Lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ

Tại Hội nghị gặp mặt và đối thoại doanh nghiệp xuất nhập khẩu năm 2026, một trong những nội dung được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là các chính sách mới trong lĩnh vực hải quan và thuế xuất nhập khẩu.

Lãnh đạo tỉnh Ninh Bình trao Bằng khen tôn vinh đóng góp của doanh nghiệp tại sự kiện. Ảnh: Hải Anh

Đại diện Chi cục Hải quan Khu vực IV đã giới thiệu hàng loạt điểm mới quan trọng, thể hiện rõ định hướng cải cách, hiện đại hóa và đồng hành cùng doanh nghiệp.

Điểm nhấn đáng chú ý là những sửa đổi trong Luật Hải quan (có hiệu lực từ ngày 1/7/2025), được đánh giá là bước chuyển thực chất nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang thu hút mạnh dòng vốn đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao.

Theo đó, chính sách ưu tiên được mở rộng cho các doanh nghiệp hoạt động trong các ngành mũi nhọn như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số. Khác với trước đây, doanh nghiệp không còn bị ràng buộc quá nhiều về quy mô kim ngạch hay thời gian tuân thủ, mà tập trung vào các tiêu chí cốt lõi như quản trị, minh bạch tài chính, ứng dụng công nghệ thông tin và tuân thủ pháp luật.

Đây được xem là bước đi mang tính “cởi trói”, tạo điều kiện để nhiều doanh nghiệp tiềm năng tiếp cận cơ chế ưu tiên, qua đó rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Cùng với đó, một thay đổi mang tính thực tiễn cao là quy định về kết nối hệ thống giữa doanh nghiệp và cơ quan hải quan. Thay vì yêu cầu “nối mạng trực tiếp” như trước, luật mới cho phép doanh nghiệp linh hoạt sử dụng phần mềm hoặc hệ thống chia sẻ dữ liệu.

Điều chỉnh này không chỉ giảm áp lực đầu tư công nghệ, mà còn giúp doanh nghiệp bảo mật dữ liệu nội bộ, đồng thời vẫn đảm bảo yêu cầu quản lý của cơ quan nhà nước. Đây là minh chứng rõ nét cho việc hải quan chuyển từ tư duy kiểm soát sang hỗ trợ, tạo thuận lợi.

Đáng chú ý, các vướng mắc kéo dài liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu tại chỗ cũng đã được tháo gỡ. Quy định mới không còn phụ thuộc vào việc xác định thương nhân nước ngoài có hiện diện tại Việt Nam hay không, giúp doanh nghiệp yên tâm triển khai, giảm chi phí và rủi ro pháp lý.

Không chỉ dừng ở Luật Hải quan, các chính sách thuế cũng được điều chỉnh theo hướng đồng bộ và hỗ trợ doanh nghiệp. Luật Thuế giá trị gia tăng mới đã bổ sung hàng hóa xuất khẩu tại chỗ vào đối tượng áp dụng thuế suất 0%, tạo điều kiện thuận lợi trong kê khai và khấu trừ thuế.

Trong khi đó, chính sách miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa phục vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tiếp tục được mở rộng, góp phần thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư vào các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao.

Đặc biệt, Nghị định 167/2025/NĐ-CP sửa đổi các quy định về thủ tục hải quan đã bãi bỏ những nội dung chồng chéo, đồng thời hoàn thiện khung pháp lý theo hướng rõ ràng, minh bạch hơn.

Tổng thể, các chính sách mới cho thấy Hải quan Khu vực IV đang chuyển mạnh sang mô hình “hải quan phục vụ”, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, đồng hành ngay từ khâu thể chế đến thực thi.

Chính quyền cam kết hành động cùng doanh nghiệp

Kết luận hội nghị, ông Nguyễn Thanh Bình, UBND tỉnh Ninh Bình nhấn mạnh, đối thoại không chỉ dừng ở việc lắng nghe, mà phải đi đến hành động cụ thể, giải quyết tận gốc các khó khăn của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, xu hướng bảo hộ gia tăng, tiêu chuẩn thị trường ngày càng khắt khe, doanh nghiệp xuất nhập khẩu được xác định là lực lượng then chốt trong việc mở rộng thị trường, kết nối chuỗi cung ứng và tạo nguồn thu cho ngân sách.

Vì vậy, hỗ trợ doanh nghiệp không chỉ là nhiệm vụ trước mắt, mà còn là giải pháp chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế của địa phương.

UBND tỉnh khẳng định nhất quán quan điểm: chính quyền phải chuyển từ “quản lý” sang “phục vụ”, coi sự phát triển của doanh nghiệp là thước đo hiệu quả điều hành. Tinh thần này bám sát định hướng của Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, với yêu cầu xóa bỏ cơ chế “xin - cho”, giảm rào cản hành chính.

Đáng chú ý, lãnh đạo tỉnh yêu cầu các sở, ngành xử lý dứt điểm các kiến nghị của doanh nghiệp theo nguyên tắc rõ việc, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm. Những vấn đề thuộc thẩm quyền phải giải quyết ngay, không để kéo dài; những nội dung vượt thẩm quyền phải chủ động báo cáo, không để doanh nghiệp chờ đợi.

Thông điệp kỷ luật hành chính cũng được nhấn mạnh: không để xảy ra tình trạng đùn đẩy, né tránh, trả lời chung chung hoặc phát sinh chi phí không chính thức.

Song song với đó, cải cách thủ tục hành chính tiếp tục là trọng tâm. Tỉnh đặt mục tiêu cắt giảm 50% thời gian và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính trong năm 2026 so với năm 2024, đồng thời tiếp tục rà soát, loại bỏ các điều kiện kinh doanh không cần thiết.

Một điểm mới đáng chú ý là việc duy trì cơ chế tiếp doanh nghiệp định kỳ hằng tháng và theo dõi đến cùng kết quả xử lý sau đối thoại. Điều này nhằm đảm bảo đối thoại không chỉ dừng ở hội trường, mà thực sự đi vào thực tiễn.

Về phía doanh nghiệp, lãnh đạo tỉnh cũng đề nghị nâng cao năng lực thích ứng, chủ động tái cấu trúc thị trường, tận dụng các hiệp định thương mại tự do, đẩy mạnh chuyển đổi số và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đồng thời, doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm pháp luật, minh bạch hoạt động, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính và quan tâm đến các yếu tố phát triển bền vững như môi trường, an sinh xã hội.

Khép lại hội nghị, thông điệp được nhấn mạnh không nằm ở lời nói, mà ở hiệu quả thực thi: sự đồng hành của chính quyền phải được đo bằng tốc độ xử lý công việc, bằng kỷ cương công vụ và bằng niềm tin thực chất của doanh nghiệp.