| Lãi suất thả nổi dâng cao, chu kỳ “tiền rẻ” rút khỏi bất động sản Thanh khoản của hệ thống ngân hàng đối mặt áp lực lớn Ngân hàng kích hoạt nhiều giải pháp cản đà giảm của NIM |
LDR dần tới hạn, NIM co hẹp
Trong báo cáo Triển vọng ngành ngân hàng 2026 với tựa đề "Tái định hình tăng trưởng", Công ty cổ phần Xếp hạng Tín nhiệm S&I (S&I Ratings) đánh giá, năm 2026, ngành ngân hàng được kỳ vọng tiếp tục hưởng lợi từ mục tiêu tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ, song đi kèm với không ít thách thức.
Theo S&I Ratings, việc tín dụng tăng trưởng mạnh mẽ năm 2025 (tăng 19,1%), cao hơn 5% so với tăng trưởng huy động vốn (tăng 14,1%), là nguyên nhân chính tạo áp lực rõ rệt lên thanh khoản hệ thống. Tỷ lệ dư nợ cho vay/tổng tiền gửi (LDR) toàn ngành đạt mức cao kỷ lục vào cuối quý III/2025, lên tới 110%.
 |
Bên cạnh yếu tố chênh lệch về quy mô, cấu trúc kỳ hạn tín dụng cũng tạo áp lực lên nhu cầu vốn. Trong năm 2025, các ngân hàng có xu hướng tái cơ cấu tài sản theo hướng cho vay ở kỳ hạn dài hơn, nhằm cải thiện lợi suất đầu ra và hỗ trợ NIM trong bối cảnh NIM chịu áp lực thu hẹp.
"Diễn biến này khiến tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn tại nhiều ngân hàng gia tăng, qua đó, cũng làm gia tăng nhu cầu huy động vốn" - S&I Ratings nhận định.
| Lãi suất cho vay có thể tăng thêm 1-3% Theo quan điểm của nhóm phân tích S&I Ratings, nếu chu kỳ tăng lãi suất huy động tiếp diễn trong những tháng tới, lãi suất cho vay có thể sẽ tiếp tục tăng thêm khoảng 1 - 3%, đưa lãi suất cho vay phổ biến vượt mức 8%/năm. |
Áp lực về nhu cầu vốn tăng mạnh kể từ quý III/2025, một số ngân hàng tư nhân bắt đầu tăng lãi suất huy động lần đầu trong năm vào tháng 10/2025.
Điều này đã khiến chi phí vốn tiếp tục tăng lên, trong khi lợi suất cho vay gần như đi ngang, đây là nguyên nhân khiến NIM tiếp tục thu hẹp trong nửa cuối năm.
Trong đó, nhóm quốc doanh lần đầu tăng lãi suất tiền gửi trở lại sau hơn ba năm duy trì mặt bằng lãi suất ổn định. Lãi suất tiền gửi 12 tháng của Vietcombank, BIDV và VietinBank tăng 50 điểm cơ bản lên mức 5,2%.
"Tính đến cuối năm 2025, lợi suất tài sản giảm 21 điểm cơ bản, trong khi chi phí vốn tăng 11 điểm cơ bản so với cuối năm 2024. Nhìn tổng thể, diễn biến NIM trong giai đoạn hiện nay cho thấy việc tối ưu hóa LDR, để bảo vệ NIM có thể đã đi đến giới hạn" - nhóm phân tích S&I Ratings nhận định.
Bên cạnh đó, xu hướng tăng lãi suất hiện tại không chỉ mang yếu tố cung - cầu ngắn hạn, mà còn phản ánh áp lực nội tại kéo dài trong hệ thống, đặt ra yêu cầu điều chỉnh mặt bằng lãi suất nhằm đảm bảo cân đối thanh khoản. Do đó, việc lãi suất huy động điều chỉnh tăng ở mức hợp lý là cần thiết để đảm bảo an toàn hệ thống và vẫn tạo nền tảng cho tăng trưởng.
Nhu cầu vốn lớn, áp lực thanh khoản vẫn kéo dài
Dự báo năm 2026, nhóm phân tích S&I Ratings cho rằng, tỷ lệ LDR của hệ thống vẫn chịu áp lực bởi nhiều yếu tố.
Một là, sự phụ thuộc ngày càng lớn nguồn vốn từ Kho bạc nhà nước và Ngân hàng Nhà nước.
Hai là, do một số lý do khác nhau, một phần dòng tiền có dấu hiệu dịch chuyển khỏi hệ thống ngân hàng mặc dù khó để định lượng, từ đó, làm giảm huy động tiền gửi toàn ngành.
Ba là, áp lực cạnh tranh từ các kênh đầu tư khác như vàng…, khiến tốc độ huy động vốn của ngành không theo kịp đà tăng tín dụng.
"Các nỗ lực của Chính phủ nhằm cải cách thị trường vàng và đưa tài sản số vào khuôn khổ quản lý được kỳ vọng sẽ hỗ trợ mở rộng cơ sở huy động cho hệ thống trong dài hạn, song cần thời gian để phát huy hiệu quả. Do vậy, áp lực nhu cầu vốn kéo dài vẫn là rủi ro trọng yếu trong năm 2026" - nhóm phân tích S&I Ratings nhấn mạnh.
Mục tiêu tăng trưởng tín dụng trong năm 2026 được Ngân hàng Nhà nước đưa ra đầu năm vào khoảng 15%, thấp hơn tốc độ tăng thực tế năm 2025 là 19,1%, nhưng tương đương mục tiêu đề ra đầu năm 2022 - 2024. Sự phân hóa trong hạn mức tín dụng giữa các ngân hàng ngày càng rõ nét trước định hướng điều hành thận trọng của Ngân hàng Nhà nước.
Theo nhóm phân tích S&I Rating, nhóm ngân hàng tham gia tái cấu trúc các tổ chức tín dụng yếu kém tiếp tục được hưởng hạn mức tín dụng vượt trội, trong khi phần lớn các ngân hàng khác có room tín dụng hạn chế hơn, khoảng 11 - 13% vào đầu năm.
"Trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế vẫn ở mức cao, room tín dụng có thể được coi như một “tài nguyên” trong năm 2026, đặc biệt là đối với tín dụng bất động sản - lĩnh vực đang được kiểm soát chặt chẽ hơn. Sự phân hóa về chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng cũng khiến nhu cầu vốn có xu hướng dồn về nhóm ngân hàng có hạn mức tín dụng vượt trội" - S&I Ratings ví von.
S&I Ratings có quan điểm tích cực vừa phải đối với triển vọng ngành ngân hàng, dự báo tăng trưởng lợi nhuận trước thuế toàn ngành đạt 16%./.
