Các nhà thầu “oằn lưng” trong cơn bão giá

Chưa kịp nghỉ ngơi sau chuỗi ngày dài thức trắng đêm túc trực ở công trường mà công ty mới nhận xây dựng từ hồi tháng 3/2025, Trung Đức - Giám đốc một nhà thầu xây dựng tư lại phải đau đầu tính toán lại các phương án thi công khi theo thông báo mới nhất của một số chủ cửa hàng, từ ngày 8/9/2025, giá bán thép xây dựng sẽ được điều chỉnh tăng thêm từ 200.000 - 350.000 đồng/tấn tùy chủng loại và thương hiệu.

Hiện tại, giá thép dao động 14,8 - 15 triệu đồng/tấn, thép thanh vằn khoảng 15,2 - 15,5 triệu đồng/tấn. So với cùng kỳ năm 2024, giá thép hiện cao hơn 5 - 7%. Nếu so với đáy giá đầu quý II/2025 (13,8 - 14 triệu đồng/tấn) thì nay đã tăng hơn 10%. Trong khi đó, nhu cầu xây dựng dân dụng chưa có nhiều khởi sắc, khiến thị trường rơi vào nghịch lý sức cầu còn yếu nhưng giá vẫn tăng.

Bài toán chi phí đầu vào "làm khó" doanh nghiệp địa ốc. Ảnh minh họa: VIỆT DƯƠNG

Không chỉ thép, theo anh Đức, từ đầu năm đến nay, giá nhiều loại vật liệu xây dựng chủ chốt như xi măng, cát, đá... đã ghi nhận mức tăng mạnh, gây ra những hệ lụy đáng kể đối với tiến độ thi công và khả năng thanh toán tại nhiều dự án xây dựng trên cả nước.

“Sự tăng giá đột biến của nhiều loại vật liệu xây dựng, cũng như không đủ nguồn cung dẫn đến nhiều công trình bị ngừng trệ, gây khó khăn cho các nhà thầu xây dựng. Làm phần sau mà chi phí cao hơn trước nhiều, mỗi mét vuông tốn thêm cả triệu đồng, cả nhà thầu và chủ đầu tư hiện nay cũng đang rất loay hoay” - anh Trung Đức cho hay.

Trong khi đó, anh Đức Tuấn - Giám đốc một nhà thầu tư khác cho rằng, càng công trình to càng thiệt hại lớn vào giai đoạn này, trong khi cũng không thể nào dừng được việc triển khai bởi liên quan đến tiến độ triển khai cố định theo hợp đồng đã ký với chủ đầu tư.

“Chỉ tính riêng thép xây dựng vốn chiếm 8 - 12% tổng chi phí xây dựng thô, nên mỗi biến động nhỏ về giá thép đều tác động trực tiếp đến đơn giá công trình. Giả định nếu giá thép giữ ở mức 15 triệu đồng/tấn trong quý IV/2025, chi phí xây dựng bình quân nhà ở dân dụng sẽ tăng thêm từ 30 - 50 triệu đồng/công trình tùy quy mô. Với các dự án chung cư thương mại, suất đầu tư có thể tăng thêm hàng chục tỷ đồng” - anh Tuấn cho hay.

Điều đáng nói như anh Tuấn cho hay, với các công trình tư của người dân, nhà thầu có thể đàm phán lại với chủ nhà về giá, nhưng làm các công trình công hoặc với các dự án của chủ đầu tư lớn là rất khó bởi các căn cứ đấu thầu ban đầu đều phụ thuộc vào chỉ số giá xây dựng được sở xây dựng địa phương công bố, nhưng hiện nay các chỉ số này có sự chênh lệch rất lớn với thực tế.

Đơn cử, giá cát xây dựng theo công bố của Sở Xây dựng Hà Nội hồi tháng 7/2025 vào khoảng 450.000 đồng/m3, gạch 1.600 đồng/viên, xi măng 180.000 đồng/tạ, sắt thép dao động 15.000 - 18.000 đồng/kg, gạch men 120.000 - 180.000 đồng/m2. Bản thân mức giá này đã khá cao so với quý I/2025 cũng như cùng kỳ năm 2024, tuy vậy, mức giá này theo nhiều nhà thầu vẫn thấp hơn nhiều từ 1,3 - 1,5 lần so với thực tế.

