Bước chuyển của nền kinh tế

Năm 2025 khép lại với vai trò như một giai đoạn bản lề, khi nền kinh tế Việt Nam dần rời khỏi trạng thái thăm dò để bước sang quá trình chuyển dịch theo hướng thực chất và bền vững hơn. Sự chuyển dịch này được thể hiện rõ qua việc các định hướng chính sách ngày càng nhất quán, tập trung vào khơi thông nguồn lực cho sản xuất, đầu tư dài hạn và tăng trưởng có chất lượng. Trong bức tranh đó, đầu tư công tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt, với tiến độ giải ngân được cải thiện tại nhiều dự án hạ tầng trọng điểm, qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa sang khu vực tư nhân và các ngành liên quan.

Song song với chính sách tài khóa, những vướng mắc pháp lý tồn đọng trong nhiều năm cũng đang từng bước được tháo gỡ, đặc biệt trong các lĩnh vực đất đai, đầu tư và xây dựng. Quá trình này góp phần cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao tính minh bạch của thị trường và củng cố niềm tin của doanh nghiệp. Cùng với đó là quyết tâm điều hành nhất quán của Chính phủ trong việc tái kích hoạt các động lực tăng trưởng nội địa, đồng thời chuẩn bị nền tảng cho một chu kỳ phát triển mới mang tính dài hạn và ổn định hơn.

Nền kinh tế Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng. Ảnh: Đức Thanh

Bước sang năm 2026, năm mở đầu cho Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030, dư địa kỳ vọng đối với tăng trưởng kinh tế được mở rộng so với giai đoạn trước. Tuy nhiên, bối cảnh mới cũng đặt ra yêu cầu điều chỉnh trong cách tiếp cận của nhà đầu tư, khi các chính sách không chỉ dừng ở định hướng mà bắt đầu đi sâu vào thực thi. Thị trường theo đó được kỳ vọng vận động theo hướng sàng lọc khắt khe hơn, gắn với hiệu quả hoạt động, nền tảng tài chính và tính bền vững của từng ngành, từng doanh nghiệp.

Theo ông Võ Nguyễn Vũ Toàn - Chuyên gia phân tích từ Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), bối cảnh kinh tế năm 2026 cần được nhìn nhận đồng thời trên ba bình diện gồm môi trường vĩ mô toàn cầu, tiến trình chuyển đổi của kinh tế Việt Nam và tác động tổng hợp tới thị trường chứng khoán. Việc kết nối các phân lớp này giúp hình dung rõ hơn xu hướng tăng trưởng, cũng như những yêu cầu chọn lọc ngày càng rõ nét trong chu kỳ mới.

Trên bình diện quốc tế, tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 được nhiều tổ chức dự báo đạt khoảng 2,9%, nhờ các nền kinh tế lớn tiếp tục duy trì chính sách tài khóa hỗ trợ tăng trưởng và chu kỳ cắt giảm lãi suất của các ngân hàng trung ương lớn được kỳ vọng tiếp diễn. Dù thương mại thế giới trong năm 2025 chịu tác động từ một số yếu tố gây nhiễu, hoạt động thương mại nhìn chung vẫn cho thấy tính bền bỉ và được dự báo cải thiện trong giai đoạn 2026 - 2027.

Bên cạnh đó, làn sóng đầu tư hạ tầng toàn cầu, kéo theo nhu cầu lớn đối với năng lượng, trung tâm dữ liệu và công nghệ, được xem là động lực đầu tư quan trọng. Nhìn chung, môi trường vĩ mô toàn cầu năm 2026 được đánh giá ổn định hơn, tạo điều kiện thuận lợi để Việt Nam chủ động hơn trong điều hành chính sách.

Trong nước, các biến số then chốt cần theo dõi gồm lạm phát, lãi suất và tỷ giá. Theo đó, lạm phát năm 2026 nhiều khả năng vẫn nằm trong vùng kiểm soát, dao động khoảng 3,7 - 4%, khi các nhóm "hàng hóa" do Nhà nước quản lý có thể điều chỉnh theo các chiều khác nhau, qua đó phần nào bù trừ áp lực giá.

Lãi suất huy động trong bối cảnh mới

Về chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước được dự báo tiếp tục điều hành linh hoạt thông qua các công cụ thị trường mở nhằm cân đối giữa mục tiêu ổn định tỷ giá và đáp ứng nhu cầu thanh khoản của hệ thống ngân hàng. Theo ông Toàn, lãi suất huy động trong năm 2026 có thể tăng thêm khoảng 50 - 100 điểm cơ bản, phản ánh vòng quay tiền trong nền kinh tế vẫn ở mức thấp và tín dụng chưa lan tỏa mạnh sang các lĩnh vực tạo tăng trưởng bền vững. Bên cạnh đó, một số ngân hàng có thể phải gia tăng huy động vốn để đáp ứng các yêu cầu về an toàn vốn, khiến lãi suất có thể điều chỉnh cục bộ theo từng thời điểm.

“Khi lãi suất huy động nhích lên, lãi suất cho vay cũng có xu hướng tăng theo, ngoại trừ các chương trình ưu đãi đặc thù được Chính phủ hỗ trợ” - ông Toàn nhận định.

Xét về cơ cấu nguồn vốn, nền kinh tế Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng, trong khi nhu cầu vốn trung và dài hạn cho đầu tư ngày càng gia tăng. Trong bối cảnh đó, thị trường trái phiếu doanh nghiệp năm 2026 được kỳ vọng phục hồi theo hướng thận trọng và bền vững hơn. Động lực chính đến từ việc ngày càng nhiều doanh nghiệp phi tài chính sẵn sàng quay trở lại thị trường, đáp ứng các yêu cầu phát hành theo khung pháp lý mới, qua đó từng bước khôi phục niềm tin của nhà đầu tư. Tuy nhiên, quá trình này được dự báo diễn ra chậm rãi do cả bên phát hành và nhà đầu tư đều duy trì tâm thế thận trọng.

Ở góc độ tỷ giá, áp lực trong năm 2026 được đánh giá giảm bớt so với giai đoạn trước, nhờ lạm phát toàn cầu hạ nhiệt và các ngân hàng trung ương lớn có điều kiện bình thường hóa chính sách tiền tệ. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ được kỳ vọng tiếp tục cắt giảm lãi suất, giúp thu hẹp dần chênh lệch lãi suất giữa đồng Việt Nam và USD. Trong nước, dòng vốn FDI được dự báo duy trì ổn định, kết hợp với các biện pháp quản lý thị trường tiếp tục phát huy hiệu quả, qua đó hạn chế biến động mạnh của tỷ giá.

Tổng hợp các yếu tố trên, chuyên gia từ VDSC cho rằng, bức tranh năm 2026 có xu hướng ổn định và ít biến động hơn, tạo nền tảng để thị trường chứng khoán vận động theo hướng tích cực nhưng mang tính chọn lọc cao. Trong bối cảnh lãi suất có thể dịch chuyển tăng và thanh khoản biến động theo từng thời điểm, sự phân hóa giữa các nhóm cổ phiếu được dự báo rõ nét hơn.

“Khi đó, tăng trưởng lợi nhuận, chất lượng tài sản và năng lực thích ứng của doanh nghiệp sẽ đóng vai trò quan trọng hơn so với câu chuyện định giá thuần túy, trở thành yếu tố then chốt trong chiến lược đầu tư trung và dài hạn” - chuyên gia từ VDSC nhấn mạnh.