Xây dựng luật là yêu cầu cấp thiết

Phát biểu tại cuộc họp lấy ý kiến cho dự thảo Luật Quản lý thuế (thay thế) với các đơn vị thuộc Bộ Tài chính mới đây, ông Đặng Ngọc Minh - Phó Cục trưởng Cục Thuế cho rằng, việc xây dựng dự án Luật Quản lý thuế đang là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, nhằm hiện đại hóa toàn diện công tác quản lý thuế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan thuế, đồng thời tạo thuận lợi tối đa cho người nộp thuế.

Chuyển đổi số mạnh mẽ, nhằm hiện đại hóa toàn diện công tác quản lý thuế. Ảnh: TL

Theo ông Minh, kể từ khi Luật Quản lý thuế được ban hành năm 2019, Bộ Chính trị, Quốc hội đã ban hành một số kết luận, nghị quyết, luật liên quan nhưng chưa được cập nhật, bổ sung trong Luật Quản lý thuế như: bỏ chức thanh tra thuế sau khi cơ quan thuế sắp xếp lại tổ chức bộ máy; bổ sung quy định mở rộng đối tượng nộp thuế bao gồm cả nhà cung cấp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam, nhưng có hoạt động kinh doanh thương mại điện tử hoặc kinh doanh trên nền tảng số; hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế từ ngày 1/1/2026…

Đặc biệt, theo chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội năm 2025, một số luật thuế sửa đổi sẽ tiếp tục được trình Quốc hội xem xét thông qua như Luật Ngân sách nhà nước, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, Luật Hải quan... Từ những định hướng sửa đổi bổ sung về các chính sách thuế nêu trên, đặt ra yêu cầu phải rà soát sửa đổi, bổ sung Luật Quản lý thuế hiện hành để đảm bảo tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Góp ý vào hồ sơ chính sách dự án Luật Quản lý thuế (thay thế), mới đây, Bộ Nội vụ đề nghị ban soạn thảo tiếp tục rà soát, đánh giá nội dung các chính sách tại hồ sơ dự thảo Luật đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành và cam kết quốc tế của Việt Nam; đánh giá tính khả thi và hiệu quả, tính hợp lý, công bằng chính sách giữa các đối tượng nộp thuế.

Bộ Nội vụ góp ý, cần hoàn thiện cơ chế quản lý thuế đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và phát triển kinh tế số, đặc biệt là quản lý thuế đối với các hoạt động thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số; hoàn thiện các quy định về đăng ký, kê khai, nộp thuế, nâng cao hiệu quả thu ngân sách; hoàn thiện cơ chế chống thất thu thuế, trốn thuế, gian lận thuế (tăng cường công tác kiểm tra, cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế).

Đảm bảo chính sách phù hợp phục vụ quản lý

Góp ý cho dự thảo Luật Quản lý thuế (thay thế) do Cục Thuế tổ chức mới đây, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Nguyễn Vân Chi cho rằng, các định hướng chính sách lớn đã rõ ràng. Đại biểu Nguyễn Vân Chi cũng đánh giá cao việc ban soạn thảo dự thảo Luật đã có định hướng chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ người nộp thuế.

Góp ý một số nội dung liên quan đến vấn đề thuế quốc tế, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho biết, đồng tình với dự thảo về việc quản lý các tổ chức, cá nhân nước ngoài không hiện diện tại Việt Nam nhưng có thu nhập phát sinh tại Việt Nam; đồng thời kiến nghị Luật cần quy định rõ trách nhiệm kê khai, thời điểm kê khai và cách xác định thu nhập/doanh thu.

Đặc biệt, đối với việc quản lý các doanh nghiệp đa quốc gia thuộc diện chịu thuế tối thiểu toàn cầu cần sự tham gia của cơ quan thuế trung ương, do liên quan đến báo cáo tài chính toàn cầu và trao đổi thông tin với nước ngoài (MAP). Theo đó, đại biểu Nguyễn Vân Chi góp ý, Luật cần đưa ra các chính sách phù hợp, để quản lý các doanh nghiệp lớn ở cấp độ tương xứng vừa đảm bảo nguồn thu cho ngân sách, đồng thời phù hợp với thông lệ quốc tế.

Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam đề xuất Ban soạn thảo Luật cân nhắc bổ sung cơ chế và quy định nhằm khuyến khích việc tuân thủ và nâng cao tính minh bạch. Chẳng hạn, cân nhắc có các chương trình như Amnesty (tạm dịch: ân xá thuế - PV), theo đó miễn trừ toàn bộ phạt và chậm nộp nếu người nộp thuế tự nguyện rà soát, chỉnh sửa và nộp thuế cho một giai đoạn dài như 5 năm.

Đồng thời, đề xuất Ban soạn thảo bổ sung quy định yêu cầu các cơ quan thuế công bố “nguồn dữ liệu” mà cơ quan thuế sử dụng trong trường hợp ấn định thuế trong biên bản kiểm tra thuế, quyết định xử lý về thuế của cơ quan quản lý thuế.

Bên cạnh đó, bổ sung quy định “cứng” về thời gian ban hành quyết định về kết luận kiểm tra thuế. Theo giải thích của đại diện Ernst & Young Việt Nam, quy định “cứng” nghĩa là khi hết thời hạn kiểm tra, sau bao nhiêu ngày thì việc kiểm tra được xem là kết thúc, không kéo dài, trừ khi có quyết định gia hạn của thủ trưởng cơ quan thuế. Mục tiêu của việc thực hiện quy định này nhằm tránh trường hợp kiểm tra kéo dài, gây ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của người nộp thuế; mặt khác cũng gây ảnh hưởng tiến độ làm việc và thu ngân sách nhà nước nói chung.