Chiều ngày 12/1, Học viện Tài chính phối hợp với Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) tổ chức Diễn đàn thường niên về diễn biến thị trường, giá cả ở Việt Nam lần thứ nhất năm 2026.

Năm thứ 11 liên tiếp, thành công trong việc kiểm soát lạm phát ở mức dưới 4%

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Nhà giáo ưu tú, PGS, TS. Nguyễn Đào Tùng - Giám đốc Học viện Tài chính cho biết, trong năm 2025 Việt Nam đã thành công trong việc thực hiện mục tiêu kép được Quốc hội thông qua.

Tăng trưởng GDP đạt mức trên 8% trong khi lạm phát chỉ ở mức 3,3%. Đáng chú ý, những kết quả này đạt được trong bối cảnh môi trường quốc tế có nhiều biến động lớn, điển hình là những thay đổi về thuế quan của Hoa Kỳ, tình hình căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, Nam Mỹ hay sự gia tăng dữ dội của giá vàng. Tuy nhiên, nhờ những chính sách đúng đắn và kịp thời của các ngành, các cấp, kinh tế Việt Nam vẫn giữ được nhịp độ tăng trưởng theo kế hoạch đề ra từ đầu năm...

PGS, TS. Nguyễn Đào Tùng - Giám đốc Học viện Tài chính phát biểu khai mạc diễn đàn.

Phân tích về diễn biến chỉ số giá tiêu dùng ở Việt Nam năm 2025 và dự báo năm 2026 cùng các chính sách kinh tế vĩ mô có liên quan, TS. Nguyễn Đức Độ - Phó Viện trưởng phụ trách Viện Kinh tế - Tài chính (Học viện Tài chính) cho biết thêm, trong năm 2025, mặc dù lạm phát tại Việt Nam chịu áp lực từ tăng trưởng tín dụng và tỷ giá, nhưng chính sách tiền tệ thận trọng của Ngân hàng Nhà nước cùng với xu hướng giảm giá hàng hóa cơ bản trên thế giới đã giúp Việt Nam duy trì tốc độ tăng số giá tiêu dùng (CPI) trung bình ở mức 3,3%.

"Theo số liệu mới được Cục Thống kê, Bộ Tài chính công bố, CPI của Việt Nam tháng 12/2025 đã tăng 3,48% so với cùng kỳ năm 2024, trung bình tăng 0,29%/tháng. Tính trung bình cả năm, CPI tăng 3,31%, cao hơn mức trung bình của giai đoạn 2016-2025 là 3,09%. Như vậy, đây là năm thứ 11 liên tiếp, Việt Nam thành công trong việc kiểm soát lạm phát ở mức dưới 4%. Hơn nữa, nếu tính trong 10 năm gần đây lạm phát khá ổn định" - ông Độ nhấn mạnh.

TS. Nguyễn Đức Độ - Phó Viện trưởng phụ trách Viện Kinh tế - Tài chính trình bày tại diễn đàn.

Năm 2026, phối hợp hiệu quả chính sách để duy trì lạm phát dưới mức mục tiêu 4 - 4,5%

Mặc dù những thành công trong năm 2025 là rất đáng kể, nhưng PGS, TS.Nguyễn Đào Tùng cho rằng, những thách thức phải đối mặt trong năm 2026 cũng rất lớn. Mục tiêu tăng trưởng GDP 10% trong năm nay đòi hỏi tổng cầu, từ tiêu dùng, đầu tư đến xuất khẩu, phải tăng rất mạnh. Các sức ép đối với chính sách tiền tệ và tài khóa, vì thế, cũng sẽ rất lớn.

Việc phải cân bằng mục tiêu tăng trưởng cao chưa từng đạt được trong lịch sử với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô là vô cùng khó khăn. Đó là chưa kể môi trường kinh tế toàn cầu trong năm 2026 được dự báo không thực sự thuận lợi và vẫn còn nhiều bất định về thuế quan, nguy cơ tăng trưởng chậm tại các nền kinh tế lớn, cũng như sự dao động mạnh của thị trường tài chính, tiền tệ.

Theo ông Độ, trong năm 2026, ông Độ dự báo áp lực lạm phát tiếp tục đến từ tác động trễ của tăng trưởng tín dụng. Tuy nhiên, do mức tăng của tín dụng trong năm 2025 không quá cao so với lịch sử 10 năm trở lại đây, nên tác động đến lạm phát có thể không quá lớn, khi một phần không nhỏ chảy vào thị trường tài sản.

