Sóng thoái vốn nhà nước chưa hạ nhiệt
Trở lại giao dịch sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, cổ phiếu ILS của Công ty cổ phần Đầu tư Thương mại và Dịch vụ Quốc tế trở thành điểm sáng trên sàn chứng khoán khi tăng giá tới 42%. Thông tin về kế hoạch đấu giá toàn bộ cổ phần nắm giữ của cổ đông lớn nhất - Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội công bố hôm hôm 25/2 đã kích hoạt đà tăng giá của cổ phiếu.
Theo kế hoạch, cổ đông nhà nước sẽ bán đấu giá công khai toàn bộ 16,2 triệu cổ phần, tương đương 45% vốn điều lệ, trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX). Phiên đấu giá dự kiến diễn ra sáng ngày 20/3/2026 với giá khởi điểm 18.180 đồng/cổ phiếu.
 |
| Nhìn lại giai đoạn cuối năm 2025, sức nóng của hoạt động thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp vẫn cho thấy sự trở lại rõ nét. Ảnh: Đức Thanh |
ILS hoạt động trong lĩnh vực logistics, cung ứng và quản lý lao động, khai thác cảng cạn ICD Mỹ Đình với diện tích 47.000 m2. Đáng chú ý, cổ phiếu này vẫn đứng vững trước "cơn gió ngược" từ xung đột leo thang tại Trung Đông khiến thị trường toàn cầu và Việt Nam điều chỉnh mạnh đầu tháng 3/2026. Đến ngày 5/3, thị giá cổ phiếu ILS vượt 33.000 đồng/cổ phiếu, cao hơn khoảng 83% so với giá khởi điểm đấu giá.
Những ngày đầu năm 2026, một số phiên đấu giá thực tế lại rơi vào tình trạng trầm lắng. Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) đã không tổ chức thành công đợt đấu giá cổ phần tại Công ty cổ phần Nông sản Thực phẩm Xuất khẩu Cần Thơ. Phiên bán đấu giá cổ phần của SCIC tại Công ty cổ phần Trà Bắc vào giữa tháng 1/2026 cũng phải dừng tổ chức.
Dù vậy, nhìn lại giai đoạn cuối năm 2025, sức nóng của hoạt động thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp vẫn cho thấy sự trở lại rõ nét. Điển hình như phiên bán đấu giá gần 6,4 triệu cổ phiếu Giầy Thượng Đình (GTD) cũng thuộc sở hữu Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội, phiên đấu giá hơn 24,9 triệu cổ phần Petrosetco (PET) do PetroVietnam thu hút 6 nhà đầu tư cá nhân mua trọn lô. SCIC cũng ghi dấu ấn với thương vụ bán toàn bộ cổ phần tại Viettronics cho Geleximco trị giá hơn 2.562 tỷ đồng và bán trọn lô cổ phần tại Viwaseen với giá hơn 1.231 tỷ đồng dù vẫn có nhiều phiên đấu giá không thành.
Động lực mới trong giai đoạn chuyển mình
Năm 2026, bức tranh thoái vốn nhà nước được kỳ vọng có thêm động lực nhờ những cơ chế chính sách rõ ràng hơn. Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước chỉ rõ sẽ có chính sách khuyến khích phát triển doanh nghiệp nhà nước (DNNN) quy mô lớn thông qua tăng vốn điều lệ, bao gồm cho phép sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hoá, thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp hay tăng tỉ lệ lợi nhuận sau thuế để lại doanh nghiệp...
Cụ thể hóa tinh thần này, Nghị quyết 29-NQ/CP về Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW giao Bộ Tài chính nghiên cứu, báo cáo Chính phủ sửa đổi pháp luật về quản lý và đầu tư vốn nhà nước, ngân sách, thuế để bổ sung chính sách cho phép các doanh nghiệp mạnh, quy mô lớn, đóng vai trò dẫn dắt sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
| Bảo đảm hiệu quả nguồn vốn đầu tư của Nhà nước Tại Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước, đối với doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống, các bộ, ngành, địa phương được giao xây dựng kế hoạch chuyển giao vốn nhà nước. Cụ thể, thực hiện theo hướng chuyển giao cho doanh nghiệp có chức năng kinh doanh và đầu tư vốn nhà nước, doanh nghiệp nhà nước cùng ngành nghề để quản lý, đầu tư phát triển, thực hiện trách nhiệm của chủ sở hữu đối với phần vốn góp của Nhà nước tại doanh nghiệp (tái cơ cấu, bổ sung vốn hoặc thoái vốn), bảo đảm hiệu quả nguồn vốn đầu tư của Nhà nước. |
Cùng với đó, nâng chuẩn quản trị cũng là vấn đề được đặt ra với yêu cầu tăng cường đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống quản trị doanh nghiệp. Mục tiêu đến năm 2030, 100% DNNN thực hiện quản trị hiện đại trên nền tảng số, 100% tập đoàn và tổng công ty áp dụng nguyên tắc quản trị OECD.
Ở góc độ thị trường vốn, mới đây, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã yêu cầu DNNN và công ty con rà soát tư cách công ty đại chúng theo Luật Chứng khoán sửa đổi và Luật số 68/2025/QH15.
Theo Nghị định 366/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật 68/2025/QH15, chậm nhất trong quý I năm đầu tiên của kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ phải ban hành chiến lược phát triển. Nhiều tập đoàn nhà nước lớn kỳ vọng năm 2026 là năm đầu tiên triển khai chiến lược giai đoạn 2026 - 2030 với không gian chính sách mới.
Đánh giá về nguy cơ nhiều "ông lớn" doanh nghiệp có vốn nhà nước trên sàn đang chưa đáp ứng yêu cầu công ty địa chúng, ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển khách hàng cá nhân, Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam nhận định rủi ro hủy tư cách công ty đại chúng và hủy niêm yết là thấp. Cùng với đó, ông Minh kỳ vọng làn sóng thoái vốn có thể lặp lại chu kỳ 2016 - 2018 khi chính sách, quyết tâm và nhu cầu thị trường gặp nhau.
Với chiến lược phát triển rõ ràng, hoạt động thoái vốn không chỉ mang về nguồn thu ngân sách mà còn trở thành động lực nâng chất lượng quản trị công ty tại nhiều doanh nghiệp niêm yết.
