Hợp nhất quy định, xử lý bất cập kéo dài

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho biết, đang khẩn trương lấy ý kiến cộng đồng doanh nghiệp góp ý đối với Dự thảo Thông tư hướng dẫn phân loại hàng hóa, phân tích để phân loại hàng hóa, thay thế Thông tư số 14/2015/TT-BTC và Thông tư số 17/2021/TT-BTC của Bộ Tài chính. Đây là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện khung pháp lý trong bối cảnh nhiều luật, nghị định liên quan đã được sửa đổi, bổ sung thời gian qua.

Cán bộ hải quan kiểm tra thực tế hàng hoá xuất nhập khẩu. Ảnh: CTVAH

Theo Bộ Tài chính, việc dự thảo hoàn thiện thông tư mới nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động của doanh nghiệp, thay thế những quy định không còn phù hợp với thực tế.

Cụ thể, hệ thống quy định hiện hành đã bộc lộ những hạn chế đáng kể. Các nội dung liên quan đến phân loại hàng hóa, phân tích để phân loại, kiểm tra chất lượng… đang phân tán ở nhiều văn bản khác nhau, gây khó khăn cho cả cơ quan hải quan và doanh nghiệp trong quá trình tra cứu, áp dụng.

Bên cạnh đó, một số quy định chưa theo kịp yêu cầu chuyển đổi số và mô hình hải quan hiện đại. Thủ tục hành chính ở một số khâu còn phức tạp, thiếu đồng bộ, trong khi việc sử dụng hồ sơ giấy vẫn phổ biến, chưa đáp ứng yêu cầu số hóa.

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng một thông tư mới mang tính hợp nhất, đồng bộ là cần thiết, không chỉ để khắc phục các điểm nghẽn hiện hữu mà còn tạo nền tảng pháp lý rõ ràng, minh bạch hơn cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Dự thảo thông tư được xây dựng với mục tiêu hoàn thiện khung pháp lý về phân loại, phân tích hàng hóa; đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, gắn với cải cách thủ tục hành chính. Nguyên tắc xuyên suốt là bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, minh bạch, dễ thực hiện và không làm phát sinh chi phí tuân thủ không cần thiết cho doanh nghiệp.

Đẩy mạnh số hóa, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp

Theo Bộ Tài chính, một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo thông tư mới là định hướng đẩy mạnh số hóa và đơn giản hóa thủ tục. Theo đó, nhiều quy trình được chuẩn hóa theo hướng điện tử, giảm dần việc sử dụng hồ sơ giấy, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan.

Quy trình phân tích, phân loại hàng hóa được quy định rõ ràng hơn, từ khâu lấy mẫu, giao nhận mẫu đến thời hạn xử lý và ban hành kết quả. Thời gian phân tích được rút ngắn và minh bạch, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất, kinh doanh.

Đáng chú ý, dự thảo cho phép người khai hải quan chủ động sử dụng kết quả giám định, thử nghiệm của các tổ chức hợp pháp hoặc dữ liệu sẵn có để phục vụ phân loại hàng hóa. Đây là điểm mới quan trọng, góp phần giảm phụ thuộc vào cơ quan hải quan, đồng thời nâng cao tính linh hoạt và trách nhiệm của doanh nghiệp.

Song song đó, việc xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu về Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam được đặt ở vị trí trung tâm. Cơ sở dữ liệu này tích hợp nhiều nguồn thông tin như danh mục mã số hàng hoá (HS), kết quả phân tích, các quyết định phân loại… giúp hình thành hệ thống dữ liệu tập trung, thống nhất.

Thông tin phân loại, kết quả phân tích sẽ được cập nhật và công khai (trừ các nội dung nhạy cảm), qua đó tăng tính minh bạch, giảm tranh chấp và hỗ trợ doanh nghiệp tra cứu, áp dụng thuận lợi hơn.

Ngoài ra, Dự thảo cũng làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan. Người khai hải quan phải chủ động cung cấp thông tin, tài liệu kỹ thuật và chịu trách nhiệm về khai báo; trong khi cơ quan hải quan thực hiện kiểm tra, phân tích trong trường hợp cần thiết. Cơ chế xử lý khi có khác biệt trong phân loại, cũng như quy trình khiếu nại, giám định lại được quy định rõ ràng hơn.

Với những cải cách này, thông tư mới được kỳ vọng không chỉ tháo gỡ các “nút thắt” tồn tại nhiều năm mà còn góp phần giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian thông quan, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định hơn cho cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu, logistics và đại lý hải quan.