Đây là nhấn mạnh của Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan tại Hội thảo Y tế cơ sở Việt Nam trong bối cảnh mới, được Bộ Y tế và Tổ chức Y tế thế giới (WHO) phối hợp tổ chức ngày 26/8 tại Hà Nội.

Xây dựng niềm tin, lấy người dân làm trung tâm

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, y tế cơ sở giữ vai trò quan trọng với nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu hướng tới mục tiêu bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân, bảo đảm công bằng, chất lượng, hiệu quả trong việc chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Văn Nam.

Xác định phát triển y tế cơ sở là ưu tiên xuyên suốt của ngành Y tế, Đảng và Chính phủ đã ban hành các văn bản chỉ đạo, định hướng phát triển y tế cơ sở.

Y tế cơ sở sẽ gắn với rất nhiều nội dung đang được xây dựng và triển khai như Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển, cải thiện dinh dưỡng, chăm sóc sức bà mẹ trẻ em, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, tài chính cho y tế cơ sở...

Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, ưu tiên chăm sóc sức khỏe ban đầu là cam kết quan trọng, toàn cầu về y tế, được thể hiện tại Tuyên bố Alma- Ata (1978) và Tuyên bố Astana (2018).

Ưu tiên này cũng đã nhận được đồng thuận của các quốc gia để bảo đảm sức khỏe cho mọi người, thực hiện mục tiêu bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân và mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2030.

Chăm sóc sức khỏe cho người dân theo hướng toàn diện, lấy con người làm trung tâm, nâng cao năng lực dự phòng càng nhấn mạnh hơn nữa đến vai trò y tế cơ sở. Trong tình hình hiện nay với diễn biến phức tạp của bệnh truyền nhiễm, gánh nặng bệnh không lây nhiễm và các vấn đề y tế khác như già hóa, làm thế nào để tận dụng và phát huy hiệu quả hệ thống y tế cơ sở nhằm cung cấp các dịch vụ dự phòng và chăm sóc sức khỏe đến mỗi người dân tại khắp các vùng miền không phân biệt địa lý, không rào cản tài chính là nhiệm vụ lớn, không những của ngành Y tế mà còn nhiều bộ ngành liên quan.

Trong bối cảnh hiện nay, khi Việt Nam đang chuyển đổi sang mô hình địa phương 2 cấp, y tế cơ sở - y tế xã, phường sẽ có điều chỉnh nhằm phù hợp và thực hiện hiệu quả mục tiêu đề ra. Phân cấp cơ sở khám chữa bệnh theo 3 cấp chuyên môn kĩ thuật (cấp ban đầu, cấp cơ bản và cấp chuyên sâu) thay thế cho việc phân tuyến theo địa giới hành chính và thay đổi về chuyển tuyến khám chữa bệnh, góp phần củng cố và phát triển y tế cơ sở được rõ ràng, nhất quán và hiệu quả hơn.

“Để phát huy đầy đủ vai trò của y tế cơ sở, ngành Y tế cần xây dựng niềm tin của người dân về chất lượng y tế cơ sở trong chăm sóc sức khỏe ban đầu, lấy người dân làm trung tâm, đồng thời hạn chế, loại bỏ các rào cản, tăng khả năng tiếp cận của người dân” - Bộ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh.

Nâng cao chất lượng y tế cơ sở, bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân

Tại hội thảo, ông Saia Ma'u Piukala - Giám đốc WHO khu vực Tây Thái Bình Dương nhấn mạnh, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng về y tế, trong đó có những kết quả có thể sánh ngang với các quốc gia phát triển.

Việt Nam đã có nhiều tiến bộ về chăm sóc sức khỏe ban đầu, đến năm 2024, Việt Nam đã đạt tỷ lệ bao phủ vắc-xin trên 95%, góp phần quan trọng vào quá trình phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch Covid-19 và bảo vệ hàng triệu trẻ em. Mỗi trẻ em được tiêm phòng là mỗi trẻ em được bảo vệ khỏi bệnh tật. Cùng với đó, 94% dân số Việt Nam đã có bảo hiểm y tế, từ các gia đình ở đô thị đến những làng quê xa xôi.

Ông Saia Ma'u Piukala - Giám đốc WHO khu vực Tây Thái Bình Dương phát biểu.

“Nếu như năm 2000, Việt Nam ghi nhận 83 ca tử vong mẹ trên 100.000 ca sinh sống thì đến năm 2023, con số này đã giảm xuống còn 48 ca. Thành tựu này phản ánh những nỗ lực bền bỉ suốt nhiều thập kỷ trong ưu tiên đầu tư cho chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đã đạt được những tiến bộ quan trọng trong giảm thiểu gánh nặng bệnh sốt rét, đồng thời thể hiện cam kết mạnh mẽ trong lộ trình loại trừ bệnh phong và bệnh dại" - ông Saia Ma'u Piukala nói.

Tuy nhiên, Việt Nam vẫn còn phải đối mặt với nhiều khó khăn, trước hết đó là bệnh không lây nhiễm gia tăng, đây chính là 4/5 nguyên nhân gia tăng gánh nặng y tế, dù Việt Nam đã có nhiều giải pháp ứng phó.

Tiếp đến là vấn đề già hòa dân số, sự thay đổi về cơ cấu dân số già, cùng với bệnh không lây nhiễm gia tăng, tình trạng kháng kháng sinh, bệnh nhiễm trùng - truyền nhiễm vẫn thường xuyên gia tăng, xuất hiện càng làm tăng gánh nặng y tế.

"Do vậy, giải pháp là đưa chăm sóc sức khỏe gần dân, cung ứng dịch vụ gần dân nhất thông qua y tế cơ sở để chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân ngay tại nơi họ sinh sống. Đây chính là chìa khóa để chăm sóc sức khỏe nhân dân Việt Nam ngày một tốt hơn bởi y tế cơ sở có thể cung cấp 90% các dịch vụ thiết yếu, cứu sống nhiều người hơn, kéo dài thời gian sống khỏe mạnh và giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế" - ông Saia Ma'u Piukala cho biết.

Tại hội thảo, các chuyên gia trong nước và quốc tế đã cùng trao đổi, thảo luận về nhiều nội dung liên quan đến tài chính cho y tế cơ sở, thực hiện khám chữa bệnh ở trạm y tế xã, phường theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; các công tác đấu thầu mua sắm, cơ chế thanh toán chi phí khám chữa bệnh.../.