Ngành Tài chính năm 2025: Vững vàng trong thử thách, sẵn sàng cho kỷ nguyên tăng tốc

Dấu ấn lịch sử về sắp xếp bộ máy và xây dựng thể chế

Năm 2025 khép lại với những dấu ấn chưa từng có trong lịch sử ngành Tài chính. Dấu ấn lớn nhất là sự kiện ngày 1/3/2025, khi Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp và một phần chức năng của Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia chính thức hợp nhất thành Bộ Tài chính hiện tại.

Đây không đơn thuần là sự sắp xếp hành chính, mà là bước đi chiến lược nhằm khẳng định vai trò trung tâm của Bộ Tài chính trong việc điều phối nguồn lực quốc gia. Sau 2 lần sắp xếp, bộ máy của Bộ Tài chính đã giảm khoảng 3.600 đầu mối (tương đương 37%), tạo nên một cơ quan quản lý đa lĩnh vực, tinh gọn và chuyên nghiệp.

Ngành Tài chính luôn đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh. Ảnh: Đức Thanh

Trong bối cảnh đất nước tiến hành những cải cách lớn, Bộ Tài chính đã thể hiện vai trò then chốt trong công tác xây dựng thể chế với phương châm “thể chế đi trước mở đường”. Chỉ riêng năm 2025, Bộ đã trình cấp có thẩm quyền ban hành và ban hành 263 văn bản quy phạm pháp luật, bao gồm 25 luật và nghị quyết của Quốc hội.

Trong đó, có nhiều chính sách được coi là đột phá, chưa từng có tiền lệ, tạo ra những bước ngoặt quan trọng trong lịch sử nền kinh tế. Cụ thể, Bộ đã chủ trì xây dựng dự thảo Nghị quyết số 68-NQ/TW, lần đầu tiên xác định kinh tế tư nhân là “một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc dân”; hay Nghị quyết của Quốc hội về Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, mở ra không gian mới để đón dòng vốn toàn cầu.

Chỉ riêng tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, Bộ Tài chính đã chủ trì và phối hợp trình Quốc hội thông qua 11 dự án luật và 7 nghị quyết quan trọng, hỗ trợ hiệu quả và kịp thời cho hàng chục triệu người dân, doanh nghiệp chống chịu, thích ứng với những biến động từ thị trường bên ngoài và thiên tai, phục hồi, phát triển sản xuất, kinh doanh.

Song song với đó, việc lập, điều chỉnh và tổ chức triển khai lập quy hoạch thời kỳ 2021 - 2030 đã cơ bản hoàn thành. Đến nay, 109/110 quy hoạch thuộc hệ thống quy hoạch quốc gia đã được phê duyệt, 99 kế hoạch thực hiện quy hoạch được phê duyệt. Thể chế, pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công, tiền sử dụng đất, tiền thuê đất được hoàn thiện theo hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo đúng chủ trương của Đảng và Nhà nước.

Những chính sách này không chỉ tháo gỡ vướng mắc trước mắt, mà còn mở đường cho cải cách dài hạn, nâng cao chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Những con số “biết nói”

Đặc biệt, vượt qua những thách thức từ sự phân mảnh thương mại toàn cầu và thiên tai cực đoan, nền kinh tế Việt Nam dưới sự điều phối tài khóa của Bộ Tài chính đã đạt được những kết quả ấn tượng. Tăng trưởng GDP năm 2025 ước đạt 8%. GDP bình quân đầu người đạt hơn 5.000 USD, gấp 1,4 lần năm 2020, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao. Đặc biệt, lạm phát được kiểm soát chặt chẽ ở mức khoảng 3,3%, thấp hơn mục tiêu đề ra.

Với nguồn lực vững chắc hơn, năm 2025 ghi nhận mức vốn dành cho đầu tư phát triển cao nhất từ trước đến nay, lên tới 1,15 triệu tỷ đồng. Bộ Tài chính đã đơn giản hóa quy trình, giúp giải ngân đầu tư công đến hết tháng 12/2025 đạt khoảng 82,7% kế hoạch Thủ tướng giao, tương đương hơn 902.000 tỷ đồng. Sự bứt phá này đã thúc đẩy hoàn thành hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm, trở thành "vốn mồi" thu hút nguồn lực đầu tư xã hội trong tất cả các lĩnh vực.

