Pháp lý mở đường tài sản số

Tài sản số, từ một khái niệm còn xa lạ cách đây vài năm, nay đã dần trở thành một phần quan trọng trong hệ sinh thái tài chính toàn cầu. Sự bùng nổ của công nghệ blockchain cùng với làn sóng đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực tài chính đã thúc đẩy sự hình thành và phát triển nhanh chóng của thị trường tài sản kỹ thuật số – bao gồm tiền mã hóa, stablecoin và các dạng tài sản số hóa khác.

Tài sản số đang tạo dấu ấn mạnh mẽ trong hệ thống tài chính thế giới. Ảnh minh hoạ.

Tại Việt Nam, mặc dù khung pháp lý cho tài sản số vẫn đang trong quá trình hình thành, sự quan tâm từ phía nhà đầu tư, đặc biệt là thế hệ trẻ ngày càng tăng. Theo ông Lê Hữu Thoại - Giám đốc Tư vấn đầu tư Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), thị trường tài sản số đang trở thành một điểm đến mới mẻ nhưng đầy hấp dẫn. Nhu cầu tìm kiếm các kênh đầu tư thay thế trong bối cảnh tài chính số hóa phát triển mạnh mẽ là xu hướng rõ rệt. Khi được định danh và quản lý đúng cách, tài sản số có thể trở thành phần mở rộng hợp lý trong danh mục đầu tư của nhiều người.

Trên bình diện thế giới, hành lang pháp lý cho tài sản số đang được nhiều quốc gia chú trọng xây dựng. Tại Mỹ, nơi từng duy trì quan điểm cứng rắn với tiền mã hóa, Genius Act về quản lý stablecoin đã chính thức được Tổng thống Donald Trump ký thành luật ngày 18/7/2025. Trong khi đó, Clarity Act về định danh tài sản số mới chỉ dừng ở bước Hạ viện thông qua và đang chờ Thượng viện xem xét. Những động thái này phản ánh xu hướng xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho thị trường crypto tại Mỹ.

Tại Việt Nam, cột mốc đáng chú ý nhất là việc Quốc hội thông qua Luật Công nghiệp Công nghệ số ngày 14/6/2025 – lần đầu tiên luật hóa khái niệm tài sản số. Theo đó, tài sản số được xác định là tài sản dân sự, được phép tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển nhượng và xác thực thông qua môi trường điện tử. Luật có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 và được kỳ vọng sẽ đặt nền móng cho sự phát triển chính thống, minh bạch hơn của thị trường tài sản số.

Bên cạnh đó, luật cũng mở ra các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các mô hình sử dụng tài sản mã hóa trong lĩnh vực công nghệ – tài chính. Một số doanh nghiệp trong nước đã bắt đầu nghiên cứu triển khai sản phẩm đầu tư số, tuy nhiên vẫn chờ đợi hướng dẫn chi tiết từ cơ quan quản lý để bảo đảm tuân thủ quy định mới.

Kỳ vọng mới cho dòng vốn ngoại

Ở góc độ thị trường vốn, Việt Nam hiện cũng đang bước vào giai đoạn quan trọng với kỳ vọng được nâng hạng từ thị trường cận biên lên mới nổi. Dự kiến trong kỳ phân loại tới, tổ chức xếp hạng FTSE Russell sẽ công bố quyết định chính thức. Theo ông Đàm Minh Hưng – Chuyên gia phân tích từ VDSC, Việt Nam đã hoàn thành nhiều tiêu chí kỹ thuật quan trọng như: cho phép giao dịch không cần yêu cầu đủ 100% đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, nâng cấp hệ thống giao dịch và rút ngắn thời gian thanh toán.

Khung pháp lý tài sản số hứa hẹn tạo động lực mới cho thị trường chứng khoán Việt Nam. Ảnh: shutterstock.

“Việc triển khai Cơ chế bù trừ trung tâm (CCP), mặc dù chưa đầy đủ vào thời điểm đánh giá, nếu các quỹ đầu tư lớn cảm thấy thị trường đủ ổn định, việc nâng hạng vẫn có thể tiếp tục tiến triển” - ông Hưng cho biết.

Nếu được nâng hạng, Việt Nam có thể thu hút thêm dòng vốn ngoại đáng kể trong trung hạn, đặc biệt từ các quỹ toàn cầu vốn bị hạn chế đầu tư vào thị trường cận biên. Quan trọng hơn, điều này sẽ tạo động lực nâng cao chuẩn mực minh bạch, cải thiện quản trị doanh nghiệp và củng cố nền tảng phát triển bền vững cho thị trường vốn. Tuy nhiên, theo giới phân tích, để tận dụng tối đa cơ hội này, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện chất lượng doanh nghiệp niêm yết, tăng tính minh bạch và nâng cao năng lực quản trị.

Song hành với tiến trình nâng hạng, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện có thanh khoản ổn định ở mức khoảng 1 - 2 tỷ USD mỗi phiên – cho thấy sức hút bền vững từ dòng tiền trong và ngoài nước. Trong tương lai, khi tài sản số được điều tiết rõ ràng, các công ty chứng khoán có thể mở rộng danh mục sản phẩm bằng việc tích hợp các công cụ đầu tư mới, đáp ứng nhu cầu đa dạng hóa danh mục của nhà đầu tư.

“Với hạ tầng công nghệ đang dần hoàn thiện và kinh nghiệm từ thị trường truyền thống, việc tiếp cận tài sản số không còn là điều xa vời. Nếu được quản lý chặt chẽ, tài sản số sẽ không cạnh tranh, mà bổ sung cho hệ sinh thái tài chính hiện có, tạo thêm giá trị cho cả doanh nghiệp lẫn nhà đầu tư” - ông Thoại nhận định.

Trong bức tranh chung, tài sản số và thị trường chứng khoán không phải hai thực thể tách biệt mà đang dần bổ trợ cho nhau. Một bên là công cụ đầu tư hiện đại, thu hút giới trẻ và nhà đầu tư công nghệ; bên kia là thị trường vốn truyền thống đang tiến dần đến các chuẩn mực quốc tế. Khi cả hai cùng vận hành trong một khuôn khổ pháp lý rõ ràng, minh bạch và hiệu quả, hệ sinh thái tài chính Việt Nam sẽ có thêm động lực để chuyển mình mạnh mẽ hơn trong giai đoạn tới./.