Áp lực địa chính trị và biến số giá dầu

Thông thường, giai đoạn đầu năm gắn với “hiệu ứng tháng Giêng” - hiện tượng thị trường tăng điểm mạnh, đặc biệt ở nhóm cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ. Tuy nhiên, thị trường chứng khoán bước vào tháng 3 được dự báo sẽ tiềm ẩn nhiều biến động hơn thường lệ. Áp lực điều chỉnh có thể gia tăng khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông và sự rung lắc của thị trường quốc tế ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư.

Bên cạnh yếu tố bên ngoài, tháng 3 cũng là thời điểm nhạy cảm với nhiều sự kiện quan trọng. Thị trường bước vào giai đoạn đánh giá giữa kỳ cho mục tiêu nâng hạng, trong khi các quỹ ETF dự kiến cơ cấu danh mục, có thể tạo biến động cục bộ ở một số cổ phiếu vốn hóa lớn. Đồng thời, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) có thể đưa ra các quyết định liên quan đến lãi suất dựa trên dữ liệu mới về thị trường lao động, qua đó tác động tới dòng vốn toàn cầu và tỷ giá.

Thị trường tháng 3/2026 được dự báo vận động đan xen giữa các phiên tăng điểm và rung lắc kỹ thuật. Ảnh: An Thư

Theo thống kê của Chứng khoán VPBank (VPBankS), trong các cuộc xung đột quân sự lớn trước đây, những chỉ số toàn cầu như S&P 500 thường phản ứng tiêu cực trong ngắn hạn do lo ngại giá dầu leo thang và áp lực lạm phát gia tăng. Tuy nhiên, với thị trường Việt Nam, mức độ tác động trực tiếp thường không quá lớn. VN-Index chủ yếu chịu ảnh hưởng qua kênh tâm lý, biến động tỷ giá, giá dầu và dòng vốn ngoại hơn là từ bản thân sự kiện quân sự.

Rủi ro đáng lưu ý nhất hiện nay, theo VPBankS, nằm ở khả năng gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu nếu Eo biển Hormuz bị hạn chế lưu thông kéo dài. Đây là tuyến vận chuyển khoảng 20 - 22% nguồn cung dầu toàn cầu và phần lớn khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Trung Đông đi qua.

Trong kịch bản tiêu cực, nguồn cung suy giảm đột ngột có thể đẩy giá dầu tăng thêm 10 - 50 USD/thùng, thậm chí lên vùng 90 - 150 USD/thùng. Khi đó, áp lực lạm phát toàn cầu có thể quay trở lại, ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ và tâm lý thị trường. Giá nhiên liệu tăng sẽ tác động trực tiếp đến chi phí đầu vào của doanh nghiệp, qua đó ảnh hưởng tới biên lợi nhuận và kỳ vọng tăng trưởng.

Vàng nhiều khả năng tiếp tục phát huy vai trò tài sản trú ẩn an toàn. Nhóm cổ phiếu dầu khí trong nước có thể hưởng lợi ngắn hạn nhờ kỳ vọng giá bán cải thiện.

Mức độ phân hóa cao giữa các nhóm ngành

Theo ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng cá nhân của Chứng Khoán Yuanta Việt Nam, các nghiên cứu thực nghiệm trên S&P 500 cho thấy, sau khi xảy ra xung đột quân sự, chỉ số này thường mất trung bình 22 phiên để tạo đáy và khoảng 47 phiên để phục hồi về mức điểm trước sự kiện. Đáng chú ý, mức độ tác động từ các sự kiện tại Trung Đông thường thấp hơn so với các khu vực khác.

Diễn biến này hàm ý rằng, nếu thị trường Việt Nam xuất hiện nhịp điều chỉnh trong tháng 3, nhiều khả năng đó là phản ứng mang tính chu kỳ ngắn hạn hơn là sự đảo chiều xu hướng dài hạn, với điều kiện các yếu tố vĩ mô trong nước vẫn ổn định. Thanh khoản cải thiện gần đây cho thấy dòng tiền nội vẫn đóng vai trò chủ đạo, giúp thị trường có “đệm” hấp thụ thông tin tiêu cực từ bên ngoài.

Dù vậy, khi VN-Index tiệm cận vùng kháng cự mạnh 1.900 điểm, áp lực chốt lời là khó tránh khỏi, đặc biệt ở các cổ phiếu đã tăng nóng. Thị trường tháng 3/2026 vì thế được dự báo vận động đan xen giữa các phiên tăng điểm và rung lắc kỹ thuật, với mức độ phân hóa cao giữa các nhóm ngành.

Trong bối cảnh đó, chiến lược đầu tư cần đặt trọng tâm vào quản trị rủi ro và kỷ luật danh mục. Đại diện VPBankS cho rằng, sai lầm phổ biến của nhà đầu tư cá nhân là chốt lời quá sớm cổ phiếu tăng mạnh, trong khi tiếp tục nắm giữ các mã suy yếu với kỳ vọng “hòa vốn”. Việc bán cổ phiếu chiến thắng và giữ cổ phiếu thua lỗ không chỉ làm suy giảm hiệu quả đầu tư mà còn triệt tiêu sức mạnh của lãi kép trong dài hạn.

Thực tế cho thấy, nhiều cổ phiếu trên thị trường Việt Nam có thể duy trì động lượng tăng giá 6 - 9 tháng, thậm chí 12 - 15 tháng nếu được hỗ trợ bởi tăng trưởng lợi nhuận và dòng tiền tổ chức. Vì vậy, nguyên tắc nắm giữ đủ dài với cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt, đồng thời cắt giảm sớm các vị thế suy yếu, tiếp tục là chiến lược phù hợp trong môi trường biến động lớn.

Tổng hợp các yếu tố, xu hướng chủ đạo của VN-Index trong tháng 3 vẫn nghiêng về kịch bản tích cực nhờ thanh khoản cải thiện và nền tảng vĩ mô trong nước ổn định. Tuy nhiên, khả năng xuất hiện các nhịp điều chỉnh kỹ thuật là hiện hữu khi chỉ số tiến gần vùng cản mạnh và chịu tác động từ thông tin quốc tế.