Phát triển du lịch gắn với bảo tồn môi trường và di sản

Trong bối cảnh du lịch thế giới ngày càng đề cao các giá trị môi trường, trách nhiệm xã hội và phát triển bền vững, du lịch xanh đang trở thành xu hướng chủ đạo của nhiều quốc gia và điểm đến.

Phát biểu tại tọa đàm “Phát triển du lịch xanh tại Ninh Bình: Từ di sản thiên nhiên và văn hóa đến giá trị bền vững” diễn ra ngày 21/5, ông Vũ Thế Bình - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam nhấn mạnh: “Du lịch xanh không còn là xu hướng, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với mỗi quốc gia, điểm đến và doanh nghiệp du lịch”.

Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình phát biểu tại sự kiện. Ảnh: TL

Theo ông Bình, du lịch xanh không chỉ dừng lại ở việc giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng hay bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Quan trọng hơn, đây là giải pháp để bảo tồn các giá trị văn hóa, gìn giữ di sản, nâng cao chất lượng môi trường sống và xây dựng hình ảnh điểm đến có trách nhiệm trong mắt du khách.

Nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi xanh của ngành du lịch, Hiệp hội Du lịch Việt Nam đã xây dựng Bộ tiêu chí Du lịch xanh VITA GREEN. Bộ tiêu chí được xem là căn cứ quan trọng để các địa phương, doanh nghiệp và điểm đến đánh giá, chuẩn hóa hoạt động theo hướng thân thiện với môi trường và phát triển bền vững.

Là địa phương sở hữu nhiều lợi thế nổi bật về tài nguyên thiên nhiên và văn hóa, Ninh Bình được đánh giá là một trong những điểm đến có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch xanh.

Quần thể danh thắng Tràng An, Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới cùng hệ sinh thái núi đá vôi, vùng đất ngập nước, các làng nghề truyền thống, không gian văn hóa tâm linh đặc sắc đã tạo nên nguồn tài nguyên quý giá cho phát triển du lịch. Tuy nhiên, thay vì khai thác theo hướng tăng trưởng bằng mọi giá, Ninh Bình lựa chọn con đường phát triển dựa trên bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Theo ông Bùi Văn Mạnh - Giám đốc Sở Du lịch Ninh Bình, ngay từ cuối những năm 1990 và đầu những năm 2000, tỉnh đã định hướng phát triển du lịch bền vững gắn với bảo vệ môi trường và bảo tồn các giá trị tự nhiên, văn hóa.

Sự kiên định với định hướng này đã giúp nhiều điểm đến như Tràng An, Tam Cốc - Bích Động trở thành những thương hiệu du lịch nổi tiếng trong nước và quốc tế. Đồng thời, môi trường tự nhiên và cảnh quan đặc sắc của địa phương vẫn được gìn giữ, tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài của ngành du lịch.

Lãnh đạo Sở Du lịch Ninh Bình cho rằng, thành công của địa phương đến từ sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò định hướng, xây dựng cơ chế, chính sách và giám sát thực hiện; doanh nghiệp là lực lượng đầu tư, phát triển sản phẩm; còn cộng đồng là chủ thể trực tiếp bảo vệ tài nguyên, gìn giữ bản sắc văn hóa và tham gia cung cấp các dịch vụ du lịch.

Hình thành hệ sinh thái du lịch xanh đồng bộ

Theo bà Dương Thị Thanh - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Ninh Bình, du lịch xanh gắn với bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên và các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể là mục tiêu xuyên suốt trong chiến lược phát triển du lịch của tỉnh.

Thời gian qua, việc triển khai Bộ tiêu chí Du lịch xanh VITA GREEN đã giúp nhiều doanh nghiệp, khu, điểm du lịch trên địa bàn từng bước thay đổi phương thức hoạt động theo hướng thân thiện với môi trường. Nhiều mô hình du lịch xanh đã được hình thành, tạo hiệu ứng tích cực trong toàn ngành.

Các doanh nghiệp đã chủ động giảm thiểu rác thải nhựa dùng một lần, tăng cường sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường, thực hiện các giải pháp tiết kiệm điện, nước và năng lượng. Nhiều đơn vị còn ưu tiên sử dụng sản phẩm OCOP địa phương, phát triển các chương trình du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và du lịch trải nghiệm gắn với nông nghiệp, làng nghề truyền thống.

Đáng chú ý, mục tiêu của Ninh Bình không chỉ là xây dựng những mô hình đơn lẻ, mà hướng tới hình thành hệ sinh thái du lịch xanh đồng bộ trên toàn địa bàn. Theo đó, các doanh nghiệp, cơ quan quản lý, tổ chức xã hội và cộng đồng dân cư sẽ cùng tham gia chuỗi giá trị du lịch bền vững, tạo ra sự kết nối từ bảo vệ môi trường đến phát triển kinh tế địa phương.

Tại tọa đàm, nhiều chuyên gia và doanh nghiệp cũng đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển du lịch xanh như tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp lữ hành và các điểm đến đạt tiêu chuẩn xanh; kiểm soát sức chứa tại các khu di sản, danh thắng; xây dựng cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh; phát huy vai trò của cộng đồng trong bảo vệ môi trường và gìn giữ bản sắc văn hóa.

Một dấu mốc quan trọng trong hành trình này là việc Chi hội Du lịch xanh tỉnh Ninh Bình trực thuộc Hiệp hội Du lịch Ninh Bình chính thức ra mắt. Sự kiện không chỉ tạo đầu mối kết nối các doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực du lịch xanh, mà còn thể hiện quyết tâm của cộng đồng doanh nghiệp địa phương trong việc đồng hành xây dựng ngành du lịch thân thiện với môi trường.