Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn đối diện nhiều rào cản

Tại Hội nghị đối thoại với các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố năm 2026, do Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì sáng 16/4, cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa đã phản ánh những “điểm nghẽn” về vốn, đất đai, thủ tục và chuyển đổi số.

Bà Nguyễn Minh Thu - Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Đào tạo doanh nhân APEC cho biết, Hiệp hội ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực của thành phố trong cải cách thủ tục hành chính, thúc đẩy chuyển đổi số và duy trì các kênh đối thoại với doanh nghiệp...

Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Minh Thu, những cải thiện đó vẫn chưa đủ để tháo gỡ triệt để khó khăn. Doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện vẫn đối diện nhiều rào cản, từ tiếp cận nguồn lực đến chi phí vận hành. Trên cơ sở đó, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội đã đưa ra nhóm kiến nghị trọng tâm nhằm cải thiện môi trường kinh doanh.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì hội nghị.

Một trong những vấn đề nổi cộm nhất là tiếp cận vốn tín dụng. Doanh nghiệp nhỏ và vừa thường thiếu tài sản bảo đảm, trong khi thủ tục vay vốn kéo dài và yêu cầu khắt khe. Hiệp hội đề xuất đẩy mạnh các hình thức tín dụng dựa trên đơn hàng và phát huy hiệu quả của quỹ bảo lãnh tín dụng.

Vấn đề đất đai và mặt bằng sản xuất cũng là “điểm nghẽn” lớn. Hiệp hội kiến nghị cần công khai quỹ đất, bố trí hợp lý trong các cụm công nghiệp và có chính sách hỗ trợ chi phí ban đầu. Ngoài ra, các thủ tục liên quan đến đầu tư, xây dựng, môi trường và phòng cháy, chữa cháy cần được liên thông và rút ngắn thời gian xử lý.

Không dừng lại ở đó, doanh nghiệp cũng đề xuất tăng cường hỗ trợ chuyển đổi số, đổi mới công nghệ, xúc tiến thương mại và phát triển logistics - những yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập.

Đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp trẻ, ông Trần Văn Minh - Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Doanh nghiệp trẻ Hà Nội chia sẻ, hơn 3.300 hội viên của Hội ghi nhận sự đồng hành của thành phố thông qua nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực, đặc biệt là các chương trình giai đoạn 2026 - 2030 và việc đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến.

Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại nhiều khó khăn. Ông Trần Văn Minh chỉ ra rằng, chi phí mặt bằng hiện chiếm khoảng 25% tổng vốn đầu tư, nhưng lại không thể sử dụng làm tài sản thế chấp khi doanh nghiệp trả tiền thuê đất hằng năm. Điều này khiến doanh nghiệp thiếu nguồn lực để tái đầu tư, đặc biệt trong công nghệ.

Bên cạnh đó, lãi suất và chính sách tín dụng còn biến động, gây khó khăn cho việc xây dựng kế hoạch dài hạn. Trong lĩnh vực chuyển đổi số, doanh nghiệp nhỏ và vừa đang đối mặt với “3 thiếu”: thiếu tài chính, thiếu định hướng và thiếu nhân lực công nghệ.

Từ thực tế này, Hội Doanh nghiệp trẻ Hà Nội kiến nghị thành phố xem xét cơ chế cho phép sử dụng quyền thuê đất làm tài sản bảo đảm vay vốn hoặc có chính sách bảo lãnh tín dụng trung và dài hạn. Đồng thời, cần phát triển các giải pháp chuyển đổi số dùng chung với chi phí thấp, phù hợp với quy mô doanh nghiệp nhỏ.

Ngoài ra, tại hội nghị, doanh nghiệp nêu khó khăn xoay quanh 6 nhóm vấn đề chính. Trong lĩnh vực công thương, kiến nghị tập trung vào ưu đãi vốn cho công nghiệp hỗ trợ, phát triển khu công nghiệp chuyên sâu và tăng kết nối cung - cầu với doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài; đề xuất xây dựng trung tâm logistics quy mô quốc gia cũng được đưa ra nhằm giảm chi phí và nâng sức cạnh tranh...

