Thực hiện chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật năm 2025, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đang tổ chức lấy ý kiến rộng rãi các đơn vị, tổ chức, cá nhân đối với Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 98/2020/TT-BTC ngày 16/11/2020, hướng dẫn hoạt động và quản lý quỹ đầu tư chứng khoán.
Theo Ban soạn thảo, việc sửa đổi là yêu cầu cấp thiết nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng và Chính phủ về phát triển thị trường vốn, thúc đẩy ngành quản lý quỹ trở thành một kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế. Sau gần 5 năm triển khai, Thông tư số 98/2020/TT-BTC đã góp phần tạo khung pháp lý nền tảng cho hoạt động quỹ đầu tư chứng khoán; song thực tiễn thị trường và nhu cầu phát triển các sản phẩm mới đòi hỏi việc tiếp tục hoàn thiện quy định quản lý.
Theo số liệu thống kê, ngành quỹ đầu tư chứng khoán ở Việt Nam trong thời gian gần 05 năm qua đã có sự tăng trưởng tích cực về loại hình, quy mô hoạt động và chất lượng hoạt động. Tính đến cuối tháng 9/2025, toàn ngành quỹ có 43 công ty quản lý quỹ đang hoạt động. Tổng tài sản quản lý của các công ty quản lý có sự tăng trưởng, theo đó tổng giá trị tài sản quản lý tại các công ty quản lý quỹ cuối tháng 9/2025 đạt khoảng 806 nghìn tỷ đồng, tăng gần 2 lần so với cuối năm 2020 (435 nghìn tỷ đồng). Trung bình trong 10 năm gần đây, tốc độ tăng trưởng tài sản quản lý (AUM) của các công ty quản lý quỹ là hơn 20%/năm.
 |
| Hoàn thiện khung pháp lý cho ngành quỹ: Đa dạng sản phẩm, thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý. Ảnh: T.L |
| Trung bình trong 5 năm gần đây, tốc độ tăng trưởng giá trị tài sản ròng của các quỹ là 10%/năm. Tỷ suất lợi nhuận trung bình của các quỹ trong năm 2024 đạt 13%, cao hơn so với mức tăng trưởng của chỉ số Vn-Index (12%) và lãi suất tiền gửi ngân hàng (5-6%/năm). |
Về hoạt động quản lý quỹ, tính đến cuối tháng 9/2025, số lượng quỹ đầu tư chứng khoán được cấp phép tại Việt Nam là 126 quỹ. Trong đó, có 91 quỹ đại chúng, chiếm 72% tổng số lượng quỹ đầu tư chứng khoán. Tổng giá trị tài sản ròng (NAV) của các quỹ đạt gần 106 nghìn tỷ đồng, tăng khoảng 88% so với cuối năm 2020.
Mặc dù đã đạt được những kết quả nhất định, ngành quỹ tại Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để mở rộng khi tổng tài sản quản lý tại các công ty quản lý quỹ mới chỉ chiếm khoảng 6% GDP, thấp hơn đáng kể so với các nước trong khu vực. Trong thời gian qua, nhà đầu tư cá nhân chiếm đa số, có xu hướng trực tiếp đầu tư thay vì đầu tư thông qua các định chế có năng lực chuyên môn, khả năng kiểm soát rủi ro, các sản phẩm quỹ trên thị trường chưa đa dạng phù hợp với khẩu vị rủi ro và nhu cầu của nhà đầu tư.
Để phát huy hơn nữa tiềm năng của ngành quỹ đối với vai trò huy động vốn trong tình hình mới, nâng cao tính chuyên nghiệp trên thị trường, bảo vệ nhà đầu tư và tháo gỡ những vướng mắc để ngành quỹ phát triển, việc sửa đổi, bổ sung Thông tư là cần thiết. Theo dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung hai loại hình quỹ mới, đồng thời điều chỉnh hoạt động đầu tư của quỹ chỉ số nhằm đa dạng hóa sản phẩm trên thị trường.
Cụ thể, Quỹ đầu tư trái phiếu hạ tầng là quỹ đóng, đầu tư tối thiểu 65% giá trị tài sản ròng vào trái phiếu phát hành để phát triển hạ tầng, công cụ nợ Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, trái phiếu chính quyền địa phương, tiền gửi và chứng chỉ tiền gửi. Loại hình quỹ này nhằm huy động vốn trung - dài hạn cho các dự án hạ tầng, qua đó góp phần thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân và huy động nguồn lực trong xã hội cho phát triển kinh tế - xã hội.
Quỹ đầu tư công cụ thị trường tiền tệ (MMF) là quỹ mở, đầu tư tối thiểu 80% giá trị tài sản ròng vào tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi, công cụ nợ Chính phủ và các tài sản thu nhập cố định ngắn hạn (dưới 12 tháng). Đây là mô hình quỹ phổ biến trên thế giới, phù hợp với nhà đầu tư tìm kiếm sản phẩm có tính thanh khoản cao, rủi ro thấp và khả năng sinh lời ổn định.
Đồng thời, dự thảo cũng sửa đổi quy định về quỹ chỉ số, bổ sung cơ chế phòng ngừa rủi ro và điều chỉnh sai lệch giữa danh mục quỹ và chỉ số tham chiếu, nhằm nâng cao tính minh bạch, tạo điều kiện phát triển các quỹ ETF nội địa, một cấu phần quan trọng của thị trường vốn hiện đại.
Bên cạnh nội dung về sản phẩm, dự thảo Thông tư chú trọng đổi mới phương thức quản lý và chuyển đổi số. UBCKNN cho biết toàn bộ chế độ báo cáo định kỳ của công ty quản lý quỹ, ngân hàng giám sát và đại lý phân phối sẽ được thực hiện bằng phương thức điện tử thông qua Hệ thống cơ sở dữ liệu quản lý quỹ (FMS), thay thế hoàn toàn hình thức nộp báo cáo giấy. Quy định này phù hợp với Quyết định số 412/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về cắt giảm thủ tục hành chính, đồng thời không phát sinh thêm chi phí cho doanh nghiệp do hạ tầng kỹ thuật đã sẵn có.
Dự thảo còn bổ sung cơ chế quản lý thanh khoản cho quỹ mở, cho phép công ty quản lý quỹ áp dụng các biện pháp linh hoạt như đáp ứng một phần lệnh bán, tạm dừng giao dịch chứng chỉ quỹ hoặc áp dụng mức “phòng vệ thanh khoản” nhằm hạn chế rủi ro hệ thống, phù hợp khuyến nghị của Tổ chức quốc tế các Ủy ban Chứng khoán (IOSCO).
Với định hướng hoàn thiện thể chế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư số 98/2020/TT-BTC được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý đồng bộ, khuyến khích phát triển các sản phẩm quỹ thế hệ mới, nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ nhà đầu tư. Đây cũng là bước tiến quan trọng trong lộ trình phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam hiện đại, minh bạch và bền vững theo Chiến lược đến năm 2030./.