Không những vậy, ngay cả khi chấp nhận mua cát xây dựng với giá thị trường (750.000 đồng/m3), nhà thầu vẫn phải đối mặt với nhiều rủi ro do nguồn cung khan hiếm và việc cấp phép các mỏ khai thác vật liệu xây dựng thông thường còn hạn chế. Những rủi ro này bao gồm: không có hóa đơn VAT; thiếu hàng để mua; nguy cơ tiếp tay cho “cát lậu”, “cát tặc”...

Nỗi lo với biến động giá nhà

Trước thực trạng trên, Bộ Xây dựng đã có văn bản đề nghị các địa phương cập nhật kịp thời chỉ số giá xây dựng, đồng thời tăng cường công tác kiểm soát thị trường vật liệu xây dựng, chống đầu cơ, thao túng giá. Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cũng đang phối hợp, nghiên cứu cơ chế điều chỉnh dự toán phù hợp với biến động giá cả thị trường.

Song, cho tới giờ, theo Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam, nỗi lo vẫn chưa “ngớt”. Việc tăng giá đột biến của các vật liệu xây dựng cũng như không đủ nguồn cung dẫn đến nhiều công trình bị ngừng trệ và khó khăn cho các nhà thầu xây dựng. Một số địa phương cũng phản ánh, do cơ chế điều chỉnh đơn giá còn chậm, nhiều công trình đã bị chậm tiến độ từ 1 - 3 tháng, gây ảnh hưởng tới kế hoạch giải ngân và hiệu quả sử dụng vốn đầu tư.

Ông Nguyễn Quốc Hiệp - Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu Xây dựng Việt Nam cho biết, giá vật liệu đang là vấn đề lớn của ngành xây dựng và các nhà thầu. Bởi, có những vật liệu tăng đến 40% giá trị, như cát xây dựng, gạch đỏ... Việc nhiều thể chế, pháp lý được cởi trói giúp thị trường bất động sản được tháo gỡ khó khăn, số lượng dự án tăng nhanh. Đặc biệt có nhiều đại dự án được triển khai, thu hút số lượng lớn vật tư, vật liệu, từ đó, vật liệu xây dựng thiếu hụt do ít nguồn cung.

Việc thiếu hụt nguyên vật liệu không chỉ gây khó khăn cho các nhà thầu xây dựng mà còn ảnh hưởng tới cả câu chuyện của chủ đầu tư và vấn đề điều tiết biến động giá của thị trường bất động sản vốn đã tăng khá mạnh trong thời gian vừa qua. Bởi nhà thầu tiếp tục làm thì lỗ, còn nếu dừng lại thì thiệt hại cũng rất nặng nề, nên sẽ phải đàm phán với chủ đầu tư để điều chỉnh giá thanh toán theo hợp đồng đã ký.

Đồng quan điểm, TS. Trần Xuân Lượng - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam cho biết, giá vật liệu xây dựng tăng đang tạo áp lực đáng kể lên chi phí xây dựng công trình, từ đó ảnh hưởng đến mặt bằng giá nhà ở và các sản phẩm bất động sản mới. Dự đoán, giá căn hộ sơ cấp tại TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội tiếp tục tăng trung bình 10 - 15% trong năm 2025.

Được biết, tại Công điện số 85/CĐ-TTg về tăng cường các giải pháp quản lý, bình ổn giá vật liệu xây dựng, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ trưởng Bộ Xây dựng khẩn trương cho rà soát, chỉ đạo, hướng dẫn địa phương rà soát, đánh giá, tổng hợp nhu cầu vật liệu xây dựng trên địa bàn; phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn, chỉ đạo địa phương quy hoạch, xác định các mỏ, nguồn cung, công suất, khả năng cung cấp để bảo đảm cân đối cung cầu, kịp thời xử lý ngay khó khăn vướng mắc...