Tăng tính linh hoạt, đảm bảo quyền lợi người gửi tiền

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khoá XV, ngày 23/10, Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra dự án Luật Bảo hiểm tiền gửi (sửa đổi). Dự án Luật được Chính phủ trình Quốc hội với 8 Chương, 42 Điều, trong đó sửa đổi, bổ sung 26 điều, bổ sung mới 7 điều, bãi bỏ 4 điều và giữ nguyên 9 điều.

Nội dung cơ bản xoay quanh việc tăng cường vai trò, năng lực và tính linh hoạt cho bảo hiểm tiền gửi Việt Nam; củng cố "tấm lá chắn" để tổ chức bảo hiểm tiền gửi bảo vệ tốt hơn quyền lợi người gửi tiền, đồng thời đảm bảo duy trì sự ổn định của hệ thống tổ chức tín dụng, an ninh, an toàn xã hội.

Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Bảo hiểm tiền gửi (sửa đổi). Ảnh: QUOCHOI.VN

Trình bày báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh sự cần thiết xây dựng Luật Bảo hiểm tiền gửi (sửa đổi).

Về phí bảo hiểm tiền gửi tại Điều 19 dự án Luật, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản tán thành quy định, song đề nghị việc quy định mức phí bảo hiểm tiền gửi phải được nghiên cứu kỹ lưỡng. Từ đó, vừa bảo đảm ổn định nguồn thu cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi, phù hợp với năng lực tài chính của tổ chức tham gia. Đồng thời, cần thường xuyên rà soát, có lộ trình tính phí bảo hiểm tiền gửi phân biệt dựa trên việc đánh giá và phân loại tổ chức tham gia, phương pháp tính phí bảo hiểm tiền gửi dựa trên mức độ rủi ro.

Về hạn mức trả tiền bảo hiểm tại Điều 22 dự án Luật, theo ông Phan Văn Mãi, việc Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định hạn mức trả tiền bảo hiểm trong từng thời kỳ là phù hợp, song cần có quy định hướng dẫn cụ thể về các nguyên tắc điều chỉnh hạn mức trả tiền bảo hiểm phù hợp với thực tiễn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền.

"Đối với việc chi trả vượt hạn mức, cần quy định cụ thể căn cứ xác định “trường hợp đặc biệt” chi trả vượt hạn mức, nghiên cứu quy trình phê duyệt minh bạch với sự tham gia của các cơ quan có liên quan như Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính" - Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính nêu rõ.

Về hoạt động đầu tư tại Điều 29 dự án Luật, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị làm rõ vai trò của Ngân hàng Nhà nước với tư cách cơ quan đại diện chủ sở hữu nhà nước đối với tổ chức bảo hiểm tiền gửi trong việc quyết định tiêu chí danh mục đầu tư, cơ cấu đầu tư cũng như kiểm soát, quản lý rủi ro liên quan đến hoạt động đầu tư; quy định trách nhiệm của các bên liên quan khi xử lý rủi ro.

Kiểm soát, quản lý rủi ro trong đầu tư

Liên quan đến hoạt động đầu tư của tổ chức bảo hiểm tiền gửi, trình bày tờ trình dự án Luật Bảo hiểm tiền gửi (sửa đổi), Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng cho biết, hoạt động đầu tư kế thừa và bổ sung các hình thức đầu tư an toàn, gồm mua bán trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi hoặc gửi tiền tại các ngân hàng thương mại có vốn nhà nước hoặc có vốn doanh nghiệp nhà nước trên 50%. Dự thảo quy định tổ chức bảo hiểm tiền gửi phải kiểm soát, quản lý rủi ro trong đầu tư; Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định phương thức và quy trình quản lý rủi ro.

Góp ý về vấn đề này, đại biểu Trần Quang Minh (đoàn Quảng Trị) cho rằng, xung quanh điểm mới này vẫn còn có nhiều quan điểm khác nhau. Bởi bản chất của quỹ bảo hiểm tiền gửi là một quỹ tài chính công, phi lợi nhuận, được hình thành chủ yếu từ phí đóng góp bắt buộc của các tổ chức tín dụng tham gia, nhằm bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền và góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính - ngân hàng, với mục tiêu cốt lõi là chi trả bảo hiểm khi tổ chức tín dụng mất khả năng thanh toán hoặc phá sản.

Khác với các quỹ đầu tư thương mại, quỹ bảo hiểm tiền gửi không hướng đến tối đa hóa lợi nhuận, mà chỉ hoạt động trên nguyên tắc bảo toàn và tích lũy vốn để đảm bảo khả năng chi trả. Bản chất của quỹ còn thể hiện ở chỗ đối tượng thụ hưởng cuối cùng không phải tổ chức tín dụng đóng phí, mà là người gửi tiền cá nhân, nhóm yếu thế trong quan hệ ngân hàng.

Việc sửa đổi, quy định để tạo sự chủ động, linh hoạt cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi nhằm nâng cao năng lực tài chính của tổ chức bảo hiểm tiền gửi là điều cần thiết. "Tuy nhiên, việc mở rộng hình thức đầu tư ra ngoài các danh mục đầu tư cần có sự thận trọng cân nhắc bởi bản chất hoạt động của quỹ bảo hiểm tiền gửi không phải là tổ chức tài chính hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận" - đại biểu Minh nêu rõ.

Theo đó, giải pháp chính sách trong dự thảo luật nên tập trung vào nâng cao năng lực hoạt động của tổ chức bảo hiểm tiền gửi gồm: xác lập quyền mua bán trái phiếu chính phủ một cách linh hoạt và chủ động cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi; nâng cao năng lực phân tích thị trường, quản lý danh mục đầu tư và kiểm soát rủi ro lãi suất.