Trên thị trường vốn, một cột mốc lịch sử mới đã được thiết lập: ngày 8/10/2025, thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell công bố nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Hệ thống Công nghệ thông tin mới (KRX) đã được vận hành thông suốt, an toàn, ổn định từ ngày 5/5/2025. Thị trường chứng khoán năm 2025 với đà đó phát triển sôi động, lập kỷ lục cả về điểm số và thanh khoản. VN-Index đóng cửa ngày cuối năm ở mức đỉnh lịch sử với 1.784,49 điểm; thanh khoản bình quân phiên cả năm đạt khoảng 30.000 tỷ đồng/phiên.

Các thị trường phái sinh, trái phiếu chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp duy trì ổn định, chất lượng, hiệu quả. Quy mô thị trường trái phiếu đến cuối năm 2025 đạt hơn 3,93 triệu tỷ đồng, tăng 7,6% so với cuối năm 2024 và tương đương 30,7% GDP, tiếp tục khẳng định vai trò là kênh huy động vốn trung, dài hạn hiệu quả cho nền kinh tế.

Để toàn hệ thống vận hành thông suốt, hiệu quả, ngành Tài chính trong năm 2025 đã có bước bứt phá mạnh mẽ trong chuyển đổi số với mục tiêu xây dựng dữ liệu “sạch - sống - kết nối - chia sẻ”. Việc hoàn thành giai đoạn 1 Cơ sở dữ liệu quốc gia về Tài chính và kết nối với tài khoản định danh điện tử VNeID đã giúp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành thuận lợi, phục vụ người dân tốt hơn.

Trụ cột an sinh xã hội

Cùng với các kết quả nổi bật về kinh tế, năm 2025 còn ghi đậm nỗ lực của ngành Tài chính trong công tác an sinh xã hội. Trước những thiệt hại nặng nề do bão lũ, Bộ đã tham mưu hỗ trợ gần 8.800 tỷ đồng từ dự phòng ngân sách và xuất cấp hàng dự trữ quốc gia trị giá hơn 2.600 tỷ đồng.

Chính sách bảo hiểm xã hội tiếp tục là trụ cột quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội. Ước tính trong năm 2025, số người tham gia BHXH tăng 5,9%, chiếm 45,1% lực lượng lao động trong độ tuổi; số người tham gia BHYT tăng 1,98% so với năm 2024, đạt tỷ lệ bao phủ 95,16% so với dân số. Các chế độ, chính sách được chi trả kịp thời theo quy định.

Đặc biệt, ngành Tài chính cũng là đơn vị chủ lực đảm đương kịp thời các nhiệm vụ đột xuất, phát sinh theo chỉ đạo của các cấp có thẩm quyền, đáp ứng nhanh chóng yêu cầu từ thực tiễn, từ nguyện vọng của người dân.

Ngay sau khi các quyết sách được đưa ra, ngành Tài chính đã thu xếp ngay nguồn lực để thực hiện những “chiến dịch thần tốc” như xây dựng 100 trường học nội trú cho các xã biên giới; “Chiến dịch Quang Trung” nhằm xây dựng, sửa chữa nhà ở cho người dân vùng lũ kịp thời trước Tết…, tặng quà cho người dân trong dịp 80 năm Quốc khánh với khoảng 10,4 nghìn tỷ đồng, tặng quà Tết cho người có công với cách mạng, đối tượng bảo trợ xã hội, đối tượng hưu trí khoảng 2,5 nghìn tỷ đồng.

Năm 2025 khép lại thành công là minh chứng cho bản lĩnh và tinh thần đổi mới của toàn ngành Tài chính. Bước sang năm 2026 - năm đầu tiên của kế hoạch tài chính ngân sách 5 năm 2026 - 2030, Bộ Tài chính xác định kiên định thực hiện các mục tiêu trọng tâm gồm: giải phóng tối đa các nguồn lực để thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững; hiện đại hóa quản trị và bứt phá chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả điều hành kinh tế vĩ mô; giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và đảm bảo an toàn nền tài chính quốc gia…

Bám sát dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, ngành Tài chính cam kết tiếp tục bứt phá, thúc đẩy tăng trưởng song hành với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, và đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030 và tầm nhìn dài hạn đến năm 2045.