Chuẩn hóa dữ liệu, siết kỷ luật khai báo từ “cửa ngõ” biên giới

Theo Công văn 1086/UBND-TH ngày 13/4/2026, toàn bộ phương tiện chở hàng hóa xuất, nhập khẩu qua cửa khẩu quốc tế Tà Lùng phải thực hiện khai báo đầy đủ thông tin trên Nền tảng Cửa khẩu số trước khi vào khu vực cửa khẩu.

Thông quan hàng hoá qua Cửa khẩu quốc tế Tà Lùng (Cao Bằng). Ảnh: AH

Quy định này đánh dấu sự chuyển đổi từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu số, trong đó mọi thông tin về phương tiện, người điều khiển và hàng hóa được cập nhật, theo dõi theo thời gian thực.

Điểm đáng chú ý là việc khai báo không còn mang tính khuyến khích, mà trở thành yêu cầu bắt buộc. Điều này giúp cơ quan chức năng chủ động nắm bắt dòng hàng, kiểm soát rủi ro từ sớm, đồng thời hạn chế tình trạng ùn tắc do thiếu thông tin hoặc sai lệch dữ liệu.

Thực tế tại nhiều cửa khẩu cho thấy, một trong những nguyên nhân chính gây chậm trễ thông quan là do doanh nghiệp khai báo thiếu, sai hoặc không đồng bộ giữa các lực lượng. Việc chuẩn hóa dữ liệu ngay từ “đầu vào” được kỳ vọng sẽ khắc phục điểm nghẽn này.

Cùng với đó, doanh nghiệp được yêu cầu phối hợp với các lực lượng chức năng trong quá trình kiểm tra, đối chiếu thông tin. Điều này cho thấy cách tiếp cận mới: không chỉ số hóa thủ tục, mà còn xây dựng cơ chế phối hợp liên thông giữa các bên trong chuỗi xử lý.

Hướng tới thông quan minh bạch, nhanh chóng

Việc thí điểm Nền tảng Cửa khẩu số tại Tà Lùng được triển khai trong bối cảnh ngành Hải quan đang đẩy mạnh cải cách, hiện đại hóa theo hướng số hóa toàn diện.

Nền tảng này cho phép tích hợp, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý tại cửa khẩu, từ hải quan, biên phòng đến các đơn vị liên quan, qua đó hình thành một hệ sinh thái số thống nhất, giảm thiểu việc doanh nghiệp phải khai báo nhiều lần.

Đây là bước tiến quan trọng hướng tới mục tiêu “một lần khai báo, nhiều cơ quan sử dụng”, góp phần cắt giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp xuất nhập khẩu thường xuyên qua Cửa khẩu Tà Lùng, việc áp dụng nền tảng số mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Thay vì phụ thuộc vào hồ sơ giấy và quy trình thủ công, doanh nghiệp có thể chủ động khai báo, theo dõi trạng thái xử lý và chuẩn bị phương án vận chuyển phù hợp.

Không chỉ dừng lại ở việc rút ngắn thời gian thông quan, Cửa khẩu số còn góp phần nâng cao tính minh bạch, hạn chế tiêu cực phát sinh trong quá trình xử lý thủ tục.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc giảm thời gian thông quan, tối ưu chi phí logistics được xem là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.

Dù mang lại nhiều lợi ích, quá trình triển khai thí điểm cũng đặt ra không ít thách thức, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế về năng lực công nghệ. Việc chuyển từ khai báo truyền thống sang nền tảng số đòi hỏi doanh nghiệp phải thay đổi thói quen, đầu tư hạ tầng công nghệ và nâng cao kỹ năng số cho nhân sự.

Về dài hạn, hiệu quả của mô hình Cửa khẩu số không chỉ phụ thuộc vào công nghệ, mà còn nằm ở mức độ sẵn sàng tham gia của doanh nghiệp và sự phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng chức năng. Nếu được triển khai hiệu quả, mô hình này có thể trở thành hình mẫu để nhân rộng tại các cửa khẩu khác, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng hải quan số, cửa khẩu thông minh trong thời gian tới./.