Tăng tốc thông quan, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp

Nửa đầu năm 2025, Chi cục Hải quan Khu vực XIV đối mặt với thử thách khi thực hiện tái cấu trúc theo Quyết định 2019/QĐ-BTC ngày 11/6/2025 của Bộ Tài chính. Việc tiếp nhận, bàn giao biên chế, tài sản và địa bàn quản lý giữa Đắk Lắk và Gia Lai đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng để đảm bảo hoạt động thông quan không gián đoạn. Đến nay, đơn vị đã ổn định bộ máy, trở thành cầu nối quan trọng cho hoạt động xuất nhập khẩu, góp phần làm sôi động bức tranh thương mại tại Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ.

Trong quý III/2025, Chi cục Hải quan Khu vực XIV ghi dấu ấn với kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 1,28 tỷ USD, nâng tổng kim ngạch từ đầu năm đến 14/9/2025 lên 3,75 tỷ USD. Gia Lai dẫn đầu với 837,87 triệu USD, trong đó Hải quan cảng Quy Nhơn đóng góp 748,97 triệu USD, chiếm phần lớn nhờ hoạt động xuất nhập khẩu sôi nổi tại khu vực cảng biển. Đắk Lắk theo sau với 443,1 triệu USD, chủ yếu từ Hải quan Buôn Ma Thuột (340,94 triệu USD).

Theo ông Đỗ Việt Toàn - Chi cục trưởng Chi cục Hải quan XIV, các mặt hàng xuất khẩu chủ lực bao gồm gỗ, cà phê, sắn lát, khoáng sản, may mặc, kết cấu thép, hồ tiêu và mật ong, trong khi nhập khẩu tập trung vào phân bón, máy móc, nguyên liệu sản xuất như cao su, nông sản và đá khối granite.

Ngoài ra, hiệu quả thông quan được đảm bảo nhờ ứng dụng các hệ thống công nghệ thông tin hiện đại. Trong quý, Chi cục xử lý 19.515 tờ khai xuất nhập khẩu, lũy kế từ đầu năm đạt 58.899 tờ khai. Dịch vụ công trực tuyến được đẩy mạnh, với 786 hồ sơ được tiếp nhận, 96,56% đã xử lý xong, tạo điều kiện thuận lợi cho 486 doanh nghiệp tham gia thủ tục hải quan, nâng tổng số lũy kế lên 692 doanh nghiệp. Đặc biệt, Hải quan cảng Quy Nhơn ghi nhận 349 doanh nghiệp tham gia trong quý, lũy kế 523 doanh nghiệp tính từ đầu năm. Trong khi Hải quan cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh hỗ trợ 35 doanh nghiệp, lũy kế từ đầu năm lên 50 doanh nghiệp.

Ông Toàn cho biết, một điểm sáng trong công tác cải cách là hội nghị đối thoại doanh nghiệp lần thứ nhất năm 2025, thu hút 110 đại biểu từ 75 doanh nghiệp, cùng đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp và Hội Doanh nhân tỉnh Đắk Lắk.

Tại đây, Chi cục đã giải đáp 20 ý kiến vướng mắc, từ C/O mẫu AI, khai sai mã loại hình đến các vấn đề về khoáng sản nhập khẩu. “Chúng tôi cam kết tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, lắng nghe và giải quyết khó khăn của doanh nghiệp một cách nhanh chóng, minh bạch" - ông Toàn chia sẻ.

Công tác kiểm tra sau thông quan cũng mang lại kết quả tích cực. Thực hiện thu nộp NSNN là 1,057 tỷ đồng, trong đó: ấn định thuế với số tiền là 661 triệu đồng; phạt vi phạm hành chính với số tiền gần 120 triệu đồng và tiền chậm nộp với số tiền hơn 276 triệu đồng. Những nỗ lực này không chỉ giúp giảm thời gian thông quan mà còn xây dựng niềm tin cho doanh nghiệp, tạo động lực để họ tiếp tục đầu tư, mở rộng hoạt động xuất nhập khẩu tại khu vực.

Công chức Chi cục Hải quan Khu vực XIV kiểm tra thực tế trên địa bàn. Ảnh: Lạc Nguyên

Dồn lực hoàn thành chỉ tiêu, thúc đẩy thương mại biên giới

Thu ngân sách nhà nước (NSNN) là nhiệm vụ cốt lõi của Chi cục. Trong quý III, đơn vị thu được 200,299 tỷ đồng, lũy kế từ đầu năm đạt 485,876 tỷ đồng, tương ứng 49,08% kế hoạch Chính phủ và 46,5% chỉ tiêu Cục Hải quan giao. Thuế giá trị gia tăng (VAT) đóng góp lớn nhất với 161,03 tỷ đồng, tiếp theo là thuế xuất khẩu (27,221 tỷ đồng) và nhập khẩu (11,502 tỷ đồng). Hải quan Phú Yên nổi bật khi vượt chỉ tiêu, đạt 118,04% kế hoạch Chính phủ, trong khi Gia Lai và Đắk Lắk cũng ghi nhận kết quả khả quan, với lần lượt 151,597 tỷ đồng và 48,707 tỷ đồng trong quý.

Tuy nhiên, nợ thuế vẫn là bài toán cần giải quyết. Tính đến 14/9/2025, nợ quá hạn 29,874 tỷ đồng, chủ yếu từ các doanh nghiệp đã giải thể hoặc phá sản tại Hải quan Phú Yên (855,889 triệu đồng) và Quy Nhơn (29,019 tỷ đồng). Chi cục đã áp dụng các biện pháp cưỡng chế, khoanh nợ và chuẩn bị hồ sơ xóa nợ theo quy định, nhằm giảm thiểu rủi ro tài chính.

Trong quý IV, Chi cục đặt mục tiêu hoàn thành chỉ tiêu thu NSNN, đồng thời thúc đẩy thương mại biên giới. Ông Đỗ Việt Toàn khẳng định: “Chúng tôi sẽ thực hiện nghiêm các quy định về thuế, triển khai các giải pháp thu ngân sách theo chỉ đạo của Bộ Tài chính, Cục Hải quan và UBND tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk, đồng thời đẩy mạnh kiểm tra sau hoàn thuế để đảm bảo nguồn thu”.

Chi cục Hải quan Khu vực XIV thường xuyên tổ chức đối thoại, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Ảnh: Lạc Nguyên

Đơn vị cũng tăng cường kiểm soát tại các cửa khẩu trọng điểm như Lệ Thanh và Quy Nhơn, với 238 lượt tuần tra trong quý, bắt giữ 1 vụ vận chuyển trái phép hàng hóa trị giá 7,2 triệu đồng, lũy kế 3 vụ với tổng trị giá 37,2 triệu đồng, gồm 1.000 bao thuốc lá và 60 chai thuốc diệt cỏ.

Để tạo đà cho thương mại biên giới, Chi cục sẽ tổ chức hội nghị đối thoại doanh nghiệp lần thứ hai, ký biên bản ghi nhớ với các doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật. Công tác chuyển đổi số cũng được đẩy mạnh, với việc triển khai phong trào thi đua “Cả nước thi đua đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” theo Quyết định 1329/QĐ-CHQ, đồng thời đánh giá giữa kỳ Chiến lược Phát triển Hải quan đến năm 2030. Hệ thống công nghệ thông tin được duy trì thông suốt, đảm bảo xử lý thủ tục nhanh chóng, không để xảy ra tình trạng chậm trễ hay gây phiền hà cho doanh nghiệp./.