Dựng “hàng rào” cho tài sản mã hóa: Mở lối thí điểm, siết chặt kỷ cương

Doanh nghiệp tăng tốc chuẩn bị nguồn lực

Việc Chính phủ ban hành Nghị quyết 05/2025/NQ-CP ngày 9/9/2025 được xem là bước ngoặt quan trọng trong quản lý tài sản mã hóa. Lần đầu tiên, các hoạt động phát hành, chào bán, niêm yết, giao dịch và lưu ký tài sản mã hóa được cho phép triển khai thử nghiệm trong khuôn khổ pháp lý riêng, kéo dài 5 năm.

Điểm đáng chú ý là Nghị quyết quy định rõ tài sản mã hóa được thí điểm phải gắn với tài sản cơ sở có thật, không phải chứng khoán và cũng không phải tiền pháp định. Cách tiếp cận này cho thấy chủ trương tách biệt thị trường thử nghiệm với hệ thống tài chính tiền tệ truyền thống.

Để cụ thể hóa Nghị quyết, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định 96/QĐ-BTC ngày 20/1/2026, công bố 3 thủ tục hành chính mới gồm cấp giấy phép, điều chỉnh giấy phép và thu hồi giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa. Đây là những “cánh cửa” pháp lý đầu tiên cho doanh nghiệp muốn tham gia sân chơi mới.

Chính phủ ban hành Nghị quyết 05/2025/NQ-CP được xem là bước ngoặt quan trọng trong quản lý tài sản mã hóa. Ảnh: Đức Thanh

Bộ Tài chính cũng đã thành lập Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa. Song song đó, Đảng ủy Cơ quan Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã công bố quyết định thành lập Chi bộ Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa, thể hiện quyết tâm kiện toàn tổ chức, tăng cường vai trò lãnh đạo trong lĩnh vực đặc thù, nhạy cảm.

Ngay khi hành lang pháp lý được xác lập, nhiều doanh nghiệp đã khẩn trương củng cố vốn và nhân sự để đón đầu cơ hội. Công ty cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX) - thuộc hệ sinh thái của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) cho biết đã chuẩn bị đầy đủ các điều kiện tham gia chương trình thí điểm. Doanh nghiệp đang thực hiện những bước cuối cùng để nâng vốn điều lệ lên 10.000 tỷ đồng theo yêu cầu.

Theo ông Nguyễn Hồng Trung - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc CAEX, công ty đã sẵn sàng về hạ tầng công nghệ, xây dựng đội ngũ chuyên gia và hoàn thiện khung hợp tác quốc tế. Định hướng của CAEX là phát triển nền tảng bảo đảm an toàn, bảo mật cao, đồng thời mang lại trải nghiệm mượt mà và đa dạng sản phẩm cho nhà đầu tư.

Trong khi đó, Công ty cổ phần Công nghệ số SSI (SSID) cũng đã nâng vốn điều lệ nhằm đẩy mạnh hệ sinh thái tài chính số, blockchain và chuẩn bị cho việc thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Nhiều công ty chứng khoán khác cũng đã đánh tiếng quan tâm lĩnh vực tài sản số, tài sản mã hoá. Công ty cổ phần Chứng khoán HD (HDS) vừa hoàn tất lấy ý kiến cổ đông bằng văn bản để thông qua phát hành cổ phiếu tăng vốn điều lệ, với giá chào bán dự kiến 20.000 đồng/cổ phiếu. Nếu phân phối thành công, HDS có thể thu về hơn 7.300 tỷ đồng, trong đó 1.470 tỷ đồng sẽ được dùng để góp vốn vào một doanh nghiệp sàn giao dịch tài sản mã hóa; Công ty Cổ phần Sàn giao dịch tài sản mã hóa HD, dự kiến có vốn điều lệ 10.000 tỷ đồng. Diễn biến trên phản ánh một cuộc đua về vốn, công nghệ và nhân lực đang hình thành. Tuy nhiên, khác với các giai đoạn trước đây, cuộc đua lần này diễn ra dưới sự giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý.

Phân loại nhà đầu tư theo mức độ chấp nhận rủi ro

Dù khung pháp lý đã mở ra, các chuyên gia cảnh báo tài sản mã hóa vốn có mức độ rủi ro rất cao, với biến động giá có thể vượt xa những chuẩn mực truyền thống.

TS Nguyễn Trí Hiếu - chuyên gia tài chính ngân hàng đề xuất cơ quan quản lý thiết lập hệ thống xếp hạng tín nhiệm riêng cho các đơn vị vận hành sàn giao dịch. Chỉ những đơn vị đạt mức tín nhiệm cao, có hệ thống dự trữ thanh khoản minh bạch mới được phép tiếp nhận tiền của nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, cần xây dựng biểu thuế đặc thù cho hoạt động kinh doanh tài sản số nhằm hạn chế tình trạng “chảy máu” ngoại tệ ra nước ngoài. Việc hợp pháp hóa đi kèm thu thuế không chỉ tăng nguồn thu ngân sách mà còn tạo cơ sở pháp lý bảo hộ nhà đầu tư khi phát sinh tranh chấp.

Một vấn đề đáng lưu ý là cơ chế bảo hiểm. Nếu chỉ cho phép giao dịch mà chưa có quy định về bảo hiểm tiền gửi hoặc cơ chế bồi thường phù hợp, người chịu rủi ro lớn nhất vẫn là các cá nhân thiếu kiến thức chuyên sâu. Sự tham gia của các doanh nghiệp bảo hiểm sẽ góp phần củng cố niềm tin và tạo lớp đệm an toàn cho thị trường.

Ở góc độ quản trị, ông Phan Đức Trung - Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam nhấn mạnh, nhiều tổ chức hiện chú trọng “khẩu vị lợi ích” mà chưa quan tâm đúng mức đến “khẩu vị rủi ro”. Các chương trình ưu đãi phí, hoa hồng dễ khiến nhà đầu tư nhầm lẫn giữa tiền gửi tiết kiệm và tài sản đầu tư mạo hiểm. Theo ông Trung, phân loại nhà đầu tư theo mức độ chấp nhận rủi ro là nguyên tắc cốt lõi. Nhà đầu tư cần tự trang bị kiến thức, phân bổ danh mục hợp lý giữa vàng, bất động sản và tài sản số, thay vì dồn toàn bộ nguồn lực vào một kênh duy nhất.

Để tăng cường an toàn hệ thống, chuyên gia đề xuất thành lập “Quỹ dự phòng an ninh mạng quốc gia” dành riêng cho các sàn giao dịch tài sản mã hóa, được trích từ một phần lợi nhuận của các đơn vị được cấp phép để bồi thường khi xảy ra sự cố kỹ thuật ngoài ý muốn. Đồng thời, cần xây dựng “Cơ sở dữ liệu định danh tài sản số quốc gia” theo dõi lịch sử luân chuyển tài sản, qua đó phòng ngừa rửa tiền và các hoạt động phi pháp.