Xây dựng cơ chế để đảm bảo kết luận, kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước được thực thi

Hoàng Yến
(TBTCO) - Để các kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước được thực thi, phát huy ý nghĩa quan trọng trong quản lý nhà nước về tài chính công, tài sản công, đòi hỏi phải có một cơ chế phù hợp. Hệ thống pháp luật liên quan cần phải được hoàn thiện, không chỉ ở Luật Kiểm toán nhà nước mà còn ở nhiều luật khác để đảm bảo thống nhất, đồng bộ.
aa
Năm 2023: Kiểm toán Nhà nước kiến nghị xử lý 30.245 tỷ đồng Kiểm toán Nhà nước ký quy chế phối hợp với 4 địa phương phía Nam Gỡ "nút thắt" trong giải ngân đầu tư công qua thực tiễn kiểm toán

Kết quả thực hiện kiến nghị tăng đáng kể

Những năm qua, hoạt động của Kiểm toán Nhà nước (KTNN) ngày càng được tăng cường về số lượng, nâng cao về chất lượng. Hệ thống pháp luật, những quy định về tổ chức và hoạt động của KTNN ngày càng hoàn thiện. Thông qua hoạt động kiểm toán, KTNN đã từng bước thúc đẩy trách nhiệm giải trình, tính công khai, minh bạch của các cơ quan sử dụng ngân sách nhà nước (NSNN) và nhận thức của xã hội.

Theo quy định của Luật KTNN, “báo cáo kiểm toán của KTNN sau khi phát hành và công khai có giá trị bắt buộc phải thực hiện đối với đơn vị được kiểm toán về sai phạm trong việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công”. Do đó, việc thực hiện kết luận, kiến nghị của KTNN tại báo cáo kiểm toán là yêu cầu đã được luật định, đòi hỏi các đơn vị được kiểm toán phải nghiêm túc chấp hành.

Xây dựng cơ chế để đảm bảo kết luận, kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước được thực thi
Năm 2023, Ủy ban Tài chính, ngân sách của Quốc hội đã tổ chức phiên giải trình việc thực hiện các kết luận, kiến nghị của KTNN. Ảnh: Quochoi.vn

Nhìn chung, thời gian qua, KTNN và phần lớn các cơ quan, đơn vị được kiểm toán đã tăng cường phối hợp đôn đốc, rà soát và đẩy mạnh thực hiện các kết luận, kiến nghị kiểm toán. Việc thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán của KTNN đã có những chuyển biến tích cực, dần đi vào nền nếp.

Đặc biệt, năm 2023, KTNN đã quyết liệt thực hiện xử lý các kết luận, kiến nghị kiểm toán. Với sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, cơ quan trung ương, địa phương, kết quả thực hiện kiến nghị kiểm toán của KTNN đã tăng đáng kể.

Theo KTNN, tổng hợp sơ bộ kết quả đến 15/12/2023, số thực hiện kiến nghị kiểm toán năm 2022 về xử lý tài chính là 57.060,7/71.608,4 tỷ đồng, đạt 79,76% (cùng kỳ năm trước đạt 70,61%); các cơ quan đã sửa đổi, bổ sung và ban hành mới 33 văn bản thay thế các văn bản không phù hợp (cùng kỳ năm 2022 là 25 văn bản); có 64/183 báo cáo có kiến nghị về kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân được thực hiện.

Tuy nhiên, vẫn còn không ít những kết luận, kiến nghị chưa được thực hiện đầy đủ, xuất phát từ những nguyên nhân khách quan, chủ quan, gắn với trách nhiệm của các chủ thể khác nhau như: đơn vị được kiểm toán, KTNN, cơ quan nhà nước có thẩm quyền; xuất phát từ cơ chế chính sách và cả những tồn tại có yếu tố lịch sử cần được rà soát, xem xét trách nhiệm, xử lý, chấn chỉnh, khắc phục.

Kết quả, kiến nghị của KTNN có ý nghĩa quan trọng

Theo đại biểu Quốc hội Lê Minh Nam - Ủy viên Thường trực Ủy ban Tài chính ngân sách của Quốc hội, KTNN kiến nghị các đơn vị trực tiếp được kiểm toán khắc phục, sửa chữa tồn tại, sai sót, sai phạm trong quản lý nguồn lực tài chính công, tài sản công được Nhà nước giao; kiến nghị áp dụng các biện pháp quản trị hiệu quả, qua đó giúp các đơn vị được kiểm toán quản lý đạt được mục tiêu kinh tế, hiệu quả, hiệu lực, phòng ngừa và hạn chế lãng phí, thất thoát, thiệt hại.

Vì vậy, có thể nói kết quả kiểm toán và các kiến nghị của KTNN có ý nghĩa, vai trò quan trọng đối với hoạt động quản lý nhà nước.

