Nhiều người dự đoán Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ tạm dừng việc cắt giảm lãi suất trong tuần này sau ba lần giảm lãi suất trong những tháng cuối năm 2025. Tuy nhiên, thời gian tạm dừng này kéo dài bao lâu vẫn chưa rõ ràng.
 |
| Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), đặc biệt là chủ tịch Jerome H. Powell, đã bị Tổng thống Donald Trump chỉ trích vì không hạ lãi suất đủ nhanh. Ảnh TL |
Các quan chức Fed từng lo ngại về sự suy yếu của thị trường lao động, giờ đây dường như không còn vội vàng như trước sau khi hạ lãi suất xuống mức từ 3,5% đến 3,75%. Nền kinh tế tăng trưởng ổn định và tỷ lệ sa thải thấp đã giúp họ tự tin hơn rằng có thể dành thời gian để thực hiện các đợt cắt giảm lãi suất tiếp theo, đặc biệt là khi họ đang đối mặt với viễn cảnh lạm phát năm nay sẽ tiếp tục vượt xa mục tiêu 2%.
Điều mà Fed đang phải đối mặt phía trước là một sự cân bằng đầy khó khăn. Các nhà hoạch định chính sách không muốn gây nguy hiểm cho thị trường lao động bằng cách giữ lãi suất quá cao trong thời gian quá dài, nhưng họ cũng muốn đảm bảo rằng họ đang kiềm chế nền kinh tế đủ để dập tắt bất kỳ áp lực giá cả nào còn sót lại.
Các quan chức đang phải đối mặt với tình huống này khi Fed bị tấn công bởi Nhà Trắng, vốn muốn giảm chi phí vay xuống thấp hơn nhiều. Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome H. Powell hồi đầu tháng đã cáo buộc chính quyền mở cuộc điều tra hình sự về cách ông xử lý các khoản chi phí cải tạo tốn kém tại trụ sở Fed ở Washington để trả đũa việc không cắt giảm chi phí vay, một lời chỉ trích gay gắt đã khiến các nhà lập pháp đảng Cộng hòa hiếm hoi lên án Tổng thống Trump.
Cuộc bỏ phiếu về lãi suất ngày 28/1 cũng diễn ra sau khi bà Lisa D. Cook, một thành viên Hội đồng Thống đốc Fed, buộc phải bảo vệ quyền được tiếp tục giữ chức vụ của mình sau khi ông Trump tìm cách sa thải bà vào năm ngoái. Mặc dù Tòa án Tối cao vẫn chưa đưa ra phán quyết cuối cùng, nhưng một số thẩm phán tại phiên điều trần tuần trước dường như lo ngại về khả năng hoạt động của Fed mà không bị can thiệp chính trị nếu quyết định sa thải bà được giữ nguyên.
Tổng thống Trump, người không ngần ngại chia sẻ mong muốn lấp đầy phần lớn các ghế trong hội đồng thống đốc Cục Dự trữ Liên bang với những người ủng hộ mình, cũng sắp công bố người kế nhiệm ông Powell khi nhiệm kỳ chủ tịch của ông kết thúc vào tháng Năm.
Việc tạm dừng cắt giảm lãi suất, dù kéo dài bao lâu, chắc chắn sẽ làm gia tăng căng thẳng giữa Fed và Tổng thống Trump. Nhưng nếu không có thêm dấu hiệu rõ ràng cho thấy thị trường lao động đang xấu đi, các nhà kinh tế không kỳ vọng ngân hàng trung ương sẽ thay đổi quyết định.
Các cuộc thảo luận của Fed cho đến nay vô cùng căng thẳng. Với mỗi lần cắt giảm lãi suất 0,25 điểm phần trăm vào năm ngoái, bắt đầu từ tháng 9, các quan chức càng trở nên bất đồng hơn về việc nên làm gì với lãi suất.
Điều này lên đến đỉnh điểm vào tháng 12 năm ngoái với một trong những cuộc bỏ phiếu gây chia rẽ nhất của ngân hàng trung ương trong nhiều năm. Hai thành viên trong ủy ban hoạch định chính sách gồm 12 người đã phản đối việc cắt giảm lãi suất và giữ nguyên mức lãi suất hiện tại, trong khi bốn quan chức khác bày tỏ sự bất đồng "mềm" bằng cách đưa ra dự báo lãi suất cao hơn mức lãi suất cuối năm. Mối quan tâm chính của họ là lạm phát, mà họ lo ngại có nguy cơ bị mắc kẹt trên mức mục tiêu 2% khi tác động đầy đủ của thuế quan do Tổng thống Trump áp đặt được thể hiện rõ và nền kinh tế vẫn duy trì được khả năng phục hồi.