Mục tiêu tăng trưởng GDP 10% trong năm 2026 cũng tạo sức ép lên giá cả, bởi tăng trưởng GDP cao đồng nghĩa với việc tổng cầu, bao gồm đầu tư và tiêu dùng, đều phải mạnh.

Tỷ giá được dự báo cũng sẽ tiếp tục tác động lên CPI trong năm 2026. Bên cạnh tác động trễ từ năm 2025, áp lực tỷ giá trong năm 2026 được dự báo sẽ đến từ việc đẩy mạnh đầu tư và tiêu dùng, dẫn đến nhập khẩu tăng theo, trong khi tăng trưởng xuất khẩu trong năm 2026 gặp thách thức từ tăng trưởng chậm của kinh tế thế giới.

Về áp lực đối với lạm phát từ giá hàng hóa cơ bản trên thế giới, có thể nhận định rằng, không quá lớn. Với việc kinh tế thế giới được dự báo tăng trưởng không cao, giá hàng hóa sẽ khó tăng mạnh trong năm 2026, mặc dù dư địa giảm không còn nhiều sau khi giảm mạnh trong năm 2025.

Trong năm 2025, lãi suất có xu hướng tăng nhẹ do tăng trưởng tín dụng cao hơn so với tăng trưởng huy động. Xu hướng này được dự báo sẽ tiếp tục trong năm 2026 và có tác động kiềm chế lạm phát.

"Về tổng thể, áp lực lạm phát trong năm 2026 sẽ cao hơn so với năm 2025, nhưng không nhiều. Tốc độ tăng CPI hàng tháng được dự báo vào khoảng 0,3%/tháng và lạm phát trung bình cả năm 2026 sẽ xoay quanh mức 3,5% (+/- 0,5%)" - ông Độ phân tích.

Tỷ giá được dự báo cũng sẽ tiếp tục tác động lên CPI trong năm 2026. Ảnh minh họa

Mặc dù áp lực lạm phát trong năm 2026 không quá cao, nhưng ông Độ lưu ý việc thận trọng là cần thiết, bởi áp lực đối với lạm phát từ các yếu tố tiền tệ có thể tích tụ, nếu tăng trưởng tín dụng cao được duy trì trong thời gian dài.

Theo Phó Viện trưởng phụ trách Viện Kinh tế - Tài chính, trong thời gian tới, để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP cao, đồng thời duy trì lạm phát dưới mức mục tiêu 4 - 4,5%, cần có sự phân công và phối hợp hiệu quả giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ.

Cụ thể, do tỷ lệ tín dụng GDP năm 2025 đã ở mức 146%, thuộc hàng cao so với các nước phát triển cùng trình độ, chính sách tiền tệ nên hướng đến mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, bao gồm kiểm soát lạm phát, ổn định lãi suất và tỷ giá, khống chế nợ xấu và đảm bảo an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng. Để đạt được mục tiêu này, tốc độ tăng trưởng cung tiền và tín dụng cần được kiểm soát ở mức hợp lý, không để tỷ lệ tín dụng/GDP tăng nhanh và mạnh, vừa tạo áp lực lên giá cả, đồng thời làm tăng rủi ro nợ xấu.

Chính sách tài khóa, do còn dư địa, nên trong thời gian tới có thể hướng tới mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng. Tuy nhiên, cần tăng tốc giải ngân đầu tư công. Hơn nữa, mặc dù tỷ lệ nợ công/GDP còn thấp (khoảng 34% và thấp hơn nhiều so với mức trần 60%), vẫn cần kiểm soát quy mô trả nợ gốc và lãi hàng năm so với thu ngân sách nhà nước ở mức dưới 25% để đảm bảo an toàn tài khóa, nhất là khi lãi suất đang có xu hướng tăng...

"Trong dài hạn, tăng trưởng cao không thể dựa vào tăng trưởng cung tiền và tín dụng, mà chỉ có thể đạt được nhờ tăng năng suất lao động trên nền tảng công nghệ" - ông Độ khuyến nghị.

TS. Lê Quốc Phương - nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (Bộ Công thương) chia sẻ, yếu tố giúp ổn định giá cả năm 2026 về cơ bản giống năm 2025; chính sách tiền tệ và tài khóa mở rộng để thúc đẩy tăng trưởng GDP 8% (năm 2025) và 10%/năm trở lên (giai đoạn 2026-2030), sẽ gây sức ép lên lạm phát và là thách thức rất lớn; thúc đẩy tăng trưởng cao bằng cách tăng mạnh đầu tư thông qua chính sách tiền tệ và tài khóa mở rộng có thể kéo theo lạm phát tăng cao, vì vậy cần có các biện pháp kiểm soát chặt chẽ...