Trong bối cảnh toàn cầu hóa và làn sóng chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, TP. Hải Phòng đã có bước đi mang tính đột phá khi chính thức công bố danh mục 3 “bài toán lớn” về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cho năm 2026. Hoạt động này nhằm thực hiện nghiêm túc Chương trình số 02-CTr/BCĐTW của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đây không chỉ là nhiệm vụ đơn lẻ, mà là các chiến lược tích hợp nhằm khơi thông mọi nguồn lực, khai thác lợi thế cạnh tranh cốt lõi để đưa thành phố cảng bước vào kỷ nguyên phát triển mới dựa trên tri thức và công nghệ thông minh.

Theo yêu cầu của Trung ương và kế hoạch của TP. Hải Phòng, các “bài toán lớn” được lựa chọn phải gắn liền với điều kiện thực tiễn, thế mạnh và dư địa tăng trưởng đặc thù của thành phố như: công nghiệp, logistics, du lịch biển và công nghiệp công nghệ cao. Mục tiêu tối thượng là giải quyết các vấn đề cấp bách, tạo động lực tăng trưởng rõ rệt về kinh tế, nâng cao năng suất lao động và cải cách hành chính thông qua chuyển đổi số.

Khi các cơ chế đặc thù đi vào thực tiễn, Khu thương mại tự do vận hành, TP. Hải Phòng sẽ thực sự trở thành điểm đến hàng đầu của đầu tư công nghiệp công nghệ cao, gắn với phát triển xanh, bền vững.

Theo đó, "bài toán" số 1 là Xây dựng nền tảng "Khu thương mại tự do số thông minh", do Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đề xuất, hướng tới việc xây dựng một hệ sinh thái số tích hợp, xóa bỏ rào cản hành chính và tối ưu hóa vận hành thương mại; hệ thống sẽ số hóa toàn bộ hoạt động logistics, thủ tục hải quan và quản trị doanh nghiệp. Điểm đột phá chính là ứng dụng công nghệ blockchain để bảo đảm tính minh bạch, an toàn và khả năng truy xuất nguồn gốc hàng hóa xuyên biên giới.

Việc giải quyết thành công bài toán này sẽ rút ngắn đáng kể thời gian xử lý thủ tục xuất, nhập khẩu, giảm chi phí vận hành cho doanh nghiệp và tạo ra sức hút đối với các nhà đầu tư chiến lược toàn cầu. Đây chính là đòn bẩy để nâng cao năng lực cạnh tranh của Hải Phòng trong mạng lưới liên kết kinh tế khu vực ASEAN.

"Bài toán" số 2 là "Hệ sinh thái du lịch thông minh", do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng đề xuất, không chỉ dừng lại ở một trang web quảng bá, mà là một nền tảng công nghệ linh hoạt, kết nối đa chiều giữa cơ quan quản lý - doanh nghiệp lữ hành - cơ sở lưu trú - khách du lịch. Dữ liệu ngành du lịch sẽ được số hóa và cập nhật tự động theo tiêu chí "đúng, đủ, sạch, sống".

Ứng dụng AI sẽ đóng vai trò trung tâm trong việc phân tích hành vi và xu hướng tiêu dùng của khách du lịch. Từ đó, các cơ quan chức năng có thể điều chỉnh chiến lược xúc tiến đầu tư, định hình các sản phẩm du lịch mới mang tính đặc trưng và khẳng định thương hiệu du lịch Hải Phòng trên bản đồ số quốc tế.

Giá trị mang lại là người dân và du khách sẽ được hỗ trợ tối đa qua các ứng dụng di động thông minh, giúp trải nghiệm điểm đến một cách liền mạch. Sự kết nối toàn diện này sẽ biến du lịch thành một ngành kinh tế mũi nhọn thực sự, đóng góp bền vững cho sự phát triển chung của thành phố.

"Bài toán" số 3: Nền tảng dữ liệu giáo dục số thông minh tích hợp AI, do Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng đề xuất, tập trung vào việc chuẩn hóa cơ sở dữ liệu về học sinh, giáo viên, chương trình học và kết quả học tập, kết nối trực tiếp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Một trong những sản phẩm quan trọng nhất là học bạ số, giúp minh bạch hóa quá trình đào tạo.

Một tiết học trong mô hình phòng học thông minh tại Trường THCS Lạc Viên, phường Ngô Quyền nhằm hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi số và nâng cao chất lượng giáo dục

Sức mạnh của trí tuệ nhân tạo (AI) và big data sẽ được tận dụng để cá thể hóa học tập, gợi ý lộ trình học tập phù hợp cho từng học sinh dựa trên năng lực thực tế; cảnh báo sớm, phát hiện các học sinh có nguy cơ học yếu hoặc bỏ học để có biện pháp can thiệp kịp thời; dự báo nguồn nhân lực, phân tích dữ liệu để dự báo nhu cầu giáo viên và quy mô học sinh, đặc biệt là dự báo nhu cầu lao động theo ngành nghề để tư vấn hướng nghiệp chính xác cho học sinh.

Việc triển khai nền tảng này sẽ giúp giảm tối thiểu 50% thủ tục hành chính sử dụng hồ sơ giấy và hỗ trợ lãnh đạo ra quyết định dựa trên dữ liệu thay vì cảm tính. Đây là giải pháp căn cơ để Hải Phòng duy trì và phát triển nguồn nhân lực số, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

UBND TP. Hải Phòng đã giao Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp cùng các đơn vị tiếp tục rà soát nhu cầu thực tế để cập nhật danh mục bài toán lớn theo đúng chỉ đạo của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Danh mục 3 bài toán lớn năm 2026 chính là lời giải cho bài toán tăng trưởng bền vững của Hải Phòng. Khi Khu thương mại tự do số khơi thông dòng chảy kinh tế; du lịch thông minh quảng bá bản sắc thành phố và giáo dục thông minh chuẩn bị nguồn nhân lực, Hải Phòng chắc chắn sẽ khẳng định vị thế là đầu tàu đổi mới sáng tạo của cả nước./.