Đối với lĩnh vực du lịch, các doanh nghiệp kiến nghị mở rộng miễn thị thực, tăng phối hợp liên ngành. Thủ tục hành chính nói chung vẫn bị phản ánh còn phức tạp, thiếu thống nhất, đặc biệt trong cấp phép lao động cho người nước ngoài...

Tạo cú hích chính sách cho doanh nghiệp phát triển

Phát biểu tại hội nghị, ông Bùi Anh Tuấn - Cục trưởng Cục Phát triển Doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) đánh giá, Hà Nội có số lượng lớn doanh nghiệp đang hoạt động. Vì vậy, phát triển doanh nghiệp Thủ đô không chỉ là vấn đề riêng của Hà Nội, mà còn tác động trực tiếp đến tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội của cả nước.

Ông Bùi Anh Tuấn ghi nhận, nhiều địa phương đã tổ chức các hoạt động gặp gỡ, đối thoại với doanh nghiệp, song Hà Nội là địa phương đầu tiên tổ chức đối thoại chuyên sâu với riêng cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa, với sự tham dự trực tiếp của lãnh đạo thành phố và người đứng đầu các sở, ngành. Điều này thể hiện sự quan tâm rất sâu sắc của thành phố đối với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Ông Bùi Anh Tuấn - Cục trưởng Cục Phát triển Doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) phát biểu tại hội nghị.

Dẫn lại chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc “chuẩn bị tổ để đón đại bàng, đồng thời tạo dựng những cánh đồng cho đàn ong lấy mật”, ông Bùi Anh Tuấn cho rằng, hội nghị đối thoại là minh chứng cụ thể cho cách làm thiết thực đó, khi thành phố không chỉ hướng đến thu hút các doanh nghiệp lớn, mà còn chú trọng nuôi dưỡng, phát triển khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Về phía Bộ Tài chính, ông Bùi Anh Tuấn cho biết đã ghi nhận đầy đủ các ý kiến, kiến nghị của doanh nghiệp. Nhiều nội dung không chỉ là vấn đề riêng của Hà Nội, mà còn là khó khăn chung, liên quan đến cơ chế, chính sách phát triển doanh nghiệp trên phạm vi cả nước.

Bộ Tài chính đang triển khai sửa đổi toàn diện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa sau 8 năm thực hiện. Việc sửa đổi sẽ tập trung đổi mới nội dung, phương thức hỗ trợ và cơ chế đánh giá theo hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm thụ hưởng, bảo đảm hỗ trợ đúng nhu cầu thực tiễn, công khai, minh bạch. Ông Bùi Anh Tuấn kỳ vọng, với những đổi mới này, doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ thực sự trở thành trung tâm của chính sách hỗ trợ và có điều kiện phát triển bền vững hơn trong thời gian tới.

Phát biểu bế mạc hội nghị, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định, việc lắng nghe doanh nghiệp không dừng lại ở hội nghị, mà sẽ được duy trì thường xuyên.

Ông Vũ Đại Thắng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế còn tồn tại như cải cách hành chính chưa đồng bộ, thủ tục còn phức tạp, sự phối hợp giữa các cơ quan chưa chặt chẽ. Đặc biệt, vẫn còn tình trạng một bộ phận cán bộ chưa thực sự đồng hành cùng doanh nghiệp và thành phố sẽ có giải pháp khắc phục.

Hà Nội xác định doanh nghiệp là trung tâm và động lực của tăng trưởng. Chính quyền sẽ chuyển mạnh từ “quản lý” sang “phục vụ”, đẩy mạnh cải cách hành chính, cắt giảm chi phí và nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội yêu cầu các sở, ngành phải trả lời kiến nghị của doanh nghiệp trong vòng tối đa 30 ngày, đồng thời thực hiện nghiêm yêu cầu cắt giảm ít nhất 50% thủ tục hành chính không cần thiết.

Bên cạnh các giải pháp từ phía chính quyền, ông Vũ Đại Thắng cũng nhấn mạnh vai trò chủ động của doanh nghiệp. Theo đó, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo và tăng cường liên kết để hình thành chuỗi giá trị./.