Ở phía đối diện là Stephen I. Miran, người gia nhập hội đồng quản trị của Fed vào tháng 9 sau khi Tổng thống Trump đề cử ông, và trong cuộc họp thứ ba liên tiếp, ông đã bỏ phiếu ủng hộ việc cắt giảm lãi suất mạnh hơn, thêm nửa điểm phần trăm. Ông Miran cho rằng các đồng nghiệp của ông đang quá lo ngại về lạm phát và đang mạo hiểm gây ra suy thoái kinh tế nếu không cắt giảm lãi suất mạnh mẽ hơn.
 |
| Fed đang đối mặt với viễn cảnh lạm phát năm nay sẽ tiếp tục vượt xa mục tiêu 2%. Ảnh TL |
Những sự chia rẽ này chưa biến mất hoàn toàn, nhưng đã giảm bớt đáng kể khi lãi suất hiện đang ở mức "trung lập", không thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhưng cũng không kìm hãm nó. Điều đó đã tạo cho ngân hàng trung ương một khoảng không gian để thở, theo lời William Dudley, người từng là chủ tịch Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York từ năm 2009 đến năm 2018.
Các số liệu kinh tế cũng vậy, mặc dù vẫn bị ảnh hưởng từ việc chính phủ đóng cửa năm ngoái gây ra. Lạm phát cuối năm ngoái ở mức thấp hơn dự kiến. Thị trường lao động, dù vẫn còn trì trệ, đã ổn định trong tháng trước, với tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống còn 4,4%.
Các nhà kinh tế dự đoán triển vọng tương đối khả quan này sẽ kéo dài đến hết năm 2026, đặc biệt là khi người Mỹ dự kiến sẽ sớm nhận được khoản hoàn thuế lớn hơn nhờ các điều khoản trong luật mà Tổng thống Trump đã ký ban hành vào mùa hè năm ngoái.
Các quan chức cũng có quan điểm lạc quan tương tự. John C. Williams, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang New York, nói với các phóng viên hồi đầu tháng này rằng “tình hình kinh tế hiện nay khá thuận lợi”.
Ông mô tả sự tăng trưởng là vững chắc và cho biết thị trường lao động đang có dấu hiệu ổn định. Cùng với việc lạm phát tiếp tục giảm, ông Williams nói: “Tôi cảm thấy chúng ta đang ở một vị thế tốt.”
Chừng nào tình trạng đó còn tiếp diễn, sẽ rất khó để biện minh cho việc cắt giảm lãi suất hơn nữa, theo nhận định của Raghuram Rajan, cựu Thống đốc Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ. Ông nói: “Lạm phát vẫn là một vấn đề. Không thể nào lạm phát ở mức 3% trong thời gian dài như vậy mà không đáng lo ngại”.
Điều đó cho thấy gánh nặng khởi động lại các đợt cắt giảm lãi suất có thể sẽ đổ dồn lên vai chủ tịch Fed tiếp theo, người mà nếu được Thượng viện phê chuẩn kịp thời sẽ có cuộc họp đầu tiên vào tháng Sáu.
Tổng thống Trump đã nói rằng ông sẽ không chọn người nào không ủng hộ việc giảm đáng kể chi phí vay mượn, vì vậy câu hỏi không phải là liệu người đó có ủng hộ việc cắt giảm lãi suất nhiều hơn hay không, mà là mức độ cắt giảm mà họ sẽ thúc đẩy. Sau đó, họ cần thuyết phục các thành viên còn lại của ủy ban hoạch định chính sách, bao gồm cả bảy thống đốc, chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang New York và một nhóm luân phiên gồm bốn chủ tịch ngân hàng khu vực.
Trong một cuộc phỏng vấn hồi đầu tháng này, Neel T. Kashkari, người sẽ là thành viên có quyền bỏ phiếu trong năm nay với tư cách là chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Minneapolis, cho biết chủ tịch tiếp theo sẽ phải “đưa ra những lập luận tốt nhất có thể và sau đó giành được phiếu bầu dựa trên dữ liệu và phân tích”.
Ông Kashkari sẽ cùng tham gia với bà Beth M. Hammack của Cục Dự trữ Liên bang Cleveland, bà Lorie K. Logan của Cục Dự trữ Liên bang Dallas và bà Anna Paulson của Cục Dự trữ Liên bang Philadelphia. Tất cả trừ bà Paulson đều tỏ ra hoài nghi về việc cắt giảm lãi suất vào một thời điểm nào đó năm ngoái, cho rằng họ khó có thể ủng hộ việc giảm lãi suất đáng kể trừ khi bối cảnh kinh tế thay đổi mạnh mẽ.
Ông Hooper, người đã làm việc tại Fed gần 30 năm, cho biết: “Chủ tịch Fed có thể tác động đến hướng đi của mọi việc, nhưng ông ấy không thể tự ý bước vào và chỉ đạo ủy ban làm điều mà ủy ban không muốn làm. Đó là quyền lực có được qua nhiều năm kinh nghiệm”.
