Giá cát, đá xây dựng tăng cao do nguồn cung hạn chế

Theo Viện Kinh tế xây dựng (Bộ Xây dựng), 9 tháng năm 2025, nhiều vật liệu như cát, đá biến động mạnh. Đặc biệt là cát tự nhiên, với mức tăng lớn nhất vào thời điểm cuối quý II/2025, với tỷ lệ tăng có khu vực lên đến 58,4% so với cùng kỳ, trong khi giá đá xây dựng tăng từ 10 - 18% theo từng quý từ đầu năm 2025 đến nay. Với thép xây dựng, giá tăng bình quân 100.000 - 270.000 đồng/tấn, tùy loại và tùy vùng. Cát và đá xây dựng tăng cao khiến giá trị nhiều loại hình công trình tăng giá thêm khoảng 3% so với trước. Sở dĩ có tình trạng này là do đầu tư công dồn dập, nhất là các dự án hạ tầng lớn như cao tốc, cảng, sân bay… khiến nhu cầu cát, đá, thép, xi măng tăng đột biến. Trong khi đó, nguồn cát và đá phục vụ xây dựng ở một số địa phương còn xảy ra hiện tượng khan hiếm cục bộ, do tình trạng thiếu nguồn cung cấp: mỏ hết hạn, bị gián đoạn khai thác, sạt lở…

9 tháng năm 2025, nhiều vật liệu như cát, đá biến động mạnh. Ảnh tư liệu

Trước thực trạng này, Bộ Xây dựng đã ban hành công điện yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm soát về cung, cầu và giá vật liệu xây dựng. Thực hiện rà soát, công bố giá vật liệu xây dựng, đơn giá nhân công, giá ca máy và thiết bị thi công, chỉ số giá xây dựng tại địa phương.

Đánh giá thị trường vật liệu xây dựng thời gian gần đây, TS. Thái Duy Sâm - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam cho biết, ngay trong quý II/2025 đã có dấu hiệu giá vật liệu xây dựng tăng bất thường nên Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện số 85/CĐ-TTg ngày 10/6/2025 về việc tăng cường các giải pháp quản lý và bình ổn giá vật liệu xây dựng, nhằm tháo gỡ các khó khăn cho các dự án xây dựng. Tuy nhiên, từ đầu quý III/2025 đến nay, thị trường vật liệu xây dựng có xu hướng tăng cả về lượng tiêu thụ và giá do nhu cầu cao, áp lực chi phí đầu vào như giá nhiên liệu, logistics cùng các dự án đầu tư công lớn được đẩy mạnh giải ngân đầu tư công như cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2, dự án sân bay Long Thành, các đường vành đai Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh… đã tạo ra nhu cầu lớn về xi măng, thép, cát, đá… Cụ thể, giá thép tăng khoảng 7-8%, xi măng tăng khoảng 3-5% và cát, đá xây dựng tăng khoảng 5-10%.

“Tuy nhiên, giá cát, đá xây dựng một số khu vực tăng rất cao bởi đây là những khu vực có nhu cầu lớn như các dự án cao tốc Bắc - Nam, sân bay Long Thành hoặc là ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, ngoài việc nhu cầu lớn thì nguồn cung ở đây cũng hạn chế, cho nên, giá cát, đá tăng cao hơn so với một số khu vực phía Bắc” - TS. Thái Duy Sâm cho hay.

Giá thép và xi măng cuối năm 2025 biến động trong biên độ vừa phải

Theo TS. Thái Duy Sâm, thông thường những tháng cuối năm các dự án sẽ đẩy mạnh thi công để hoàn thành tiến độ và giải ngân, do đó thị trường thép và xi măng cuối năm 2025 dự kiến sẽ sôi động hơn, có thể làm tăng giá do nhu cầu từ đầu tư công và phục hồi từ thị trường bất động sản. Tuy nhiên, giá thép và xi măng đã tăng trong quý III, nên cuối năm 2025 có thể biến động trong biên độ vừa phải do nguồn cung dồi dào và còn phụ thuộc vào biến động chính sách tiền tệ, nhu cầu đầu tư công và chi phí đầu vào năng lượng, logistics.

Còn bước sang đầu năm 2026, giá vật liệu xây dựng tăng hay không còn phụ thuộc vào chính sách tiền tệ, đặc biệt là tỷ giá. Mặc dù Nhà nước có nhiều chính sách và giải pháp để hạn chế việc tăng giá vật liệu xây dựng. Thế nhưng quy luật thị trường thì chưa biết được, hiện nguồn cung vẫn dồi dào, ví như xi măng năm 2025 tiêu thụ khoảng 100 triệu tấn, trong đó, thị trường nội địa khoảng 65 triệu tấn, xuất khẩu khoảng 35 triệu tấn, nhìn chung, năng lực sản xuất xi măng, sắt thép còn dư thừa.

TS. Thái Duy Sâm cho rằng, vật liệu xây dựng như đá, cát nguồn cung vẫn là vấn đề cần phải xem xét, và giá mặt hàng này có thể còn tăng cao những tháng đầu năm 2026 nếu không có giải pháp cụ thể.

Còn theo ông Nguyễn Quốc Hiệp - Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam, giai đoạn 2021 - 2022, tình hình xây dựng của nước ta chậm, khiến lượng tiêu thụ và giá vật liệu xây dựng thấp do không có nhiều công trình. Nhưng từ năm 2024 đến nay, nhiều thể chế, pháp lý được "cởi trói", thị trường bất động sản được tháo gỡ khó khăn, số lượng dự án tăng nhanh.

Đặc biệt có nhiều đại dự án được triển khai, thu hút số lượng lớn vật liệu xây dựng, dẫn tới thiếu hụt. Cung ít hơn cầu nên giá vật liệu xây dựng hiện nay đang là vấn đề lớn của toàn ngành cũng như các nhà thầu.

Ông Hiệp đề xuất, các cơ quan quản lý nhà nước cần có chính sách, kế hoạch để tăng nguồn cung vật liệu xây dựng. Bên cạnh đó, cần có cơ chế kiểm tra đơn giá vật liệu xây dựng mà các tỉnh công bố có sát với thực tế không, để đảm bảo thuận lợi cho việc thi công của các nhà thầu và tiến độ triển khai công trình.

Đồng thời, đẩy mạnh việc cấp giấy phép hoạt động khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường để tăng nguồn cung, hạn chế tình trạng khan hiếm, góp phần ngăn chặn tình trạng tăng giá và đáp ứng kịp thời nhu cầu về nguồn cung vật liệu trên địa bàn.