Chưa có cơ chế bảo đảm các kết luận, kiến nghị kiểm toán được thực thi

Theo quy định của Luật KTNN năm 2015, sau khi ban hành kết luận và kiến nghị kiểm toán, KTNN phải lập kế hoạch và tổ chức kiểm tra đơn vị được kiểm toán trong việc thực hiện đầy đủ, kịp thời kết luận, kiến nghị kiểm toán của KTNN.

Việc kiểm tra việc thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán được thực hiện theo các hình thức sau: yêu cầu đơn vị được kiểm toán báo cáo bằng văn bản kết quả thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán; tổ chức kiểm tra việc thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán tại đơn vị được kiểm toán và cơ quan, tổ chức, đơn vị có liên quan.

Như vậy, theo quy định của Luật KTNN, hiện nay chưa có cơ chế bảo đảm các kết luận, kiến nghị của KTNN được thực thi. KTNN chỉ là cơ quan có chức năng đánh giá, xác nhận, kết luận và kiến nghị đối với việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công bằng các hình thức kiểm toán tài chính, kiểm toán tuân thủ và kiểm toán hoạt động đối với các cơ quan và các chương trình của Nhà nước.

Xây dựng cơ chế để đảm bảo kết luận, kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước được thực thi
KTNN thực hiện kiểm toán báo cáo quyết toán ngân sách địa phương năm 2022 của tỉnh Vĩnh Phúc. Ảnh: KTNN

Khi các vấn đề được phát hiện và các kết luận, kiến nghị được đưa ra, thì việc thực thi vẫn thuộc trách nhiệm của các cơ quan được kiểm toán. Các kiến nghị của KTNN về cơ bản mang tính chất khuyến nghị, chứ không mang tính chất bắt buộc. Mặc dù, những kiến nghị này cung cấp những chỉ dẫn rất có giá trị, nhưng xử lý các vấn đề đã được phát hiện như thế nào lại thuộc quyền quyết định của các cơ quan được kiểm toán.

Do đó, để các kiến nghị của KTNN được thực thi cần phải có một cơ chế phù hợp. Hệ thống pháp luật liên quan đến KTNN trong việc thực hiện kết luận, kiến nghị của KTNN cần phải được hoàn thiện, không chỉ liên quan đến Luật KTNN mà còn liên quan đến nhiều luật khác để đảm bảo thống nhất, đồng bộ.

Đồng thời, chính sách pháp luật cần được sửa đổi theo hướng quy định vai trò của các cơ quan liên quan trong việc thực thi các kiến nghị kiểm toán như: Chính phủ, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội…

Về phía KTNN, giải pháp quan trọng là KTNN cần nâng tầm chất lượng kiến nghị kiểm toán, thông qua việc không ngừng nâng cao chất lượng hoạt động kiểm toán. Các kết luận, kiến nghị kiểm toán đưa ra phải trên cơ sở bằng chứng, đảm bảo quy định pháp lý chặt chẽ, đồng thời phải đảm bảo tính khả thi.

Để làm được điều đó, gần đây, KTNN đã tích cực đổi mới phương pháp nghiệp vụ, nâng cao các kỹ thuật, kỹ năng kiểm toán cùng với việc siết chặt hơn kỷ cương, việc tuân thủ các quy trình của kiểm toán. Nhờ đó, kết quả thực hiện kiến nghị kiểm toán đã có chuyển biến ngày càng tích cực.

Đặc biệt, cùng với việc tăng cường chỉ đạo, phối hợp kiểm tra, đôn đốc thực hiện kiến nghị kiểm toán, cơ quan kiểm toán cần đồng hành, hỗ trợ, tạo điều kiện, hướng dẫn đơn vị được kiểm toán trong thực hiện kiến nghị kiểm toán.

Theo PGS,TS. Đặng Văn Thanh - Chủ tịch Hiệp hội Kế toán và kiểm toán Việt Nam, KTNN là cơ quan kiểm tra tài chính cao nhất của quốc gia, có trách nhiệm kiểm tra, đánh giá và xác minh tính đúng đắn, trung thực cũng như độ tin cậy của các thông tin về tài chính, ngân sách. Các kết luận, kiến nghị của KTNN phải được các cơ quan liên quan, các đối tượng được kiểm toán tôn trọng, chấp hành và thực hiện.

Kinh nghiệm của các nước cho thấy, để nâng cao tính hiệu lực và hiệu quả của việc thực hiện kết luận, kiến nghị của KTNN thì bên cạnh các quy định luật pháp còn cần có những biện pháp mang tính tổng thể; với sự nỗ lực, vào cuộc quyết liệt của nhiều cơ quan, đơn vị, để đảm bảo tính đồng bộ, hiệu quả cao.

