Đây là một trong những hoạt động nhằm cụ thể hóa định hướng chiến lược từ lãnh đạo cấp cao hai nước Việt Nam - Trung Quốc trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, từ ngày 14 - 17/4/2026.

Kết thúc chuyến thăm, hai bên đã ra “Tuyên bố chung về việc tiếp tục làm sâu sắc quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, thúc đẩy xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam - Trung Quốc có ý nghĩa chiến lược ở mức độ cao hơn trong thời kỳ mới”.

Theo đó, một trong những trọng tâm hợp tác là đẩy nhanh kết nối hạ tầng biên giới, đặc biệt trong lĩnh vực đường sắt, đường bộ và cửa khẩu, hướng tới mở rộng các tuyến vận tải liên thông sang Trung Á và châu Âu để thúc đẩy thương mại, logistics.

Trong lĩnh vực đường sắt, hai bên đánh giá cao việc phía Trung Quốc hỗ trợ Việt Nam sớm hoàn thành báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đầu tư xây dựng đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, cũng như hỗ trợ lập quy hoạch chi tiết các tuyến Đồng Đăng - Hà Nội và Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng.

Phát biểu tại sự kiện, ông Đặng Sỹ Mạnh - Chủ tịch Hội đồng thành viên VNR cho biết, VNR đang tập trung thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược. Một là, khai thác an toàn, hiệu quả mạng đường sắt quốc gia hiện hữu. Hai là, chuẩn bị sẵn sàng để tham gia xây dựng các tuyến đường sắt mới, đường sắt đô thị và tiếp nhận vận hành các tuyến đường sắt quốc gia mới, đường sắt tốc độ cao khi được Nhà nước giao, cũng như phát triển công nghiệp đường sắt theo hướng hiện đại, từng bước tự chủ.

Tổng công ty Đường sắt Việt Nam và Tập đoàn Metro Quảng Châu ký thỏa thuận hợp tác chiến lược. Ảnh: VNR.

Về lộ trình phát triển giao thông công cộng tại hai “đầu tàu” kinh tế, ông Đặng Sỹ Mạnh thông tin, theo quy hoạch, đến năm 2035, tại TP. Hà Nội sẽ đưa vào khai thác thêm 7 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 397,8 km, đáp ứng 35 - 40% thị phần vận tải hành khách công cộng. Sau năm 2035, tiếp tục đưa vào khai thác thêm 5 tuyến mới và kéo dài 4 tuyến hiện hữu.

Tại TP. Hồ Chí Minh, đến năm 2035 sẽ khai thác 6 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 183 km, đảm nhận 30 - 40% thị phần vận tải. Giai đoạn sau năm 2035, TP. Hồ Chí Minh mở thêm 4 tuyến mới và kéo dài 5 tuyến với tổng chiều dài khoảng 327 km.

Hiện VNR và Tập đoàn Metro Quảng Châu đang hợp tác chào giá cung cấp gói thầu ủy thác vận hành đường sắt nhẹ tại Phú Quốc; hướng tới các dự án đường sắt đô thị khác như tuyến Bàu Bàng - Cái Mép (TP. Hồ Chí Minh) và hợp tác đào tạo nguồn nhân sự cho các dự án.

Với mong muốn tăng cường trao đổi, hợp tác với các doanh nghiệp trên địa bàn TP. Quảng Châu trên tinh thần hữu nghị, tin cậy và cùng phát triển, Chủ tịch VNR đề xuất Metro Quảng Châu chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật về mô hình quản lý, vận hành các tuyến đường sắt liên đô thị, đường sắt điện khí hóa khổ tiêu chuẩn, vận tốc 200 km/giờ trở xuống của Việt Nam; quản lý vận hành dự án và phát triển mô hình đô thị gắn kết giao thông công cộng (TOD) và xây dựng giao thông đường sắt thông minh.

Đánh giá cao vai trò chiến lược của VNR trong phát triển hạ tầng đường sắt, ông Lại Chí Hồng - Phó Thị trưởng TP. Quảng Châu thống nhất với đề xuất của Chủ tịch Hội đồng thành viên VNR Đặng Sỹ Mạnh; đồng thời, đề nghị hai bên sớm thành lập một liên danh để xúc tiến các dự án, khi đó, sẽ đóng góp quan trọng vào mục tiêu hiện đại hóa mạng lưới đường sắt quốc gia Việt Nam đạt quy mô 7.000 km theo quy hoạch đã phê duyệt.