoặc quyết định giao chỉ tiêu của UBND tỉnh. Đáng chú ý, nhiều địa phương đã chủ động nâng mức hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế cao hơn quy định chung, như TP. Hồ Chí Minh, Nghệ An, Bắc Ninh, Đồng Nai, Cần Thơ, Hải Phòng, Hà Tĩnh, Ninh Bình…

Năm 2025, thiên tai, bão lũ diễn biến phức tạp tại nhiều địa phương đã tác động mạnh đến đời sống người dân và việc mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế. Tuy vậy, hệ thống Bảo hiểm xã hội Việt Nam vẫn kiên trì phát triển người tham gia, bảo đảm an sinh ngày càng được mở rộng.

Theo đó, diện bao phủ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp tiếp tục mở rộng, hoàn thành chỉ tiêu Chính phủ giao, ngay cả ở những địa phương chịu tác động nặng nề của thiên tai, bão lũ. Ước trong năm 2025, độ bao phủ bảo hiểm xã hội đạt 45,1% lực lượng lao động trong độ tuổi. Trong đó, bảo hiểm xã hội bắt buộc đạt tỷ lệ bao phủ khoảng 38,6% lực lượng lao động trong độ tuổi; bảo hiểm xã hội tự nguyện đạt 6,5% lực lượng lao động trong độ tuổi; bảo hiểm thất nghiệp đạt gần 35,1% lực lượng lao động trong độ tuổi; bảo hiểm y tế đạt trên 95,1% dân số, đưa Việt Nam sớm hoàn thành mục tiêu bảo hiểm y tế toàn dân.

Bảo đảm chi trả đầy đủ quyền lợi cho người dân trong mọi hoàn cảnh

Song hành với mở rộng diện bao phủ, nhiệm vụ bảo đảm chi trả đầy đủ, kịp thời các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp tiếp tục được đặt lên hàng đầu. Ước trong năm 2025, toàn hệ thống Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã giải quyết cho 186.119 người hưởng lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng; hơn 1,04 triệu người hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội một lần; hơn 9,09 triệu lượt người được giải quyết chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức, phục hồi sức khỏe.

Đối với chính sách bảo hiểm thất nghiệp, cơ quan bảo hiểm xã hội đã tiếp nhận và chi trả 759.198 quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp, đồng thời thực hiện chi trả cho 14.184 quyết định hỗ trợ học nghề. Việc tiếp nhận, giải quyết hồ sơ bảo hiểm thất nghiệp được triển khai đồng bộ trên môi trường điện tử, góp phần rút ngắn thời gian xử lý, tạo thuận lợi tối đa cho người lao động.

Đặc biệt, thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về bảo đảm quyền lợi cho người chịu tác động của việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã bố trí đầy đủ nguồn lực để giải quyết kịp thời chế độ theo các nghị định của Chính phủ. Tính đến hết tháng 11/2025, cơ quan bảo hiểm xã hội đã giải quyết cho 1.063 trường hợp nghỉ hưu theo Nghị định số 177/2024/NĐ-CP với tổng số tiền lương hưu thực hiện chi trả là 8,5 tỷ đồng và 78.511 trường hợp nghỉ theo Nghị định số 178/2024/NĐ-CP với tổng số tiền chi trả 576,9 tỷ đồng.

Công tác chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội tiếp tục được tổ chức chặt chẽ, an toàn và linh hoạt. Hằng tháng, hệ thống Bảo hiểm xã hội Việt Nam thực hiện chi trả an toàn cho trên 3,5 triệu người hưởng lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội, trong đó khoảng 83% người thụ hưởng tại khu vực đô thị nhận qua tài khoản cá nhân - con số cho thấy bước tiến rõ nét của cải cách hành chính và chuyển đổi số trong lĩnh vực an sinh.

Trong những thời điểm khó khăn do thiên tai, vai trò điểm tựa của chính sách an sinh càng thể hiện rõ nét. Trước diễn biến bão lũ nghiêm trọng năm 2025, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã kịp thời chi trả gộp 3 tháng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội cho người thụ hưởng tại nhiều địa phương như Đắk Lắk, Gia Lai, Khánh Hòa, Lâm Đồng; đồng thời bảo đảm khám chữa bệnh bảo hiểm y tế không gián đoạn cho người dân vùng bị ảnh hưởng.

Trong lĩnh vực khám chữa bệnh bảo hiểm y tế, năm 2025 ước có khoảng 195,5 triệu lượt khám chữa bệnh, với chi phí đề nghị thanh toán khoảng 161.628 tỷ đồng, tăng lần lượt 6,5% và 14,3% so với năm 2024. Đáng chú ý, trước diễn biến phức tạp của tình hình bão, lũ trong năm 2025, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã kịp thời chỉ đạo các địa phương triển khai nhiều giải pháp linh hoạt như: cấp, gia hạn thẻ bảo hiểm y tế trên hệ thống; tháo gỡ vướng mắc về thủ tục khám chữa bệnh; đề nghị cơ sở khám chữa bệnh cấp thuốc bảo hiểm y tế cho đợt điều trị mới kể cả khi người bệnh đến sớm hơn ngày hẹn tái khám và cấp thuốc ít nhất 2 tháng;... bảo đảm người dân tại vùng bị thiên tai vẫn được tiếp cận đầy đủ, kịp thời các quyền lợi bảo hiểm y tế .

Từ thực tiễn năm 2025, hệ thống Bảo hiểm xã hội Việt Nam bước vào năm 2026 với quyết tâm đổi mới mạnh mẽ hơn, lấy hiệu quả hoạt động và chất lượng phục vụ người dân làm trung tâm. Trong bối cảnh nền kinh tế tiếp tục đối mặt nhiều thách thức, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà thực sự là điểm tựa an sinh vững chắc, góp phần ổn định xã hội, củng cố niềm tin và tạo nền tảng cho phát triển bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.

Nguồn: Bảo hiểm xã hội Việt Nam. Đồ họa: Phương Anh