Ngành chăn nuôi trước “sóng gió” Trung Đông: Tăng tốc xuất khẩu, hướng tới mốc 1 tỷ USD

Xuất khẩu ghi nhận tín hiệu tích cực

Theo báo cáo của Cục Chăn nuôi và Thú y tại Hội nghị phòng, chống dịch bệnh và phát triển chăn nuôi bền vững do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức ngày 12/3, ngành chăn nuôi đang đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu nông nghiệp, không chỉ bảo đảm nguồn cung thực phẩm cho gần 100 triệu dân mà còn từng bước mở rộng thị trường xuất khẩu.

Cụ thể, giai đoạn 2021 - 2024 ngành chăn nuôi Việt Nam duy trì đà tăng trưởng khá ổn định. Sản lượng và tiêu thụ các sản phẩm chăn nuôi trong nước tiếp tục tăng, góp phần tạo nền tảng cho mở rộng thị trường xuất khẩu.

Số liệu của Cục Chăn nuôi và Thú y cho thấy, xuất khẩu thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu sản xuất tăng từ khoảng 388 triệu kg năm 2024 lên gần 420 triệu kg năm 2025, tương đương mức tăng hơn 8%.

Xuất khẩu thịt và các sản phẩm từ thịt duy trì ổn định ở mức khoảng 15,4 - 15,6 triệu kg mỗi năm. Trong khi đó, xuất khẩu động vật sống giảm mạnh từ hơn 308.000 con năm 2024 xuống còn khoảng 70.500 con năm 2025, chủ yếu do biến động nhu cầu thị trường và các quy định kiểm soát dịch bệnh ngày càng chặt chẽ từ phía các nước nhập khẩu.

Xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi duy trì đà tăng trong 2 tháng đầu năm. Ảnh: TL

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu nguyên liệu phục vụ sản xuất vẫn ở mức cao. Năm 2025, khối lượng nguyên liệu thức ăn chăn nuôi nhập khẩu đạt khoảng 1,29 tỷ kg, tăng nhẹ so với năm trước. Nhập khẩu con giống cũng tăng lên khoảng 7,54 triệu con nhằm cải thiện chất lượng đàn vật nuôi trong nước.

Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi trong 2 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 141 triệu USD, tăng tới 84% so với cùng kỳ năm trước. Nếu duy trì được đà tăng trưởng này, ngành chăn nuôi hoàn toàn có thể tiến gần hơn tới mục tiêu đạt kim ngạch xuất khẩu 1 tỷ USD trong những năm tới.

Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội tăng trưởng, ông Phạm Kim Đăng - Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y cho biết, bối cảnh kinh tế thế giới hiện nay đang đặt ra nhiều thách thức cho ngành.

Xung đột kéo dài tại Trung Đông đang tạo sức ép lớn lên kinh tế toàn cầu, đặc biệt đối với các ngành phụ thuộc nhiều vào vận tải biển, năng lượng và nguyên liệu nhập khẩu... Theo ông Đăng, rủi ro an ninh tại các tuyến hàng hải như Biển Đỏ hay eo biển Hormuz đã khiến chi phí vận tải, bảo hiểm tăng lên, đồng thời kéo dài thời gian giao hàng. Khi chi phí logistics và giá dầu biến động, toàn bộ chuỗi sản xuất từ nhập khẩu nguyên liệu, chế biến đến phân phối đều chịu tác động.

“Với ngành chăn nuôi, hệ quả thấy rõ là giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi tăng và giá thành sản phẩm bị đội lên” - ông Đăng chia sẻ.

Ông Đăng cũng cho biết thêm, Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu cho sản xuất thức ăn chăn nuôi, với hơn 65% nguyên liệu thô và trên 90% thức ăn bổ sung phải nhập từ nước ngoài. Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và biến động thị trường năng lượng, nguồn cung nguyên liệu có thể bị gián đoạn, gây áp lực lớn cho doanh nghiệp và người chăn nuôi.

Tái cơ cấu ngành theo hướng hiện đại, bền vững

Trước những biến động của thị trường quốc tế, ngành chăn nuôi Việt Nam được khuyến nghị cần chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Theo ông Phạm Kim Đăng, ngành cần tối ưu hệ thống logistics, lựa chọn phương án vận chuyển hợp lý, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và từng bước giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch cũng như nguyên liệu nhập khẩu.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến phát biểu chỉ đạo tại hội nghị.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết, chăn nuôi hiện chiếm khoảng 26% giá trị sản xuất toàn ngành nông nghiệp và giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh thực phẩm quốc gia.

Theo Thứ trưởng, trong bối cảnh ngành chăn nuôi toàn cầu đang chuyển mạnh sang mô hình sản xuất quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao và phát triển xanh, ngành chăn nuôi Việt Nam cần chuyển từ mục tiêu tăng sản lượng sang phát triển chuỗi giá trị khép kín từ giống, thức ăn, chăn nuôi, giết mổ, chế biến đến phân phối.

Trong thời gian tới, ngành sẽ tập trung nâng cao chất lượng con giống, chủ động nguồn thức ăn chăn nuôi, tăng cường phòng chống dịch bệnh và xây dựng các vùng chăn nuôi an toàn dịch bệnh. Đồng thời, phát triển công nghiệp chế biến sâu sẽ là giải pháp quan trọng để nâng cao giá trị gia tăng và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Theo định hướng đến năm 2035, ngành chăn nuôi lợn Việt Nam đặt mục tiêu 70–80% sản lượng đến từ chăn nuôi công nghiệp hiện đại, giảm 15-20% giá thành sản xuất và 100% trang trại quy mô lớn đạt chuẩn an toàn sinh học.

Bên cạnh đó, khoa học công nghệ được xác định là yếu tố then chốt để thay đổi diện mạo ngành chăn nuôi. Việc ứng dụng công nghệ di truyền, công nghệ phôi, tự động hóa trang trại và chuyển đổi số trong quản lý đàn vật nuôi sẽ giúp nâng cao năng suất và giảm chi phí sản xuất.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, việc phát triển hệ thống giết mổ và chế biến hiện đại cũng là một trong những “nút thắt” cần sớm tháo gỡ, bởi phần lớn sản phẩm chăn nuôi của Việt Nam hiện vẫn tiêu thụ dưới dạng thịt tươi, trong khi xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang chuyển mạnh sang các sản phẩm chế biến và đông lạnh.

“Việc tái cơ cấu theo hướng hiện đại, an toàn sinh học và bền vững không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm chăn nuôi Việt Nam mà còn góp phần ổn định sinh kế cho hàng triệu hộ nông dân” - ông Phùng Đức Tiến nhấn mạnh.