Tạo thuận lợi để người dân tiếp cận phương tiện phát thải thấp

Tại dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin, Bộ Tài chính đề xuất tiếp tục ưu đãi thuế với nhiều loại xe ô tô điện.

Theo Bộ Tài chính, việc tiếp tục áp dụng chính sách ưu đãi thuế đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin có thể mang lại một số tác động tích cực như: Một là, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch, giảm phát thải từ hoạt động giao thông vận tải, cải thiện chất lượng môi trường không khí, nhất là tại các đô thị lớn; đồng thời góp phần giảm ô nhiễm tiếng ồn giao thông.

Hai là, tạo điều kiện thuận lợi hơn để người dân, doanh nghiệp tiếp cận phương tiện phát thải thấp trong bối cảnh thị trường xe điện trong nước đang trong giai đoạn phát triển, chi phí đầu tư ban đầu của xe điện nhìn chung vẫn cao hơn xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Ba là, góp phần hỗ trợ định hướng đầu tư sản xuất, lắp ráp xe điện trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ và từng bước hình thành hệ sinh thái kỹ thuật liên quan, phù hợp với xu thế chuyển đổi công nghệ của ngành công nghiệp ô tô.

Nguồn: Bộ Tài chính. Đồ họa: Phương Anh

Bộ Tài chính cho biết, theo nguồn số liệu được tổng hợp, tổng lượng phát thải được cắt giảm kể từ khi áp dụng chính sách về thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt ưu đãi đối với xe ô tô điện tại Luật số 03/2022/QH15 được áp dụng từ 2022 như sau:

Số lượng xe điện bán ra thị trường năm 2022 là 6.983 xe; năm 2023 bán ra thị trường 32.299 xe; năm 2024, bán ra thị trường 87.871 xe; năm 2025, bán ra thị trường 174.696 xe.

Về lượng phát thải của xe xăng năm 2022 phát thải của xe xăng là 15.083 tấn CO2; năm 2023 phát thải 69.766 tấn CO2; năm 2024 phát thải 189.801 tấn CO2; năm 2025 phát thải 377.343 tấn CO2.

Về lượng phát thải của xe điện năm 2022 phát thải 9.148 tấn CO2; năm 2023 phát thải 42.312 tấn CO2; năm 2024 phát thải 115.111 tấn CO2; năm 2025 phát thải 228.852 tấn CO2.

Tổng lượng phát thải được cắt giảm qua các năm lần lượt là: năm 2022 giảm 5.936 tấn CO2; năm 2023 giảm 27.454 tấn CO2; năm 2024 giảm 74.690 tấn CO2; năm 2025 giảm 148.492 tấn CO2.

Từ thống kê trên có thể thấy, kể từ năm 2022, bắt đầu thực hiện thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt ưu đãi đối với xe điện chạy pin tại thị trường Việt Nam đã mang lại những giảm thiểu đáng kể về lượng khí thải nhà kính. Dựa trên dữ liệu hiệu suất xe điện và các giả định của các cơ quan chức năng, mỗi xe điện giảm khoảng 0,85 tấn CO2 mỗi năm so với xe sử dụng động cơ đốt trong.

Với tổng số trên 300.000 xe điện được tiêu thụ tại thị trường Việt Nam trong giai đoạn 2022 - 2025, tổng lượng khí thải được giảm ước tính khoảng xấp xỉ 256.000 tấn CO2 mỗi năm. Việc giảm thiểu lượng CO2 này hỗ trợ quá trình cắt giảm carbon trong lĩnh vực giao thông vận tải của Việt Nam và góp phần thực hiện cam kết không phát thải ròng được công bố tại COP26.

Tiếp tục ưu đãi thuế đến hết năm 2030

Từ các phân tích nêu trên, tại dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin, Bộ Tài chính đề xuất, gia hạn thời gian áp dụng thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe ô tô chở người và xe chở người bốn bánh có gắn động cơ từ 9 chỗ trở xuống, xe ô tô pick-up chở người áp dụng thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt 3% đến hết ngày 31/12/2030, từ 1/1/2031 áp dụng mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt 11%.

Đối với xe ô tô chở người và xe chở người bốn bánh có gắn động cơ từ 10 đến dưới 16 chỗ áp dụng thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt 2% đến hết ngày 31/12/2030, từ 1/1/2031 áp dụng mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt 7%.

Đối với xe ô tô chở người và xe chở người bốn bánh có gắn động cơ từ 16 đến dưới 24 chỗ áp dụng thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt 1% đến hết ngày 31/12/2030, từ 1/1/2031 áp dụng mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt 4%.

Đối với xe ô tô pick-up chở hàng cabin kép, xe ô tô tải VAN có từ hai hàng ghế trở lên, có thiết kế vách ngăn cố định giữa khoang chở người và khoang chở hàng áp dụng thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt 2% đến hết ngày 31/12/2030, từ 1/1/2031 áp dụng mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt 7%.

Lý giải cho đề xuất này, Bộ Tài chính cho biết, tại Nghị quyết số 93/NQ-CP ngày 6/4/2026, Chính phủ giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án Nghị quyết của Quốc hội về gia hạn thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe ô tô điện chạy pin đến hết năm 2030, trình Chính phủ để trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI theo trình tự, thủ tục rút gọn theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Bộ Tài chính cho rằng, thuế tiêu thụ đặc biệt đang đóng vai trò đẩy mạnh tiêu dùng xe điện, tạo động lực thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp xe điện. Trong bối cảnh các cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26 đang được triển khai mạnh mẽ, việc gia hạn ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt đến hết năm 2030 sẽ góp phần đảm bảo tính nhất quán của chính sách với các mục tiêu về bảo vệ môi trường, phát triển bền vững và giảm ô nhiễm đô thị, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong bối cảnh biến động mạnh về giá, hỗ trợ ổn định thị trường, thúc đẩy chuyển dịch từ phương tiện sử dụng nhiên liệu truyền thống sang phương tiện sử dụng các nguồn năng lượng mới, phù hợp với nhu cầu cấp bách trong bối cảnh địa chính trị quốc tế có nhiều biến động, nguồn cung nhiên liệu hóa thạch bị thiếu hụt và giá cao.

Do đó, tiếp tục phát triển xe ô tô điện có gắn động cơ chạy bằng pin được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm phát thải khí nhà kính, giảm ô nhiễm môi trường đô thị và từng bước thay thế phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch theo các mục tiêu, cam kết quốc tế của Việt Nam. Trong đó, quy định gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin là cần thiết và cấp thiết trong bối cảnh hiện nay.

Nêu quan điểm về đề xuất này, ông Đào Công Quyết - Trưởng tiểu ban truyền thông Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam cho rằng, đề xuất của Bộ Tài chính đáp ứng kỳ vọng của rất nhiều nhà sản xuất xe điện. Nếu được Quốc hội thông qua, đây sẽ là nguồn lực rất quan trọng để khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào thị trường xe điện. Việc phát triển mạnh về xe điện sẽ giảm lượng xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch, điều này cũng đồng nghĩa với việc giảm thiểu phát thải các khí gây ô nhiễm môi trường, qua đó góp phần tạo nên cuộc sống xanh hơn./.