Hoàng Yến

Đọc thêm

Giải ngân đầu tư công ở Nghệ An: Hái quả ngọt từ giải pháp mạnh của chính quyền

Giải ngân đầu tư công ở Nghệ An: Hái quả ngọt từ giải pháp mạnh của chính quyền

(TBTCO) - Tính đến hết tháng 5/2026, Nghệ An đã giải ngân được hơn 2.300 tỷ đồng, đạt hơn 17,1%, cao hơn mức giải ngân bình quân chung của cả nước.
Kinh tế tháng 5: Áp lực lớn dần từ lạm phát, nhập siêu

Kinh tế tháng 5: Áp lực lớn dần từ lạm phát, nhập siêu

(TBTCO) - Nền kinh tế Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2026 ghi nhận sự phục hồi ấn tượng trên nhiều trụ cột như sản xuất công nghiệp, thu hút FDI, tiêu dùng nội địa và du lịch. Dù vậy, áp lực lạm phát, nhập siêu và sức khỏe doanh nghiệp đang đặt ra một bài toán lớn, đòi hỏi các quyết sách điều hành linh hoạt, quyết liệt từ Chính phủ cho chặng đường cuối năm.
Gia Lai thu hút hơn 20.400 tỷ đồng vốn đầu tư chỉ trong một tuần

Gia Lai thu hút hơn 20.400 tỷ đồng vốn đầu tư chỉ trong một tuần

(TBTCO) - Chỉ trong một tuần, Gia Lai thu hút thêm 35 dự án với tổng vốn đăng ký hơn 20.430 tỷ đồng. Cùng với hoạt động đón dòng vốn mới, địa phương cũng tiếp tục rà soát, điều chỉnh và xử lý các dự án đang triển khai nhằm nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư.
Gỡ nút thắt giải ngân: Quy định phải dễ hiểu và chỉ có một cách hiểu

Gỡ nút thắt giải ngân: Quy định phải dễ hiểu và chỉ có một cách hiểu

(TBTCO) - Để tháo gỡ tình trạng giải ngân chậm, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh việc phải khẩn trương rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm đảm bảo đồng bộ, dễ hiểu. Các quy định phải "chỉ được hiểu theo một cách duy nhất", tránh phải hỏi đáp nhiều lần, gây khó khăn làm chậm tiến độ giải ngân.
Infographics: Bức tranh kinh tế trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh 5 tháng đầu năm 2026

Infographics: Bức tranh kinh tế trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh 5 tháng đầu năm 2026

(TBTCO) - Theo Thống kê TP. Hồ Chí Minh, tổng thu cân đối ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố ước đạt 401.879 tỷ đồng; tổng chi ngân sách địa phương 70.182 tỷ đồng; chỉ số giá tiêu dùng tăng 4,33%... là những con số kinh tế nổi bật trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh 5 tháng đầu năm 2026.
Infographics: Hà Nội thu ngân sách đạt khoảng 363,2 nghìn tỷ đồng trong 5 tháng

Infographics: Hà Nội thu ngân sách đạt khoảng 363,2 nghìn tỷ đồng trong 5 tháng

(TBTCO) - Theo Thống kê TP. Hà Nội, tổng thu ngân sách nhà nước từ đầu năm đến hết ngày 26/5/2026 ước khoảng 363,2 nghìn tỷ đồng, đạt 55,9% dự toán, tăng 2,7% so với cùng kỳ. Trong khi đó, chi ngân sách ước thực hiện 75,3 nghìn tỷ đồng, đạt 28,3% dự toán, tăng 68,9% so với cùng kỳ.
Đà Nẵng tiếp tục thu hút dòng vốn đầu tư lớn

Đà Nẵng tiếp tục thu hút dòng vốn đầu tư lớn

(TBTCO) - Trong 5 tháng đầu năm 2026, TP. Đà Nẵng thu hút hơn 71.000 tỷ đồng vốn đầu tư trong nước và hơn 313 triệu USD vốn FDI, tiếp tục khẳng định sức hút đối với doanh nghiệp và nhà đầu tư.
Kỷ lục lập pháp với dấu ấn từ 89 đạo luật tạo chuyển động mới cho môi trường kinh doanh

Kỷ lục lập pháp với dấu ấn từ 89 đạo luật tạo chuyển động mới cho môi trường kinh doanh

(TBTCO) - Năm 2025 ghi dấu tốc độ cải cách thể chế chưa từng có với 89 đạo luật được thông qua, hàng nghìn quy định kinh doanh được cắt giảm và nhiều điểm nghẽn pháp lý được tháo gỡ. Những chuyển động này đang tạo ra môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi hơn, đồng thời mở ra dư địa tăng trưởng mới cho doanh nghiệp.
Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều